Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Olimlar
Olimlar

Insoniyat va uning tasarrufidagi ilm-fan qadimgi Misr va Bobil yodgorliklaridan boshlab, murakkab Atom elektrostansiyalari, kosmik parvozlar va lazer nurlarigacha bogan mashaqqatli va sharafli yoni bosib otdi. Odatda ilm-fanning zamonlar osha avlodlardan avlodlar otib, taraqqiy etib, boyib va mukammallashib borishi haqida gapiriladi. Bu - togri mulohaza. Evklid va Arximedsiz - Nyuton, Nyutonsiz - Eynshteyn va Nils Borlarning ilmiy ishlari umuman bomasligi ham mumkin edi. Lekin, umuman olganda hamma zamonlarda ham, ilm fan taraqqiyoti jarayoning eng zarbdor yetaklovchi kuchi bu oz sohasining asl bilimdoni bogan tafakkur sohiblari - olimlar hisoblanadi. Noyob aql zakovat egalarining ilmiy mulohazalari, amaliy tajribalari va eng muhimi, ozlaridan qoldirgan qimmatli ilmiy meroslar - kitob va ilmiy ishlari, butun bashariyatning eng qimmatbaho boyligidir. Zero yer yuzini obod qilgan ham, odamzot hayotini farovon va obod qilgan ham bu ilm fan va olimlardir. Olim va Ilm sozlari bir-biriga ozakdosh va egizakdir.

Saytimizning ushbu boimida, ilm uyini obod qilgan buyuk olimlar, alloma vatandosh - ajdodlarimiz va jahon ilm fani osmoni yulduzlari haqida suhbatlashamiz. Ularning hayoti, faoliyati, va ilm fanga qoshgan hissasi haqida ma'lumotlar almashinamiz.



Gippokrat

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 15
Juda yomon!A'lo! 

Gippokrat

(taxminan, eramizdan avvalgi. 460 - 370 yillar)

Gippokrat

Oz professional kasb yolini boshlashdan avval har bir hakim avvalo Gippokratni albatta yodga olib otadi. U diplom olish chogida uning nomi bilan ataluvchi qasamyodni qabul qiladi. Gippokratdan bir necha yillar keyinroq yashagan boshqa bir yunon hakimi - Galendan tashqari hech kim qadimgi Yevropa tibbiyotining oyoqqa turishiga bunchalik katta ta'sir korsatgan emas.

Gippokrat milodgacha bolgan 460 yilda Yunonistonning Ioniyalik Doriylari tomonidan tashkil qilingan koloniyasi - Kos orolida tavallud topdi. Afsonaga kora Gippokrat, tibbiyot ma'budi Asklepiyning avlodidan bolgan emish. Asklepiy avlodlarida tib ilmi avloddan avlodga, ustozdan shogirdga muntazam orgatilib borilgan va oziga xos Asklepiychilar uyushmasi shakllangan. Koplab oz zamonasining yetuk tibbiyotchi va dorishunoslari mazkur uyushma atrofida birlashganlar. Shu tarzda Gippokratning ogillari hamda kop sondagi shogirdlari ham yetuk hakimlar bolib yetishishgan va Gippokratning tibbiy amaliy va ilmiy faoliyatida muhim ahamiyat kasb etuvchi kashfiyot va ishlarida doimiy yordamchi bolib xizmat qilishgan.

Yangilаndi: 24.09.2018 08:35
 

Blez Paskal

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 8
Juda yomon!A'lo! 

Blez Paskal

Paskal qalbida tubsiz uyurma olib yurar edi.

Sh. Bodler

Blez Paskalga Uygonish davri uchun xarakterli bolgan, ammo XVII-asrda deyarli tugab ketgan, ajoyib har tomonlilik mansub edi. Hali tabiiy fanlar (aytaylik fizika va matematika) ning tola ajralish vaqti yetmagan, ammo odatda gumanitar va ilmiy-tabiiy mashgulotlar qoshib olib borilmas edi.

Tabiatshunoslik tarixiga Paskal buyuk fizik va matematik sifatida matematik analiz, loyihaviy -chizma geometriyasi, ehtimollik nazariyasi, hisoblash texnikasi, gidrostatikaning yaratuvchilaridan biri sifatida kirdi. Fransiya Paskalni ajoyib yozuvchilardan biri deb tan oldi: Buyuk aqllar Paskaldan buyuk farang tili asridagi
eng yetuk yozuvchi sifatida hayratlanishadi... uning qalami yaratgan har bir satr qimmatbaho tosh kabi uluglanadi (Jozef Bertran).

Yangilаndi: 22.09.2018 13:34
 

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Xristian Gyugens. Qadimgilar kormagan egri chiziq haqida

?risti?n Gyuyg?ns (16291695) f?nd? b?v?sit? G?lil?yning izd?shi edi. L?gr?njning sozi bil?n ?ytg?nd? G?lil?yning muhim k?shfiyotl?rni muk?mm?l?shtirish v? riv?jl?ntirish Gyuyg?nsg? n?sib etdi.

Gyuyg?ns birinchi m?rt? G?lil?yning g?yal?ri bil?n q?nd?y t?nishg?ni h?qid? hik?ya m?vjud: 17 yoshli Gyuyg?ns yuq?rig? ?tilg?n jism p?r?b?l? boyl?b h?r?k?t qilishini isb?tl?m?qchi bol?di, ?mm? G?lil?yning kit?bid? isb?tini korib, G?m?rd?n song Ili?d?ni yozishni ist?m?di. G?lil?yning ilmiy yoli, qiziqishl?ri Gyuyg?nsg? q?nch?lik yaqinligi kishini h?yr?tg? s?l?di. B?z?n yosh?rg?n G?lil?y ozining kuz?tish trub?sini muk?mm?ll?shtir?yotg?nd?k, qirq yil ?ldin to?t?tilg?n ?str?n?mik kuz?tishl?rni d?v?m ettir?yotg?nd?k tuyul?di. U ?nch? kuchli t?l?sk?p yord?mid? ucht? birl?shg?n yulduz k?bi korinuvchi S?turn sirini ?chm?qchi bol?di v? nih?yat, 92 m?rt? k?tt?l?shtiruvchi t?l?sk?pd? (G?lil?yniki 20 k?rr?li edi) kuz?tib, yonid?gi yulduzl?r d?b S?turnning h?lq?si q?r?lg?nini p?yq?ydi. U yan? 1610 yili kond?l?ng qilib qoyilg?n m?s?l? y?r v? Yupit?rd?n f?rqli s?yyor?l?rd? yold?shl?r m?vjudmi d?g?n m?s?l?g? q?yt?di. U v?qtd? G?liliy M?dichig? b?shq? s?yyor?l?rd? yold?shl?r t?pilm?ydi, M?dichi uyid?n (Yupit?rning yold?shl?ri uning sh?r?fig? qoyilg?n edi) b?shq? bir?rt? h?m sh?h uyi ?ususiy yulduzg? eg? bolishni ?rzu qilm?s? h?m bol?di,d?b yozg?n edi. Gyuyg?ns 1655 yili S?turnning yold?shi Tit?nni k?shf etdi. Ehtim?l, d?vr ozg?rg?ndir, Gyuyg?ns ozi k?shf etg?n yold?shni bir?vg? s?vg? t?rzid? t?klif etm?di.

Yangilаndi: 19.09.2018 09:55
 

Al-Xorazmiy. Algebraning boshlanishi...

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 107
Juda yomon!A'lo! 

Al Xorazmiy

Hayoti

Abu Jafar Muhammad in Muso al-Xorazmiy - dunyo ilm faniga mislsiz ulkan hissa qoshgan alloma, Algebra fani va Algoritm terminlarining “otasi”, buyuk matematik, tarixchi, falakkiyotshunos, geograf sifatida butun dunyoga mashhur. Buyuk alloma vatandoshimizning shaxsiy hayoti haqidagi malumotlar nihoyatda kam miqdorda saqlanib qolgan.

Manbalarda korsatilishicha Al Xorazmiy 783 yilda Xorazmda tavallud topgan. Bu davr musulmon sharqida ilmiy uygonish, ilm fanning gurkirab rivojlanayotgan davri bolib, al-Xorazmiy Movarounnahr va Xorazmdagi oz zamonasining yetuk olimlaridan ilm tahsil qiladi. U qadimgi hind va yunon ilm fani bilan mukammal tanishib, ular asosida va oz ilmiy tadqiqotlari bo‘yicha risolalar yozishni Xorazmdaligida boshlagani malum.

Yangilаndi: 15.09.2018 08:49
 

Galileo Galiley. Medichi yulduzlari. (ikkinchi hikoya)

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

M?dichi Yulduzlari

1979-yilning n?yabrida Vatikan 1633-yili inkvizatsiya sudi hukm qilgan Galil?? Galil?yni ?qlam?qchi boldi. U vaqtda Galil?yni Quyosh ?lamning markazi, u harakatlanmaydi, Yer esa ?lamning markazi emas va harakatlanadi, d?gan togriga o?shash fikriga ish?ngani va uni him?ya qilgani uchun... ?ud?sizlikda kuchli gum?nsirashgan edi. Galil?yni ?qlash haqidagi gap II Vatikan Soborida (19621965) ham bolgan edi. Oqlashni ?limning 400 yilligiga (1964 yilga) togrilashm?qchi edi, amm?, ?att? ilm fan shunchalik taraqqiy etgan XX-asrda ham nasr?niy dini kat?lik maz?abi ruh?niylari uchun masala bahsli - t?rtishuvli bolgani uchun ulgurishmadi. Shunday bolsada, Galil?y asarlari (K?p?rnik va K?pl?rlarning asarlari) bilan bir qat?rda 1835-yildayoq Taqiqlangan ind?ksdan chiqarilgan edi. Galil?y ustidan sud, uning qaytarilishi ?damlarni, kopgina fandan yir?q kishilarni ham uch yarim-asr dav?mida hayaj?nlantirib k?ldi. Bunda badiiy adabiyot ajratgan etib?r ham harakt?rli. (B?rt?ld Br??tning Galil?yning hayoti py?sasini eslash kif?ya.)

XVI va XVII-asrlar ch?garasida odamlar va olimlar tasavvurida ham ?lam tuzilishi masalasi ancha chalkash edi. Eramizdan ?ldingi IV-asrda Arist?t?l bizga korinadigan yettita sayyora Yer atr?fida aylanadi, aslida esa ular mahkamlangan ?rustal sf?ralar aylanadi, sakkizinchi sf?rani qozgalmas Yulduzlar egallaydi, d?b tasdiqlaydi. Munajjimlar sayyoralarni quyidagicha turlarga ajratishgan: ikkita yoritgich ?y va Quyosh, ikkita yom?nlik ?lib k?luvchi sayyora Mars va Saturn, ikkita ya?shilik manbai bolgan sayyora Yupit?r va V?n?ra hamda bitta betaraf sayyora M?rkuriy.

Yangilаndi: 15.09.2018 09:13
 


Maqolaning 7 sahifasi, jami 8 sаhifа
Banner

Buyuk alloma ajdodlarimiz

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Haqiqy matematikning ovqatlanish qoidasi: ratsional nonushta; kompleks tushlik va yaxlitlangan kechki ovqat


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 780
O'qilgan sahifalar soni : 3594426

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!