Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar
Maqolalar

Mashhur son haqida eski va yangi gaplar

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Mashhur son haqida eski va yangi gaplar

Muqaddima

Siz ayrim sonlarning xosiyatli va ayrimlarining bexosiyat ekani haqidagi uzun-quloq uydirmalarni albatta eshitgan bolsangiz kerak. Masalan, ayrimlar 7 raqamiga boshqacha (ijobiy) koz bilan qarashsa, aksincha 13 ga salbiy yondoshuv bilan boqishadi. Aslida sanoq tizimidagi hech bir son xosiyatli yoki bexosiyat bola olmaydi. Sonlarga nisbatan salbiy yoki ijobiy xususiyat nuqtai-nazaridan yondoshish va ulardan qandaydir gayritabiiy xosiyatlar kutish bolmagur irim-sirimdan boshqa narsa emas.

Lekin matematikada shunday son borki, ushbu sonni matematik mutaxassislar va ayniqsa geometriya shinavandalari haqiqatan ham ardoqlashadi. U haqida ming yillardan buyon butun boshli jild-jild kitoblar bitilgan. Ushbu son riyoziyot va handasa ilmining eng otkir zehnli olimlarini-yu, qiziquvchan talabalarini hali hanuz oziga maftun etib kelmoqda. Hatto bu son haqida Gollivudda kinofilm ham ishlangan! Ha mayli, gapni chozmaylik. Soz - ? soni haqida bormoqda. Keling, ushbu maqolamizda biz ham mazkur ajoyib va qiziqarli sonning oziga xos jihatlari haqida fikr almashinamiz.

Yangilаndi: 12.03.2016 14:25
 

Qop-qora qoralik

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Qop-qora qoralik

Qop-qorong?u xonada qora mushukni topish mushkul, ayniqsa, aslida qora mushuk qorong?u xonada yoq bolsa

Falsafiy bahslarda ishlatiladigan ushbu soz oyini odatda bazi fiziklarning gashini keltiradi. Aslida qop-qorong?u xona yoki qora mushuk korib bolmaydigan narsalarni ramziy ifodalash uchun unchalik ham omadli oxshatish emas. Sababi, tabiatdagi barcha narsalar, hatto eng qora komir ham qandaydir miqdordagi yoruglik nurini akslantiradi. Faqat bizning kozimizning bunday akslangan nurlarni ilgash xususiyati juda past bolgani uchun, ularni kora olmaymiz.

Lekin biz keltirgan ushbu xulosa, fantast yozuvchilarga va orzumand fizik mutaxassislarga xalaqit qila olmaydi. Ozida har qanday yoruglik nurini yutib qoladigan va ozidan hech qanday yoruglik akslantirmaydigan mutlaq qora jism haqida orzu fiziklarning azaliy orzulari sirasiga kiradi. Mutlaq qora jism haqidagi farazlar avvalo mumtoz va zamonaviy fizika chegarasida Maks Plank izlanishlarida jiddiy korib chiqilgan edi. Uzoq yillar mobaynida mutlaq qora jism aslida tabiatda uchramaydigan, faqat olimlar tasavvuridagi faraziy narsa sifatida qaralgan. Lekin, mutlaq qora jism haqidagi fikrlar, 2008 yilga kelib ancha ozgara boshladi. Aynan osha yili qop-qora qoralik, eng qora jism, yoki, superqora jism olishga muvaffaq bolgan amerikalik olimlar haqida xabarlar tarqalgan edi. Mazkur g?ayrioddiy material uglerod nanotrubkalaridan tayyorlangan bolib, uning mohiyati, uglerodning bitta atom qalinligida silliqlangan plastinasidan iboratdir. Nazariy jihatdan tariflanishicha, mutlaq qora jism oziga kelib tushayotgan har qanday tolqin uzunligidagi nurlarni, ularning tushish burchagidan qatiy nazar, toliq oziga yutib yuborishi kerak.

Yangilаndi: 09.03.2016 17:12
 

Samodagi shaffof chiziqlar.

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Samodagi shaffof chiziqlar.

(Ayzek Azimovning shu nomli hikoyasidan tarjima)

Oglim bazan maktabdoshlari kalaka qilishayotganidan shikoyat qilib qoladi. Chunki amerikaliklarga xos bolmagan Azimov familiyasi osmir yoshidagi bolalar uchun boshqa istalgan narsa kabi ermak obyekti bolishi ajablanarli emas. Lekin uning dargazab kozlaridan bilamanki, u ozini kalaka qilinishiga sabab bolayotgan ushbu familiyani, boshqa odatiyroq familiyaga, masalan, Smit yoki Braunga almashtirishni ich-ichidan istaydi. Men oglimni chin dilimdan tushunaman. Sababi, bir paytlar ozim ham ushbu familiyam tufayli bir qancha yoqimsiz sarguzashtlarni boshdan kechirishimga togri kelgan.

Farzandim bilan bu yoqimsiz mavzuda gaplashgan paytlarimda, ozimga ham harbiy xizmat otagan askarlik davrlarim yodimga tushib ketadi. Xizmatda bizni topografik xaritalar bilan ishlashga orgatishgan. Bu mashgulot, aytaylik, kundalik saf tayyorgarligidan yaxshiroq va yoqimliroq edi. Biz xaritalarni obdon organardik va koordinatalarni aniq belgilashni mashq qilardik. Bu hammasi qiziqarli va yoqimli edi. Lekin, kunlardan bir kun, serjant ogzidan men uchun mashum atama yangradi va mening safdoshlarimga hazil-kalaka uchun gap topildi. Oshanda xizmatdoshlarimdan aksariyati azimut degan ilmiy atamani umrida birinchi bor eshitishi edi. Azimut sozini eshitgani hamonoq, safdagilarning deyarli hammasi tirjaygan bashara bilan yarq etib menga qaragan. Ular ozlari kutmagan holda, men uchun yangi laqabga ega bolishgandi.

Men harbiy xizmat oxirigacha safdoshlarimning bazan samimiy, bazan ahmoqona hazil-huzullariga arang chidadim. Lekin nima ham qila olardim. El ogziga elak tutib bolmaydi. Men xizmatim tugallanib, demobilizatsiya bolgunimcha xizmatdoshlarim uchun Ayzek Azimut bolib qolaverdim. Eng alam qiladigani esa, meni azumut deb kalaka qilgan har bir askar, ozini xuddi kuchli yumor hissiga ega, ajoyib hazilkashdek korsatishga urinardi. Men esa vaziyatga bardosh berish uchun, mashhur shoirning Bu armiya, janob![1] degan iborasini takrorlashdan ozga chora topolmaganman. Harholda osha bemanigarchiliklardan qutulib ketdim

Yangilаndi: 04.02.2016 10:50
 

Kosmik sayohatlar

E-mail Chop etish

Kosmik sayohatlar

Avvallari inson shunchaki parvoz qilishni orzu qilardi. Koinot haqidagi bilimlar rivojlanib, boshqa osmon jismlarining hamda, umuman fazoning tuzilishi borasida olimlarda muayyan ilmiy faktlar paydo bolar ekan, endilikda odamzot shunchaki havoda parvoz qilishni emas, balki boshqa sayyoralarga, boshqa galaktikalarga ham uchishni orzu qilib qoldi. Koinotga parvoz va kosmik sayohatlar haqidagi ilk mulohazalar albatta fantastik adabiyotlarda paydo bolgan. Chunonchi 1865 yilda nashrdan chiqqan Yerdan Oyga asarida mashhur fantast yozuvchi Jyul Vern Oyga sayohat haqida yozadi. Muallif bu asarda fizika qonunlarini deyarli inobatga olmagan holda, asosan erkin badiiy toqimalar orqali syujetni ifodalaydi. Lekin Edvard Xeylning Gisht Oy nomi hikoyasi haqida bunday deya olmaymiz. Mazkur hikoyada muallif orbitaga gishtdan yasalgan sferani uchirilishi haqida yozadi. Hikoya goyasiga kora, muhandislar tomonidan yasalgan gisht sfera aslida Yer orbitasiga chiqarilishi va u Yer sharining hamma joyidan korinib turadigan obyektga aylanishi kerak boladi. Loyihachilar ushbu sferadan navigatsiya signali sifatida foydalanishni kozda tutishadi. Lekin uni uchirish paytida qilingan xato tufayli, gisht sfera ichida odamlar qolib ketadi va ular koinotga parvoz qilishadi.

Yangilаndi: 30.01.2016 09:40
 


Maqolaning 10 sahifasi, jami 21 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Mendeleev ham, o'z xotiniga, birinchi o'rinda xotin emas, balki aynan Vodorod turishi kerakligini juda uzoq tushuntirishga majbur bo'lgan...


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 766
O'qilgan sahifalar soni : 2653467

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis