Uranning tabiiy yo‘ldoshlari

23.01.2014 04:46 Muzaffar Qosimov Ma'lumotnomalar - Astronomiya
Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Uranning tabiiy yo‘ldoshlari

Uran ham Saturn va Yupiter singari ko‘p sonli tabiiy yo‘ldoshlar tizimiga ega. Hozirgacha Uranning 27 ta tabiiy yo‘ldoshi aniqlangan. Uran yo‘ldoshlariga Shekspir va Aleksandr Poup asarlari qahramonlari nomi berish qabul qilingan. Ulardan dastlabki ikkitasi - Titaniya va Oberonni Uran kashfiyotchisining o‘zi - Uilyam Gershel 11-yanvar, 1787-yilda ochgan edi. Yana ikkitasi - Ariel va Umbrielni 1851-yilda Uilyam Lassel kashf etgan. Bu vaqtda Uran yo‘ldoshlariga hali nom berilmagan edi. Ular sayyoradan uzoqlashish tartibida rim raqamlari bilan Uran I - Uran IV tarzida ifodalanar edi. Lassel kashfiyotlaridan keyin, 1852-yili Uilyam Gershelning og‘li Jon Gershel o‘sha vaqtda ma'lum bo'lgan Uranning 4-ta tabiiy yo‘ldoshga nom berdi. Mirandani esa 1948-yilda Jerard Koyper kashf etgan bo‘lib, qolgan yo‘ldoshlarni 1985-yildan keyin, unga Voyajer-2 yaqinlashgandan so‘ng va yerdagi kuchli teleskoplardan foydalanilib ochilgan. Masalan 1986-yilda Voyajer-2 yuborgan tasvirlar asosida Uranning 10 ta yangi tabiiy yo‘ldoshlari aniqlandi. 1997-yilda esa sayyoradan ancha olisda harakatlanadigan yana 9 ta tabiiy yo‘ldoshlari topildi. 2001-yilda, Voyajer-2 yuborgan fotosuratlarni qayta tahlil qilish jarayonida, ilgari nazardan chetda qolgan yana bir tabiiy yo‘ldosh - Perdita kashf etildi. Xabbl teleskopi yordamida esa 2003-yili yana ikkita kichik yo‘ldosh - Kupidon va Mab aniqlangan bo‘lsa, 2003-yilning o‘zida, Uranning hozirgacha ma'lum tabiiy yo‘ldoshlaridan oxirgisi - Margarita qayd etildi.

Tabiiy

yo‘ldosh nomi

Sayyora sirtidan

o‘rtacha

uzoqligi

(ming km.)

Aylanish davri

(kun)

Diametri yoki

o‘lchamlari

(km)

Ochilgan yili

Kashf

etgan olim / kosmik apparat

1

Ariel

192

2.52

1157±1

1851

U.Lassell

2

Umbriel

267

4.14

1169±5

1851

U.Lassell

3

Titaniya

438

8.71

1577±3

1787

U.Gershell

4

Oberon

586

13.46

1522±5

1787

U.Gershell

5

Miranda

130

1.41

471.6

1948

J. Koyper

6

Kordeliya

49.75

0.33

42±6

1986

Voyajer-2

7

Ofeliya

53.77

0.38

46±8

1986

Voyajer-2

8

Bianka

59.16

0.44

54±4

1986

Voyajer-2

9

Kressida

61.77

0.46

82±4

1986

Voyajer-2

10

Dezdemona

62.65

0.47

68±8

1986

Voyajer-2

11

Julyetta

64.63

0.49

106±8

1986

Voyajer-2

12

Portsiya

66.10

0.51

140±8

1986

Voyajer-2

13

Rozalinda

69.93

0.56

72±12

1986

Voyajer-2

14

Belinda

75.33

0.62

90±16

1986

Voyajer-2

15

Pek

86

0.76

162±4

1985

Voyajer-2

16

Kupidon

74.8

0.618

~18

2003

Xabbl

17

Perdita

76.4

0.63

30±6

1986/2001

Voyajer-2

18

Mab

97.7

0.92

~25

2003

Xabbl

19

Fransisko

427.6

267.12**

~12

2001

 

20

Kaliban

723.1

579.39**

~98

1997

 

21

Stefano

800.4

677.48**

~20

1999

 

22

Trinkulo

850.4

748.83**

~10

2001

 

23

Sikoraksa

1217.9

1285.62**

~190

1997

 

24

Margarita

1434.5

1654.32

~11

2003

 

25

Prospero

1625.6

1962.95**

~30

1999

 

26

Setebos

1741.8

2196.35**

~30

1999

 

27

Ferdinand

2090.1

2805.51**

~12

2001

 

 


 

** Teskari yo‘nalishda aylanuvchi tabiiy yo‘ldoshlar.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 22.11.2018 14:58