"MIR" orbital stantsiyasi
1986-yilda orbitaga chiqarilgan "MIR" orbital stantsiyasi Yer sayyorasi atrofida sun'iy yo'ldosh sifatida 89067 marotaba aylanib chiqdi, 12 ta davlatdan koinotga parvoz qilgan 104 nafar fazogirga o'ziga xos fazoviy uy bo'lib xizmat qildi. 2001 yilda esa aylanishdan to'xtatilib, yerga qaytarildi.
"MIR" orbital stantsiyasi - XX asr fan-texnikasining eng buyuk yutuqlaridan biri bo'lib, u 1986 yilning 19 fevralida, Sobiq ittifoq tomonidan bir modulli - asosiy blok shaklida yer orbitasiga chiqarilgan edi. Bosqichma bosqich ravishda fazoviy yuk kemalari yordamida "MIR" orbital stantsiyasi uchun qo'shimcha modullarni olib chiqib o'rnatildi va ular 6 ta tutashuvchi portlarga ulandi. 2001 yilga kelib, "MIR" orbital stantsiyasining vazni 124 tonnaga yetib qoldi va eng yirik fazoviy apparat maqomini oldi. (hozirda Xalqaro Fazoviy Stantsiya - XFSning vazni bundan ortib ketgan.) fazoviy ekspeditsiyalardan birining ishtirokchisining iborasi bilan aytganda, "MIR" orbital stantsiyasi bir biri bilan old oynalari tarafdan maxkam jipslashtirilgan 4 ta maktab avtobuslarini eslatardi. Mazkur stantsiyaga fazogirlar odatda "Soyuz TM" fazoviy kemasida uchib borishgan va qaytishgan. Kosmik yuklar va jo'natmalarni esa, uchuvchisiz fazo kemasi "Progress-M" da tashilgan. 1990 yillarning o'rtalariga kelib, "MIR" Xalqaro Orbital Stantsiya maqomini oldi. 1995 yilning 27 iyun kuni "MIR" va AQSHning "Atlantis" fazo kemasi bilan dastlabki tutashuvi muvaffaqiyatli amalga oshirildi. Shu vaqtdan boshlab, "MIR"ga rus (ittifoq) fazoviy kemalaridan tashqari AQSHning "Endeavor", "Atlantis" va "Discovery" fazoviy shatllarining to'qqiz marotaba parvozi amalga oshirildi.
