Tritemiy poligrafiyasi

Bizning davrimizda kriptografiya asosida murakkab matematik nazariya yotadi. Biroq, qadimgi davrlarda xat-xabarlarni shifrlash uchun juda jo'n usullardan foydalanishgan va bunda masalan, xabar matnidagi harflar shunchaki alifbodagi o'ziga qo'shni har bilan almashtirib yozilgan. Bunday tarzdagi shifrlashda masalan «men» so'z «nfo» bo'ladi va ho kazo. Albatta, bundayin oddiy shifrlarni yechish ziyrak odamlar uchun unchalik qiyinchilik tug'dirmagan. Ayniqsa, IX-asrda yashab o'tgan arab olimi Abu Yusuf Yoqub ibn Isa'hoq ibn Saboh al-Kindi (801-873) tomonidan ishlab chiqilgan takroriylik tahlili usulini qo'llash orqali bu kabi shifrlashni ochish yanada oson bo'lib qolgan. Takroriylik usuli muayyan tilda aynan qaysi harflarning eng ko'p qo'llanishini tahlil qilishga asoslangan bo'lib, masalan ingliz tilidagi so'zlarda harflarning eng ko'p qo'llanilishi quyidagicha ketma-ketlikda bo'ladi: ETAOINSHRDLU. o'zbek tilida esa eng ko'p qo'llanadigan harflar AINLROTDMGS bo'ladi. Shu tariqa shifrlangan xabar mazkur metod vositasida tahlil qilish orqali, uni katta ehtimol bilan shifrdan to'g'ri yechish mumkin. Masalan, ingliz tilida Q harfidan keyin deyarli doimo U keladi va ho kazo.

Rutkitlar evolyutsiyasi va aniqlash usullari

Kirish

Kompyuterlarga xakerlik hujumlari uyushtiruvchi badniyat kimsalar arsenalida rutkitlar boshqa zararkunanda dasturlarchalik ko'p qo'llanilmaydi. Masalan, Bitdefender kompaniyasi ma'lumotlariga ko'ra, aniqlanayotgan zararkunanda dasturlar orasida rutkitlar 1% dan ham kam ulushni tashkil qiladi. Lekin, aniqlangan barcha holatlarning barchasi yirik xakerlik hujumlari bilan bog'liq. Masalan, badniyat kimsalar tomonidan Remsec nomli rutkit vositasida o'tkazilgan kiberjosuslik harakati Strider nomli APT-kiberjosuslik harakati tomonidan olib borilgani ma'lum. Bunda Strider to'dasi Belgiya, Shvetsiya, Eron, Rossiya va Ruanda mamlakatlaridagi davlat organlariga xakerlik hujumi uyishtirgan va shifr kalitlarini o'marib, serverlarning IP-manzillari va boshqa muhim ma'lumotlarni o'g'irlashgan.

Zararkunanda dasturlar evolyutsiyasi

Viruslar, chuvalchanglar, troyanlar va boshqa zararkunandalar haqida

Kompyuter viruslari tezkor evolyutsiyalanmoqda. Xavfsizlik texnologiyalari bilan o'tkir raqobat muhitida, viruslar ham o'z strategiyasini o'zgartirib, mukammallashib boryapti. Kompyuter viruslari tarixi qanday boshlangan edi va uning keyingi yo'nalishi qanday bo'ladi? Biz Orbita.Uz'da Sizga shu haqida hikoya qilishga jazm qildik.

Germaniya. Tez tibbiy yordam mashinasi Dyusseldorfdan qo'shni shaharcha - Vuppertalga shoshib uchib bormoqda. Og'ir ahvoldagi qariya bemorga zudlik bilan tibbiy yordam ko'rsatilishi lozim. Vrachlar jarrohlik amaliyotini boshlashadi, lekin allaqachon kech bo'lgan edi. Bemor ayol vafot etdi.

Bu hodisaning sababi - Dyusseldorf klinikasida kerakli tibbiy jihozlar yo'qligidan emas. Gap shundaki, bu voqeadan bir kun avval amalga oshirilgan xakerlar hujumi oqibatida, 30 ta server qatorida Dyusseldorf shahar klinikasida ham axborot tarmog'i ishdan chiqqan edi va kasalxonaning barcha axborot tarmoqlari ikki hafta muddatga ishdan to'xtab qolgandi. Natijada, ushbu kasalaxonada qilinishi rejalashtirilgan operatsiyalarni boshqa klinikalarga ko'chirishga to'g'ri kelgan, bemorlarni qabul qilish to'xtatilgan va umuman, kasalxona o'z funksiyalarini bajara olmay qolgan.

Xakerlar hujum obyektini noto'g'ri tanlashgan edi va keyinchalik, o'z xatolarini tushungan holda, serverlardagi ma'lumotlarni tiklash kalitini ham o'zlari taqdim etishgan. Lekin allaqachon kech bo'lgandi. Shu tariqa, 2020-yilda, tarixda birinchi marta, kiberhujum natijasida odamning vafot etishi hodisasi ro'y berdi.

Maxfiy tovushli buyruqlar orqali xakerlar smartfonlarga beruxsat kira olishadi

Hozirgi kunda global axborot xavfsizligi masalasi bilan bir qatorda, odamlar orasida juda ommalashgan narsa - shaxsiy axborotlarni saqlovchi qurilmalarning ham axborot xavfsizligi muammolari yuzaga chiqmoqda. Smartfonlarning keng tarqalishi bilan yer yuzida millionlab odamlar turli ijtimoiy tarmoqlarga va portallarga o'z qo'l telefonlaridan osongina kirib, foydalanishmoqda. Smartfonlar nafaqat global tarmoqqa kirish imkonini beradi, balki, ularning xotirasida asosan o'ta shaxsiy mazmundagi fayllar, turli yozishmalar, tanish-bilishlarning aloqa manzillari kabi, muhim va konfedensial ma'lumotlar ham saqlanadi. Bunday ma'lumotlar esa, yomon niyatli xakerlardan himoya qilish, ularning maxfiyligini kerakli darajada ta'minlay olish zarur.