Orbita.uz

Ot kuchi

12.02.2019 08:00 Muzaffar Qosimov Xalqaro birliklar tizimi - SI - Tizimlashmagan birliklar

Ot kuchi

Ot kuchi - SI tizimiga kirmaydigan, lekin, keng qo'llaniladigan quvvat birligi. O'zbekcha belgilanishi o.k. Xalqaro belgilanishi hp (inglizcha horsepower so'zidan).

Siz bu birlikni asosan avtomobillarning dvigateliga nisbatan qo'llanishiga guvoh bo'lgansiz. Jahonda «ot kuchi» termini ostida tushuniladigan bir necha xil o'lchov birliklari mavjud. Lekin, ular ichida eng asosiysi bu «metrik ot kuchi» deyiladigan va SIdagi muqobiliga ko'ra 735,49875 vatt deb aniq belgilangan ot kuchi birligidir. Garchi, rasman ushbu birlik iste'moldan chiqarilgan bo'lsa-da, lekin, avtomobilga oid texnik hujjatlarda va ilmiy adabiyotlarda qo'llanishda davom etmoqda. Xalqaro Birliklar Tizimida quvvatning rasmiy belgilangan o'lchov birligi bu - vatt bo'ladi.

Batafsil... Mulohaza bildiring

Yangilаndi: 01.06.2026 11:23

Berkliy

13.02.2019 12:55 Muzaffar Qosimov Ma'lumotnomalar - Kimyo

Berkliy

Berkliy - atom raqami 97 bo'lgan, sun'iy olingan radioaktiv transuran element bo'lib, aktinoidlar oilasiga mansub. Formulasi Bk. Berkliyning barqaror izotoplari mavjud emas. Uning nisbatan uzoq yashovchi nuklidi ²⁴⁷Bk 1380 yilga teng yarim yemirilish davriga ega.

Kashf qilinishi va atama etimologiyasi.

Berkliyni 1949-yilda AQSHning Berkli shahridagi Lourens nomidagi milliy Laboratoriyada olimlar Glenn Siborg hamda, Stenli Tomson tomonidan ameritsiy-241 nishonini siklotronda α-zarralar bilan bombardimon qilish orqali sintez qilingan. Reaksiya quyidagicha ifodalanadi:

Batafsil... Mulohaza bildiring

Yangilаndi: 14.02.2025 08:42

O'z zakosi bilan dunyoni lol qoldirgan va Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan 15 olima

11.03.2019 15:31 Muzaffar Qosimov Maqolalar - Maqolalar

O'z zakosi bilan dunyoni lol qoldirgan va Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan 15 olima

Mart oyi avvalida biz ayollarimizni tabriklash, ularning yutuq va muvaffaqiyatlarini e'tirof etishga kirishib ketamiz. Sababi ayon. Chunki, xalqaro xotin-qizlar kuni 8-mart bayrami shukuhi hammani shunga chorlaydi. Shu ma'noda, biz ushbu maqolada, Nobel mukofoti tarixida o'ziga xos yorqin nom qoldirgan, o'z ilmiy faoliyati bilan odamzotga haqiqatan ham katta naf keltirgan olimalardan 15 nafari haqida ma'lumot ulashmoqchimiz. Aytish joizki, ularning ayrimlari, o'z fan sohalarida eng yetakchi olima o'laroq, hatto erkak hamkasblarini ham zakovat bobida ortda qoldirishgan, hamda, ushbu fanning eng ilg'or qanotlari bilan parvoz qilishgan. Ushbular bilan tanishar ekansiz, ayollarning aqliy salohiyatiga bo'lgan bepisandlik aslida mutlaqo noto'g'ri ekanini xulosa qilasiz. Marhamat:

Batafsil... Mulohaza bildiring

Yangilаndi: 31.01.2025 09:04

Maxfiy matematik - Burbaki

07.03.2019 15:00 Muzaffar Qosimov Maqolalar - Qiziqarli matematika

Maxfiy matematik - Burbaki

Nikolya Burbaki - XX-asrning eng yirik matematiklaridan biridir. U matematikaning eng fundamental asoslarini qayta ko'rib chiqishni taklif qilib, shuningdek, hali hanuz ko'plab bahslarga sabab bo'layotgan matematik ta'lim islohotini yuritganligi bilan yodga olinadi. Aslida esa, Burbaki ismli matematik mutlaqo bo'lmagan!

Strasburg universitetida matematikadan dars bergan olimlar Anri Kartan hamda, Andre Veyl, oliygohlarda matematika o'qitish jarayonini isloh qilish zaruriyati haqida o'zaro juda ko'p tortishishgan. Lekin, islohot uchun, avvalo matematik analiz sohasi bo'yicha yaxshi bir umumiy qo'llanma-darslik yozish kerak edi. Keyin esa, butun o'quv jarayonini ushbu darslikka asosan tizimli standartlashtirish zarur bo'lgan. 1934-yilning oxirida, Veyl Karatanga xabar qilib, o'zi va yana besh nafar kuchli matematik hamkasb do'stlari bilan birga, shunday qo'llanmani yozishga kirishmoqchi ekanini aytadi. Shu tariqa, matematika tarixida o'ziga xos iz qoldirgan muhim ilmiy guruh - Burbaki guruhi shakllangan. Ular avvaliga shunchaki, oddiy darsli sifatida yozmoqchi bo'lgan kitob ham, oqibatda, matematik analiz bo'yicha monumental ilmiy manbaga aylandi.

Batafsil... Mulohaza bildiring

Yangilаndi: 30.01.2025 08:59

Uzunlik va Masofa

27.03.2013 04:21 Muzaffar Qosimov Xalqaro birliklar tizimi - SI - SI ning asosiy birliklari

SI halqaro birliklar tizimida uzunlik va masofa birligi deb Metr qabul qilingan

Belgilanishi - m

O'lchamligi - L (inglizcha "Length" so'zidan)

Ta'rifi: Metr yorug'likning vakuumda 1/299 792 458 sekund vaqt oralig'ida bosib o'tgan masofasiga teng.

Etimologik tarixi: yunoncha metron, Lotincha metrum so'zlaridan XIV-asrda Yevropa tillariga kirib kelgan, XVII-asr Fransuzcha METRE'- o'lchov, o'lchagich

Uzunlik va masofa birligining nomi sifatida, polyak olimi Tit Burattini (1615-1682) tomonidan fanga taklif etilgan.

Batafsil... Mulohaza bildiring

Yangilаndi: 09.10.2026 09:42

Mavzuga oid boshqa mаqоlаlаr...