Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Bu-qiziq...
Bu-qiziq

15 o‘yini yoki Taken

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 27
Juda yomon!A'lo! 

15 o‘yini yoki Taken

(Mumtoz matematik maqolalar turkumidan)

 

Ya.I.Perelmanning «Qiziqarli matematika» (1938) kitobidan tarjima.

 

Raqamlangan 15 ta kvadrat shashka teriladigan qutichaning qiziq tarixi borligini ko‘pchilik bilmasa kerak. Bu haqida, tarixchi-tadqiqotchi V.Arens so‘zi bilan hikoya qilamiz.

XIX asrning 70-yillarida, AQSHda «15» o‘yini paydo bo‘ldi; u tez tarqaldi va bu o‘yin ishqibozlari hisobsiz darajada ko‘payib ketganligidan, u chinakam ijtimoiy ofatga aylandi.

Okeanning berigi tarafida, ya'ni Yevropada ham ahvol shunday edi. Bu yerda ko‘nkalarda (ot qo‘shilgan aravadan iborat yo‘lovchi tashuvchi shahar ichi temir yo‘l transporti, tramvayning ajdodi) ham yo‘lovchilar qo‘lida 15 ta shashkali qutichalarni ko‘rish mumkin edi. Idoralarda va do‘konlarda xo‘jayinlar o‘z xizmatchilarining o‘yinga berilib ketib, ishni tashlab qo‘yganliklari sababidan g‘azablanib, ish va savdo vaqtida bu o‘yinni o‘ynashni ta'qiqlab qo‘ydilar. o‘yin-kulgi muassasalarining egalari, odamlarning bu o‘yinga bo‘lgan katta qiziqishdan foydalanib, yirik turnirlar uyushtirar edilar.

o‘yin hatto Germaniya Reyxstagining muhtasham zallariga ham kirib bordi. Reyxstagda oppoq sochli mo‘ysafidlarning o‘z qo‘llaridagi kvadrat qutichaga termulib o‘tirganlarini hali ham ko‘z oldimdan ketmaydi» - deydi o‘sha vaqtlarda Reyxstag deputati bo‘lgan mashhur geograf va matematik Zigmund Gyunter.

Yangilаndi: 11.01.2018 09:52
 

Kimyo tarixidan qiziqarli faktlar

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 7
Juda yomon!A'lo! 

Kimyo tarixidan qiziqarli faktlar

Tasodifiy ixtiro

1903 yilda farang kimyogari Eduard Benediktus nitroselyuloza bilan to‘la bo‘lgan shisha kolbani tasodifan sindirib qo‘yadi. Shisha sindi, ammo lekin Benediktus xavfsirab yuzini qo‘llari bilan berkitishi bilan qaytib ko‘zlarini ocharkan, sodir bo‘lgan manzaragahayron qoldi: shisha kolba yorilgan bo‘lsa-da, mayda bo‘laklarga bo‘linib sochilib ketmagan edi. U alohida parchalar holida, lekin xuddi ustidan yupqa plyonka bilan o‘zaro biriktirib qo‘yilgan kabi, bir joyda to‘planib turardi. Benediktus ushbu tasodifiy ixtironi avtomobil peshoynalari uchun qo‘llashni tavsiya etdi. Ixtiro avtomobilsozlikda muvaffaqiyat qozonib, bir necha yuzlab (balki minglab) insonlarni, peshoyna singanda shisha bo‘laklari yuziga va tanasiga sachrab sanchilib qolishida saqlab qolgan...

Yangilаndi: 11.01.2018 09:55
 

Nima sababdan Britaniya funtiga chiziq tortilgan?

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

Nima sababdan Britaniya funtiga chiziq tortilgan?

Lotin tilidagi libra - tarozu sozidan funtning shartli belgisi lb paydo bo'lgan. Qadimgi Rimliklar bir funt 327.64 grammga teng qadoqtoshga lb belgisini qoyishgan. Biz bunday funtning 12 unsiyadan tashkil topganligi haqida gapirib otgan edik. Bu asosiy savdo funti hisoblangan. Keyinroq u Sharqiy Rim imperiyasi Vizantiyaning ham asosiy pul birligiga aylandi. Uning vazni esa deyarli ozgarmadi 327.456 gramm. Ushbu funtga asoslanib, tanga pullar zarb qilingan.

Libra sozining esa, katta ehtimolki, qadimda Sitsiliya orolida yashagan yunon xalqlarining hajm olchov birligi Litradan kelib chiqqan bolishi mumkin. Eramizdan avvalgi VII asrda Sitsiliya yunonlari misdan yasalgan 219.7 gramm vaznli qadoqtosh-pullardan foydalanishgan. Italiyada Rim imperiyasigacha bo'lgan davrda yashagan qabilalar ularni yashagan Litra deb atashgan. Yunonlardan farqli ravishda, Italiya hududida yashagan qabilalar Litradan vazn olchov birligi sifatida foydalanishgan. Eramizdan avvalgi VI asrda esa, yunon Sitsiliyasi, aynan shu nom bilan 0.87 gramm vaznli kumush tanga pullar zarb qila boshlagan. Aftidan insonlarga yangi pul zarb qilishdan kora, unga yangi nom qoyish osonroq bolgan shekilli. Sababi ming yillardan keyin ham Italiya hududidagi asosiy muomaladagi pul birligi lira deb atalishini boshqacha izohlash qiyin. Albatta, yevrohududda Yevro joriy qilinishi bilan, italyan lirasi oz dolzarbligini yoqotdi. Lekin qadimgi yunon va italyan qabilalarining libra va litralari boshqa bir mustahkam tizim Xalqaro Birliklar Tizimi SI da, albatta, farang tilida, hajm olchov birligi litr nomi ostida ozining muqim ornini topgan.

Yangilаndi: 18.01.2014 02:15
 

Oppoq kiyinganlar.

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 7
Juda yomon!A'lo! 

Oppoq kiyinganlar.

Ilmiy nufuzga ega biror shaxs haqida axborot berilayotganida yoki uni biror hayatga tanishtirilayotganida, odatda uning ilmiy unvoni (yoki darajasi desak ham boladi) qoshib aytiladi. Masalan, Falonchi Pistonchiev, fan doktori, yoki, Pistonchi Pistonchiyevich, dotsent kabi. Umuman olganda ilmiy unvonlarga ega bolish hammaga ham yoqsa kerak. Keling ushbu unvonlarning tarixi haqida suhbatlashamiz.

Ilmiy unvonlar ozbek tiliga, XX asrda kirib kelgan deganlar qattiq yanglishadi. Garbga xos ilmiy unvon yoki darajalardan farqli olaroq, sharqona nozik ananalar va qadriyatlar zamirida, ustoz, muallim, piri-komil, shayx kabi oziga xos ilmiy daraja va unvonlar mavjud bo'lgan. ekin, Sharq ilm-fani va unga tegishli faktlar alohida katta mavzu bo'lgani uchun, biz bu maqolada bugungi kunimizda amalda bo'lgan va aksariyati Yevropa tillaridan kirib kelgan ilmiy unvon va darajalar haqida fikr almashamiz.

Yangilаndi: 18.01.2014 02:09
 


Maqolaning 4 sahifasi, jami 5 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Matematikning hayotidagi eng go‘zal lahzalari - uning teorema isbotini topgani, lekin, qilgan xatosini hali fahmlamagini vaqtlari bo‘lsa kerak.


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 766
O'qilgan sahifalar soni : 2645500

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis