Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Xalqaro Birliklar Tizimi - SI
Fizik kattaliklarning xalqaro birliklari tizmi - SI

Bu bo'limda Siz hozirgi kunda fan-texnikaning turli sohalarida amal qilib kelayotgan Xalqaro Birliklar tizimi va uning tarkibiy birliklari bilan tanishasiz...



Termodinamik harorat birligi - Kelvin

E-mail Chop etish PDF

Termodinamik harorat birligi - Kelvin

Termodinamik haroratning ta'rifi 10-OTXK (1954 yil, Rezolyutsiya 3; CR 79) tomonidan tasdiqlangan bolib, fundamental qiymat sifatida suvning uchlanma nuqtasi termodinamik haroratining 1/273.16 qismiga teng deb aniqlangan. 13-OTXK (1967/68, Rezolyutsiya 3; CR 104 va Metrologia 1968, 4, 43) Kelvin gradusi atamasi va K belgisi orniga, Kelvin va K belgisidan foydalanishni joriy etdi va Termodinamik harorat ta'rifini quyidagicha qilib belgiladi. (1967/68, Rezolyutsiya 3; CR 104 va Metrologia 1968, 4, 43).

Kelvin - termodinamik harorat birligi. U suvning uchlanma nuqtasi termodinamik haroratining 1/273.16 ulushiga teng.

Bundan kelib chiqadiki, suvning uchlanma nuqtasining termodinamik harorati 273.16 K ga teng ekan.

2005 yilda oTXI quyidagini ma'qulladi: (ya'ni, OTXQ suvning izotop tarkibiga nisbatan aniq talab qoydi.)

Yangilаndi: 12.09.2018 12:25
 

Zivert

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Zivert

Zivert - Xalqaro Birliklar Tizimidagi SI dagi effektiv va ekvivalent ionlanuvchi nurlanish dozasining olchov birligi. 1979-yildan e'tiboran fanga joriy etilgan. Birlik, ionlanuvchi nurlanishlarning (radiatsiya) inson salomatligiga ta'sirini organishda katta mehnatlari singgan mashhur shved olimi Rolf Zivert sharafiga shunday atalgan. SI dagi birliklarning nomlarini yozish imlo qoidalariga muvofiq, olim sharafiga atalgan birlikning nomi, soz boshida kelgan orinlardan tashqari, soz ortasi va oxirida, kichik harflar bilan zivert tarzida yoziladi. Uning belgisi esa, matn davomidagi har qanday orinda katta harflar bilan Zv tarzida yoziladi.

Zivertning ta'rifi quyidagicha:

Yangilаndi: 12.09.2018 12:42
 

E-mail Chop etish PDF

Hayot jarayonlarini qanday olchashgan?

Endi esa, qadimgilar vaqtni qanday olchaganliklari haqida gaplashamiz. Yaqindagina olimlar, Madagaskar oroilida, qadimgi xalqlarga taalluqli bo'lgan juda galati bir vaqt olchash uskunasi - guruch xumchasini topib oldilar. Orollilklarning barchasi guruchning qanday ahamiyatga ega aknligini juda-juda yaxshi tushunishadi va uni qaynatib taom tayyorlashni ham yaxshi bajarishadi. Ularning taomiliga kora guruchni taxminan 20 daqiqa qaynatish zarur. Uch xumcha guruch - 1 soat qaynatiladi. Taajjubli, lekin, amaliy ahamiyatga ega holat to'g'rimi?

Vaqtni olchash borasidagi boshqa bir qadimiy birlikni biz kitob avvalidagi - bosqich haqidagi maqolada korib otgan edik. Ya'ni, quyosh botgunicha ortacha qadam bilan ikki daqiqa ichida bosib otiladigan yol - bosqich deyilgan edi. Ushbu birlikdan esa, teskari tartibni keltirib chiqarsak, demak bir bosqich masofani taxminan ikki daqiqa vaqt olchovi sifatida ham qarash mumkin ekan. Agar istasangiz buni, ozingiz ham osonlik bilan tekshirib, ishonch hosil qilishingiz mumkin.

Yangilаndi: 05.09.2018 10:51
 

Elektr toki kuchi birligi - Amper

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 13
Juda yomon!A'lo! 

Elektr toki kuchi birligi - Amper

Tok kuchi va qarshilik uchun Xalqaro birliklar deb atalgan birliklar 1893-yilda Chikagoda otkazilgan Xalqaro Elektr Kongressida tasdiqlangan va Xalqaro amper va Xalqaro om larning ta'riflari 190-yildagi London kongressida qabul qilingan edi.

Garchi 8-OTXK da ham elektr sohasiga tegishli Xalqaro birliklar ning Mutloq birliklar bilan almashtirilishi yakdil ma'qullangan bolsa hamki, bu faqat 9-OTXK (1948) da oTXI taklif etgan quyidagi korinishda qabul qilindi (1946, 2 -Rezolyutsiya; PV, 20, 129-137):

Amper - vakuumda bir-biridan 1 metr masofa uzoqlikda joylashgan cheksiz uzun va ota kichik kondalang kesimga ega ikki parallel otkazgichdan otganda, otkazgichning har 1 metr uzunligida 2·10?7 Nyuton ozaro ta'sir kuchi hosil qiladigan ozgarmas tok kuchiga teng.

Bundan kelib chiqadiki, tarqalish muhitining magnit singdiruvchanligi nomi bilan ham ataladigan, magnit doimiysi - ?0 ning qiymati ?0=4??10?7 Genri taqsim metrga aniq teng. ?0=4??10?7 H/m.

1946 yildagi asosiy matnda korsatilgan MKS kuch birligi sozi bu joyda 9-OTXQ tomonidan tasdiqlangan nyuton sozi bilan almashtirildi. (1948, 7-Rezolyutsiya; CR, 70).

Yangilаndi: 13.09.2018 14:04
 

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Yoruglik kuchi birligi - Kandela

Turli mamlakatlarda, yorug'lik kuchining olchov birligi sifatida, 1948 yilgacha sham yoki alanga yorug'ligiga asoslangan turli olchov birliklaridan foydalanilgan. 1848 yilda uning orniga, Plank radiatorining (qora jismning) platinaning qotish haroratidagi yorugligiga asoslangan yangi birlik yangi /sham joriy etildi. Bu korinishdagi olchov birligi, Yoritish boyicha Xalqaro Qomita (CIE) va OTXQ tomonidan 1937 yildan avval tayyorlangan bolib, u OTXQ ning 1946 yildagi qarori bilan e'lon qilingan edi. U, 1948 yildagi, 9- OTXK tomonidan qabul qilingan bolib, bu konferensiyada, olchov birligiga yangi xalqaro nom - kandela, va ramziy belgi cd kiritildi; 1967 yildagi 13-OTXK da (Rezolyutsiya 5, CR, 104 va Metrologia, 1968, 4, 43-44) bu ta'rifga tuzatish kiritilgan.

1979 yilda, Plank radiatorining yuqori haroratlarda amalda qollashning qiyinligi sababidan va radiometriya sohasida paydo bo'lgan yangi imkoniyatlar, ya'ni optik nurlanish kuchining olchash asosida, 16-OTXK

(1979 yil, Rezolyutsiya 3, CR, 100 va Metrologia, 1980,16, 56) kandelaning yangi ta'rifini qabul qildi:

Kandela - berilgan yonalishda chastotasi 540·1012 gerts bo'lgan monoxromatik nurlanish tarqatuvchi manbaning yorug'lik kuchiga teng, bu nurlanishning energetik yorug'lik kuchi, shu yonalishda 1/683 Vatt taqsim steradianni tashkil qiladi.

Bundan kelib chiqadiki, chastotasi 5401012 gerts bo'lgan monoxromatik nurlanishning spektral lyuminessensiya effekti aniq 683 lyumen taqsim vattga teng. K = 683 lm/Vt = 683cdsr/Vt

Yangilаndi: 13.09.2018 14:19
 


Maqolaning 2 sahifasi, jami 7 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyo darsida oqituvchi bolalarda sorayapti:

-Nodira senda eritma qanday rangda chiqdi?

-Qizil.

-A'lo, bahoing 5.

Doston senda-chi?

-Pushti rangda.

-Yaxshi, bahoing 4.

-Boltavoy sendachi, eritma rangi qanaqa?

-Qora...

-Boltavoy bahoing ikki! Sinf!!! Partalar tagiga yotinglaaaaaar....


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 780
O'qilgan sahifalar soni : 3594403

Tafakkur durdonalari

Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, aqlli va baxtli bo'lishlari shart...

I. Karimov