Eng katta koeffitsiyentlar

Kimyoga oid tenglamalarni ko'rganingingizda albatta ularda qo'llanadigan koeffitsiyentlarga e'tibor bergansiz. Kimyo sohasi mutaxassislari ularsiz deyarli ishlay olishmaydi. Fan o'qituvchilari ham oliygoh va o'rta-maxsus bilim dargohlarida ta'lim olayotgan, bo'lajak kimyogarlardan, kimyoviy tenglamalardagi keoffitseintlarga jiddiy e'tibor qaratishni talab qilishiadi. Bu koeffitsiyentlar nima uchun kerak o'zi? Axir ularni to'g'ri qo'ya olish shunchalik muhimligidan, ba'zan kerakli koeffitsiyentlarni qo'yish anchayin mushkul va vaqt oluvchi mashg'ulotga ham aylanishi mumkin. Kimyo fanini o'qitishga bag'ishlangan horijiy jurnallardan birida (uning asosiy mushtariylari kimyo o'qituvchilari bo'lishgan) mharrir quyidagicha kimyoviy formula uchun mos koeffitsiyentlarni qo'yishni topshiriq sifatida chop etgan va birinchi bo'lib to'g'ri javobni yo'llagan mushtariyga mukofot va'da qilgan:

{Cr[CO(NH₂)₂]₆}₄{Cr(CN₆)₈}+KMnO₄+HNO₈C₂Kr₂O₇+CO₂+KNO₈+Mn(NO₈)₂+H₂O

Albatta, ushbu birikma uchun koeffitsiyentlar tanlashning imkoni yo'q deguvchilar ham topiladi. Lekin, yaxshilab urinib ko'rilsa, buni uddalasa bo'ladi.

Samodagi shaffof chiziqlar

(Ayzek Azimovning shu nomli hikoyasidan tarjima)

O'g'lim ba'zan maktabdoshlari kalaka qilishayotganidan shikoyat qilib qoladi. Chunki amerikaliklarga xos bo'lmagan Azimov familiyasi o'smir yoshidagi bolalar uchun boshqa istalgan narsa kabi ermak obyekti bo'lishi ajablanarli emas. Lekin uning darg'azab ko'zlaridan bilamanki, u o'zini kalaka qilinishiga sabab bo'layotgan ushbu familiyani, boshqa odatiyroq familiyaga, masalan, Smit yoki Braunga almashtirishni ich-ichidan istaydi. Men o'g'limni chin dilimdan tushunaman. Sababi, bir paytlar o'zim ham ushbu familiyam tufayli bir qancha yoqimsiz sarguzashtlarni boshdan kechirishimga to'g'ri kelgan.

Farzandim bilan bu yoqimsiz mavzuda gaplashgan paytlarimda, o'zimga ham harbiy xizmat o'tagan askarlik davrlarim yodimga tushib ketadi. Xizmatda bizni topografik xaritalar bilan ishlashga o'rgatishgan. Bu mashg'ulot, aytaylik, kundalik saf tayyorgarligidan yaxshiroq va yoqimliroq edi. Biz xaritalarni obdon o'rganardik va koordinatalarni aniq belgilashni mashq qilardik. Bu hammasi qiziqarli va yoqimli edi. Lekin, kunlardan bir kun, serjant og'zidan men uchun "mash'um" atama yangradi va mening safdoshlarimga hazil-kalaka uchun gap topildi. o'shanda xizmatdoshlarimdan aksariyati "azimut" degan ilmiy atamani umrida birinchi bor eshitishi edi. "Azimut" so'zini eshitgani hamonoq, safdagilarning deyarli hammasi tirjaygan bashara bilan yarq etib menga qaragan. Ular o'zlari kutmagan holda, men uchun yangi laqabga ega bo'lishgandi.

Men harbiy xizmat oxirigacha safdoshlarimning ba'zan samimiy, ba'zan ahmoqona hazil-huzullariga arang chidadim. Lekin nima ham qila olardim. El og'ziga elak tutib bo'lmaydi. Men xizmatim tugallanib, demobilizatsiya bo'lgunimcha xizmatdoshlarim uchun Ayzek Azimut bo'lib qolaverdim. Eng alam qiladigani esa, meni azumut deb kalaka qilgan har bir askar, o'zini xuddi kuchli yumor hissiga ega, ajoyib hazilkashdek ko'rsatishga urinardi. Men esa vaziyatga bardosh berish uchun, mashhur shoirning "Bu - armiya, janob!"[1] degan iborasini takrorlashdan o'zga chora topolmaganman. Harholda o'sha be'manigarchiliklardan qutulib ketdim.