Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Ma'lumotnomalar
Ma'lumotnomalar bo'limi


E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Saturnning tabiiy yoldoshlari

Saturnning tabiiy yoldoshlari mavjudligi haqida 1609-yilda dastlabki bolib uni teleskop orqali kuzatgan Galileo Galiley fikr yuritgan edi. Uning kuzatishlarida Saturn yagona yaxlit osmon jismi emas, balki ozaro tutashgan jismlardek taassurot uygotganini yozadi. Lekin Galileyning ozi Saturnning yoldoshlarini topa olmadi. 1659-yilda Xristian Gyugens yanada kuchliroq teleskop yordamida, Galiley kuzatgan hodisa aslida Saturnning halqalari ekanligini aniqlaydi. Shu yilning ozida u Saturnning eng yirik tabiiy yoldoshi - titanni ham kashf etdi. 1675-yildan boshlab Kassini ham Saturnni jiddiy organishga kirishdi. U Saturn halqasi yaxlit bolmay, balki ozaro bir-biridan aniq ajralib turuvchi alohida halqalardan iborat ekanligini aniqladi. Shuningdek Kassini Yapet, Tefiya, Diona va Reya tabiiy yoldoshlarini kashf qildi. 1789-yilda U.Gershel Saturnning yana ikkita tabiiy yoldoshini aniqladi - Mimas va Enselad. Keyinchalik Britaniyalik bir guruh olimlar tomonidan Giperion kashf etildi. 1899-yilda esa, Uilyam Pikering yana bir tabiiy yoldosh - Febani kashf qildi. Febaning oziga xosligi shunda ediki, u Saturn boylab, sinxron aylanmasdan balki 500 kundan ziyod muddatda, teskari yonalishda harakatlanadi. 1944-yilda Jerard Koyper Saturnning tabiiy yoldoshi - Titanda atmosfera mavjudligini aniqladi. Bu Quyosh tizimidagi tabiiy yoldoshlar orasida atmosferaga ega bo'lgan yagona va noyob yoldosh hisoblanadi. XX asrning 80-yillari oxiri va 90-yillari boshida Saturnga yetib borgan kosmik apparatlar yordamida ushbu gaz gigantining yana bir necha onlab tabiiy yoldoshlari aniqlandi. 2009-yilda sayyoraga eng yaqin tabiiy yoldosh, diametri 300 metrlik S/2009 S-1, halqaga tashlagan soyasi orqali sezib qolindi. 2013-yilda Saturnning hozircha songgi tabiiy yoldoshi - Egeon tasnifga kiritildi. U 2008 yilda Kassini fazoviy apparatini tomonidan G halqasini organish vaqtida kashf etilgan edi. Keyinchalik uni ancha avvalgi tasvirlarda ham mavjud bolib, faqat nazardan chetda qolganligi qayd etildi. Hozirgi kunda Saturnning jami 62 ta tabiiy yoldoshi ma'lum.

Yangilаndi: 05.09.2018 10:55
 

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

Yupiterning tabiiy yoldoshlari:

Hozirda Yupiterning 67 ta tabiiy yoldoshi aniqlangan bolib, quyosh tizimi sayyoralari orasida bu eng katta korsatkich hisoblanadi. Yupiter yoldoshlari ikki turkumga - ichki va tashqi yoldoshlarga tasniflanadi. Ulardan eng kattalarini - Io, Gannimed, Yevropa va Kallistoni 1610-yilda Galileo Galiley kashf etgan edi. Bu yoldoshlar va sayyoraga eng yaqin masofadagi Amalteya yoldoshi Yupiter ekvatori tekisligidagi fazoda harakatlanishadi.

Yupiterning eng katta, ya'ni, Galiley yoldoshlari ichida, eng qiziqarlisi bu - Yevropa hisoblanadi. Chunki bu yoldoshda, xuddi yerdagi kabi ulkan ummon mavjud bolib, uning chuqurligi 90 km gacha yetadi. Yevropa ummonining hajmi, Yerdagi dunyo okeani hajmidan ancha katta. Olimlarning fikricha, Yevropadagi ummonda, bir hujayrali organizmlar uchun yetarli darajada hayot sharoiti mavjud bolishi mumkin ekan. Yevropaning sirti qalin muz qatlami va undagi keng yol-yol chiziqlar bilan oziga xosdir.

Io esa, astronomlarni ota faol vulqonlari bilan oziga jalb etadi. Ioda butun quyosh tizimidagi eng faol vulqonlar mavjud bolib, yoldosh sirti, vulqon chiqindi jinslari bilan qoplangan.

Gannimed esa, nafaqat Yupiterdagi, balki, butun quyosh tizimidagi tabiiy yoldoshlar ichida eng kattasi hisoblanadi. Uning sirti kraterlar bilan qoplangan va ulkan yoriqlar - daralar mavjud.Hozirda Yupiterning 67 ta tabiiy yoldoshi aniqlangan bolib, quyosh tizimi sayyoralari orasida bu eng katta korsatkich hisoblanadi. Yupiter yoldoshlari ikki turkumga - ichki va tashqi yoldoshlarga tasniflanadi. Ulardan eng kattalarini - Io, Gannimed, Yevropa va Kallistoni 1610-yilda Galileo Galiley kashf etgan edi. Bu yoldoshlar va sayyoraga eng yaqin masofadagi Amalteya yoldoshi Yupiter ekvatori tekisligidagi fazoda harakatlanishadi.

Yangilаndi: 27.09.2018 09:31
 

Elementlarning nisbiy atom massalari

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Elementlarning nisbiy atom massalari

Nazariy va amaiy fizika xalqaro ittifoqi va nazariy va amaliy kimyo xalqaro ittifoqlarining ozaro kelishuviga kora, avval qollanilib kelgan fizik shkala boyicha atom massasi hamda, kimyoviy shkala boyicha atom massasi tushunchalari orniga, yagona, nisbiy atom massasi tushunchasi bilan almashtirildi. Fizik shkala boyicha atom massasi asosiga 16O kislorod izotopining atom massasi qabul qilinib, u 16 ga teng qilib belgilangan edi. Kimyoviy shkala boyicha atom massasi uchun, kislorodning tabiiy izotoplarining aralashmasining 16O (99.759%), 17O (0.037%), 18O (0.204%) atom massasi - u ham 16 ga teng qilib belgilangan edi. Kimyoviy shkala boyicha atom massasining son qiymatlari, fizik shkalaga nisbatan, 1.000275 marta kichikroq edi.

Nisbiy atom massasi uchun asos qilib, 12C uglerod atomining massasi qabul qilingan bolib, u 12 ga teng. Bu ba'zan uglerod shkalasi boyicha atom massasi ham deb yuritiladi. Uglerod shkalasi boyicha atom massasining qiymatlari, kimyoviy shkaladagiga nisbatan 1.000043 marta kichik.

Quyidagi jadvalda, yer sharoitida mavjud elementlarning, shuningdek, sun'iy usulda olingan elementlarning ham nisbiy atom massalarining tavsiya etiladigan qiymatlari keltirilgan. Koplab elementlarning atom massaslarining qiymatlari, natijaviy moddaning kelib chiqishi yoki, uning qayta ishlash usuliga bogliq. Shu sababdan, izoh ustunida quyidagi harfiy belgilar qollanildi:

Yangilаndi: 27.09.2018 09:34
 

Cho'ktirish.

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Cho'ktirish.


Moddalarni eritmalarda uch xil yo'l bilan: siqib chiqarish, vodorod ko'rsatkichni (vodorod ionlar konsentratsiyasini) o'zgartirish, yoki, erimaydigan birikmalarni hosil qilish bilan cho'ktirish mumkin. Agar ikki moddaning har biri alohida olinganida mazkur erituvchida erisa, bir-birida esa qiyin erisa, yaxshi eriydigan tegishli konsentratsiyada yomon eriydigan moddani siqib chiqaradi. Siqib chiqarishning ikki usuli: suvli eritmalarda organik yoki anorganik tuzlarni ishlatib, tuzga tushirish va ikki yoki undan ortiq o'zaro aralashuvchi erituvchilarni ishlatib cho'ktirish yuqorida aytilgan tamoyilga asoslangan.
Tuzga tushirish uchun anorganik yoki organik tuzni kukun yoki eritma holida modda eritmasiga qo'shiladi. Bu usul yordamida suv bilan qisman aralashadigan erituvchilar (spirtlar, efirlar, va ho kazo), organik kislotalar, aminokislotalar, peptidlar suvli eritmalardan ajratib olinadi. Cho'ktiruvchining tabiati yoki miqdorini o'zgartirib, eriydigan moddalarni erituvchilar aralashmasida qoldirib, moddalarni eritmadan tanlab cho'ktirish mumkin.
Erituvchilar bilan cho'ktirish moddaning yuqori haroratga sezgirligi tufayli kristallanishi mumkin bo'lmaganda yoki uning kristallanuvchanligi yomon bo'lganda qo'llaniladi (masalan polimerlarni cho'ktirishda).

"Yosh kimyoga"r ensiklopedik lug'atidan olindi

Yangilаndi: 23.09.2014 17:38
 

Vanadiy

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 6
Juda yomon!A'lo! 

Vanadiy

 

«Juda qadim, zamonlarda uzoq shimolda go’zal va hamma yaxshi ko’radigan ma’buda Vanadis yashar edi. Kunlarning birida kimdir uning eshigini taqillatdi. Ma’buda kresloga o’rnashib o’tirdi va «Yana bir marta taqillatsin» deb o’yladi.

Lekin eshik taqillamadi va eshikda uzoqlashayotgan qadam tovushi eshitildi. Vanadis bu odobli, lekin, qat’iyatsiz kishi kim ekanligiga qiziqdi. U derazani ochib ko’chaga qaradi. Bu saroydan shoshib uzoqlashayotgan valer ismli kimsa edi.

Bir necha kun o’tgach uning eshigini kimdir yana taqillatdi. Bu gal u o’rnidan turib eshikni ochmagunicha taqillayverdi. Ma’buda turib, eshikni o’chgach, yosh va kelishgan Nils Sevstryomga ro’baro’ bo’ldi. Tez orada ular bir birlarini sevib qoldilar va tug’ilgan o’gillariga Vanadiy deb ism qo’ydilar.»

Yangilаndi: 18.03.2018 12:33
 


Maqolaning 9 sahifasi, jami 26 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Bir kuni Evkliddan so'rashibdi:

-Sizga ikkita butun olma ma'qulmi, yoki to'rtta yarimtakkimi?

-To'rtta yarimtakisi

-Nima uchun?

-Yarimtakki olmani ichida qurti bormi-yo'qmi aniq ko'rinib turgan bo'ladi.


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 780
O'qilgan sahifalar soni : 3594423

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis