Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Olimlar
Olimlar

Insoniyat va uning tasarrufidagi ilm-fan qadimgi Misr va Bobil yodgorliklaridan boshlab, murakkab Atom elektrostansiyalari, kosmik parvozlar va lazer nurlarigacha bo‘lgan mashaqqatli va sharafli yo‘ni bosib o‘tdi. Odatda ilm-fanning zamonlar osha avlodlardan avlodlar o‘tib, taraqqiy etib, boyib va mukammallashib borishi haqida gapiriladi. Bu - to‘g‘ri mulohaza. Evklid va Arximedsiz - Nyuton, Nyutonsiz - Eynshteyn va Nils Borlarning ilmiy ishlari umuman bo‘masligi ham mumkin edi. Lekin, umuman olganda hamma zamonlarda ham, ilm fan taraqqiyoti jarayoning eng zarbdor yetaklovchi kuchi bu o‘z sohasining asl bilimdoni bo‘gan tafakkur sohiblari - olimlar hisoblanadi. Noyob aql zakovat egalarining ilmiy mulohazalari, amaliy tajribalari va eng muhimi, o‘zlaridan qoldirgan qimmatli ilmiy meroslar - kitob va ilmiy ishlari, butun bashariyatning eng qimmatbaho boyligidir. Zero yer yuzini obod qilgan ham, odamzot hayotini farovon va obod qilgan ham bu ilm fan va olimlardir. "Olim" va "Ilm" so‘zlari bir-biriga o‘zakdosh va egizakdir.

Saytimizning ushbu bo‘imida, ilm uyini obod qilgan buyuk olimlar, alloma vatandosh - ajdodlarimiz va jahon ilm fani osmoni yulduzlari haqida suhbatlashamiz. Ularning hayoti, faoliyati, va ilm fanga qo‘shgan hissasi haqida ma'lumotlar almashinamiz.



David Gilbert - haqiqiy parishonxotir olim

E-mail Chop etish PDF

David Gilbert - haqiqiy parishonxotir olim

Biz bilishimiz lozim va bilib olamiz ham!

David Gilbert.

David Gilbert 1862-yilning 23-yanvar sanasida Sharqiy Prussiya davlati poytaxti Kyoningsbergda (hozirda Rossiya Federatsiyasining Kaliningrad shahri) tavallud topgan. Gilbertning otasi ushbu shahar mahkamasida sudya bolib ishlagan. Oilaviy muhitning ilmiy faoliyatga ragbat beradigan darajada bolganidan, Gilbertlar oilasining hamma a'zolari ziyoli insonlar bolib yetishishgan. Xususan uning onasi ham falsafa, astronomiya hamda matematikani juda yaxshi biluvchi olima ayol bo'lgan.

18 yoshida orta maktabni tugatgan David Gilbert Kyoningsberg universitetiga oqishga kiradi. Ushbu oliy ma'hadda Gilbert matematika yonalishida tahsil olgan. Gilbertning ustozlar borasida omadi kelgan edi. Unga ustozlik qilgan insonlar oz davrining eng kuchli matematik olimlari bolib, xususan Genrix Veber va Ferdinand Lindemanlarni alohida korsatish mumkin. Talabalik yillarida David Gilbert invariantlar nazariyasini tadqiq qila boshlaydi va bu borada ilmiy bahs olib borishga tayyor bo'lgan boshqa bir kuchli matematik - German Minkovskiy bilan yaqindan tanishadi. Minkovskiy va Gilbert keyinchalik, bir umrga qalin dost bolib qolishgan. Aynan Minkovskiy orqali Gilbert, Ernst Kummer, Leopold Kroneker, Karl Vayershtrass, hamda Felkis Klyayn kabi osha zamonning eng yetuk matematik mutaxassislari bilan ilmiy aloqalar ornatadi. Gilbertning kasbiy faoliyatiga eng katta ta'sir korsatgan matematik aynan Feliks Klyayan bolib, u bilan David 1885 yilda Leyptsigda amaliyot otash paytida tanishgan edi. 1892-yilda Gilbertni Kyoningsberg universitetining matematika kafedrasida privat-dostesnt lavozimiga ishga tayinlanadi. Bu lavozim unga nafaqat moddiy tarafdan tokinchilikni, balki, nufuzli ilmiy doiralardan eng kuchli olim va mutaxassislar bilan muntazam kasbiy aloqalar ornatish imkonini ham berdi. Gilbert ishga joylashgach, oila qurishga qaror qiladi va Keyte Yerosh ismli ayolga uylanadi. Kopchilik Gilbertning xotinini XIX-asr Olmoniyasining mashhur avangard rassomi bo'lgan Keyt Kolvits bilan adashtirib yuborishadi. Ta'kidlash joizki, Keyt Kolvits ijodini Gilbert yoshligidanoq qattiq hurmat qilgan va uni kerakli orinlarda himoya qilgan ersa-da, harholda u bilan faqat dostona munosabat yuritgan. Gilbertning xotini Keytni esa, tasviriy san'atga umuman aloqasi bolmagan.

Yangilаndi: 10.09.2018 08:32
 

Albert Eynshteyndan iqtiboslar

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 16
Juda yomon!A'lo! 

Albert Eynshteyndan iqtiboslar

Albert Eynshteyn ozining teran, chuqur ma'noli iqtiboslari bilan nafaqat ilm-fan, balki umuman jahon ijtimoiy-madaniy tarixda ham oziga xos yorqin iz qoldirgan. Unga tegishli qanotli iboralar ba'zan kishini oylashga, fikrlashga majbur qilisa, boshqa safar quvnoqlik, xushnudlik bagishlaydi. Quyida jahon fiziklarning dohiysi tilidan saralangan eng mashhur va ma'nodor iqtoboslarni havola etamiz.

Agar hayotda baxtli yashab otishni istasang, uni muayyan odamlar yoki buyumlarga emas, biror ulkan maqsad sari bagishla.

* * *

Men ikkita jahon urushi boshdan kechirganim va ikki marta uylanganimni e'tiborga olsak, hozirda yomon yashayotganim yoq...

* * *

Hayotda shunday maqsadni tanlash kerakki, u sendagi mavjud hamma imkoniyatni ishga solishni talab qilsin.

Yangilаndi: 10.09.2018 08:41
 

Jon Edvard Lennard-Jons

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 5
Juda yomon!A'lo! 

Jon Edvard Lennard-Jons

Jon Edvard Lennard-Jons (inglizcha Sir John Edward Lennard-Jones) ingliz fizik- va kimyogar-nazariyotchisi. Kvant kimyosining dastlabki namoyandalaridan biri. Uning asosiy ishlari, kvant kimyosi, atom fizikasi va statik mexanika sohalariga oiddir. Olimning asl ism-sharifi Jon Edvard Jons bolib, 1924 yilda, rafiqasi Ketlin Lennardga uylanishi munosabati bilan, familiyasini Lennard-Jons tarzida qoshaloq shaklga ozgartirgan.

Jon Edvard Lennard-Jons 1894 yilning 27 oktyabr sanasida, Angliyaning Lanakshir grafligi hududida joylashgan Li shahrida tugilgan. Avvaliga mahalli grammatika maktabida talim olgan. 1912 yilda u Manchester universitetiga matematik mutaxassisligi boyicha oqishga kirib, ushbu oliygohni magistr darajasi diplomi bilan muvaffaqiyatli tamomlaydi. Oliy talim davomida u tovush nazariyasi masalalari bilan shugullangan.

1915 yilda, I-jahon urushi munosabati bilan uni Qirollik harbiy havo kuchlari safiga chaqirishadi va bolajak olim, harbiy xizmatni Fransiyada, jangovar harakatlar maydonida otaydi. Ushbu davr, harbiy harakatlar uchun aviatsiyaning endi-endi qollana boshlayotgan boshlangich davri bolib, harbiy havo kuchlarining tashkil etilishi tarixan yangilik edi. Shu tufayli ham, Lennard-Jons harbiy xizmat bilan vaqtning ozida, Milliy Fizika laboratoriyasi uchun aerodinamik hisob-kitoblarni yuritish ishlarida faol qatnashgan.

1919 yilda u harbiy xizmatdan qaytgach, ozi oqigan Manchester universitetiga ishga joylashadi va matematikadan dars bera boshlaydi. Ayni vaqtda unda gazlarning kinetik nazariyasi yuzasidan jiddiy qiziqishlar paydo boladi. universitetdagi faoliyatini rivojlantirib u, fan doktori darajasiga erishadi va 1922 yilga kelib esa, 1851-yil Butunjahon korgazmasi nomidagi stipendiyaga ega boladi. bu uning uchun ilmiy izlanishlaridagi faoliyatini yanada nufuzliroq muassasa Kembrij universitetida, mashhur olim Ralf Fauler qol ostida davom ettirish imkonini beradi. 1824 yilda u Kembrijda Falsafa Fanlari Doktori[1] (PhD) darajasi uchun dissertatsiya himoya qiladi. Faulerning tavsiyasi bilan u molekulalararo va atomlararo kuchlar masalalari bilan jiddiy qiziqib shugullana boshlaydi. Osha yili u, qator moddalarning kristall panjaralarining energetik parametrlarini hisoblash uchun qollagan va atomlararo kuchlarning potensiallarini ifodalashga xizmat qiluvchi ilmiy mulohazalarini bayon qildi. Shuningdek, Van der Vaals tenglamasi parametrlarni, molekulalararo ozaro tasir kuchlarini bayon qiluvchi atamalar doirasida umumlashtirdi.

 

Yan Diderik Van der Vaals

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

Yan Diderik Van der Vaals

 

Yan Diderik Van der Vaals (gollandcha Johannes Diderik van der Waals) golland fizigi, gaz va suyuqliklarning agregat holatlarining yagona fizik tamoyilga asoslanishini tasdiqlovchi holat tenglamasini keltirib chiqarganligi bilan mashhur bo‘lgan olim. Uning asosiy ilmiy ishlari, nazariy va molekulyar fizika sohalariga taaluqlidir. Fizika bo‘yicha 1910-yilgi Nobel mukofoti laureati.

Yan Diderik Van der Vaals 1837-yilning 23-sentyabrida Gollandiyaning Leyden shahrida tug‘ilgan. o‘rta maktabni tugatgach, Leydendagi boshlang‘ich maktablarning birida dars berish bilan ish boshlagan. Bir vaqtning o‘zida, Leyden universitetiga, haqiqiy talabalik huquqlaridan farq qiluvchi - "erkin tinglovchi" maqomi bilan, ma'ruzalar tinglash uchun doimiy qatnagan. Chunki, o‘sha vaqtdagi Gollandiya davlatining ayrim qonunlariga ko‘ra, Van der Vaals oliy ta'lim muassasasida o‘qish huquqiga ega bo‘lmagan. Shunga qaramay u, 1862-1865 yillar davomida, Leyden universitetining asosiy ma'ruza va seminarlarining barchasiga muntazam qatnagan. Shu tarzda, u o‘zining o‘rta maktablarda fizika va matematikadan dars berish huquqini bruvchi sertifikatining tadbiq doirasini kengaytirishga muvaffaq bo‘lgan. 1864-yildan boshlab u Deventer shahar o‘rta maktabida o‘qituvchilik qila boshlaydi. Ikki yildan so‘ng, ya'ni 1866-yilda u Gaagadagi o‘rta maktablarning biriga ishga o‘tadi va keyinchalik o‘sha muassasada direktor lavozimiga tayinlanadi. 1869-yilda, molekulalar orasidagi o‘zaro ta'sir kuchlarini kashf qildi va keyinchalik ushbu kuchlar, olimning nomi bilan vandervaals kuchlari deb yuritila boshladi.

Yangilаndi: 23.11.2018 14:07
 

Lyudvig Eduard Boltsmann

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Lyudvig Eduard Boltsmann

Lyudvig Eduard Boltsmann (nemischa Ludwig Eduard Boltzmann) Avstriyalik fizik-nazariyotchi. Molekulyar-kinetik nazariya hamda, statik mexanika asoschisi. Uning ilmiy ishlari asosan, gazlarning kinetik nazariyasi, kapilyar hodisalari, elastiklik, optika, matematika va albatta termodinamika sohalariga bagishlangan.

Lyudvig Boltsmann 1844 yilning 20-fevralida, Avstro-Vengriya imperiyasining poytaxti bolgan Vena shahrida tugilgan. Ularning oilasi avvaliga Vels, keyin esa Linz shaharlariga kochib otishgan bolib, Boltsmann boshlangich va orta talimni aynan Linz gimnaziyasida olgan. 1866 yilda Vena universitetiga oqishga kirib, mashhur fizik olimlar Loshmidt va Stefan qol ostida talim oladi. Aynan shu yili u, gazlarda tashqi potensial maydonda joylashgan ideal gazning impuls boyicha ham, koordinata boyicha ham bir tekis taqsimlanishi (Boltsmann taqsimoti) formulasini keltirib chiqargan edi. 1867 yildan boshlab, ozi oqiyotgan universitetda, fizik olim Yozef Stefanning assistenti bolib ishlay boshlaydi. Ikki yillik assistentlik faoliyatidan song, uni Grats universitetiga, matematik fizika boyicha professor lavozimiga ishga taklif qilishadi va Boltsmann ushbu oliygohda maruzalar oqiy boshlaydi.

 


Maqolaning 3 sahifasi, jami 8 sаhifа
Banner

Buyuk alloma ajdodlarimiz

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Bir kuni Evkliddan so'rashibdi:

-Sizga ikkita butun olma ma'qulmi, yoki to'rtta yarimtakkimi?

-To'rtta yarimtakisi

-Nima uchun?

-Yarimtakki olmani ichida qurti bormi-yo'qmi aniq ko'rinib turgan bo'ladi.


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 784
O'qilgan sahifalar soni : 3660195

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis