Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Orbita.uz - Ilm-fan fazosi uzra!

Plazma

E-mail Chop etish PDF

Plazma

Plazma bu ko‘p sonli ionlar va elektronlardan tashkil topgan kuchli ionlashgan gazdir. Plazma hosil qilish uchun, energiyaning turli shakllaridan – issiqlik energiyasi, elektr, yoki, nurlanish energiyalaridan foydalanish mumkin. Masalan, gazni shunchalik kuchli qizdirilsaki, unda, atomlarning o‘zaro to‘qnashishi natijasida, bir-biridan elektronlarni urib chiqarib yuborsa, ushbu gaz plazma holatiga o‘tadi. Gazning o‘zi singari, plazma ham, o‘zi turgan idish shakliga kiradi. Oddiy gazlardan farqli o‘laroq, plazma magnit maydoni ta’sirida turli xil strukturalar hosil qiladi va ularning ko‘rinishi xuddi naqshlar singari, turli katakchalar, qatlamlar va chiziqlar ko‘rinishida bo‘ladi. Shuningdek, oddiy gazlarda uchramaydigan yana bir holat – uning muhitida tarqaladigan to‘lqinlar xilma-xilligi bilan ham plazma gazdan farqlanadi.

Yangilаndi: 11.12.2017 18:18
 

Quyma po‘lat

E-mail Chop etish PDF

Quyma po‘lat

Temir metallurgiyasi tarixida, butun bashariyat sivilizatsiyasiga katta ta’sir o‘tkazgan uchta inqilobiy burilishlar yuz bergan. Ulardan birinchisi juda qadim zamonlarda, rudadan temirni ajratib olishni va unga termik ishlov berishni yo‘lga qo‘yilgan maxsus gorn pechlarining o‘ylab topilishi bo‘lgan bo‘lsa, ikkinchisi o‘rta asrlarda o‘zlashtirilgan temir va cho‘yanni o‘zaro qayta ishlash jarayoni bo‘lgan. Uchinchi inqilobiy burilish esa XIX asrning ikkinchi yarmiga tegishli bo‘lib, u quyma po‘latning yalpi ishlab chiqarila boshlashi bilan bog‘liq.

Yangilаndi: 18.03.2018 12:51
 

Toza suv: osmos haqida 5 ta fakt.

E-mail Chop etish PDF

Toza suv: osmos haqida 5 ta fakt.

Yoz kunlarida tarvuzni suvga solib qoyib sovitishni deyarli hammamiz qilib korganmiz. Avvallari muzlatgichlar bolmagan zamonlarda, ichimliklarni sovitish uchun ham shunday usul keng qollanilgan: meshga toldirilgan sut, sharbat yoki sharobni muzdek suv oqayotgan ariqqa solib qoyishardi va natijada, osha ichimlik ham muzdek bolib, ichganda odamga yanada lazzat baxsh etardi.

Farang fizik olimi, abbat Antuan Nolle (1700-1770) ham buzoq terisidan qilingan meshlarda sharob (vino) saqlardi. 1748-yilning issiq yoz kunlarining birida, Nolle shunday meshda saqlanayotgan sharobni sovitib ichish uchun, uni muzdek suvli hovuzga solib qoyadi. Biroq, tamaddi qilishga choglanarkan, u xayolida allaqachon muzdek bolib turgan sharobni olish uchun hovuzdan meshni chiqarib oldi va ne koz bilan korsinki, buzoq terisidan tayyorlangan mesh yorilib, ichiga suv kirib ketgan edi...

Yangilаndi: 12.12.2017 15:48
 

Golf koptogi fizikasi

E-mail Chop etish PDF

Golf koptogi fizikasi

Golf butun dunyoda eng ommabop o‘yinlardan biri sanaladi. Uni avvallari faqat villasida keng yaylovi bor kiborlar o‘ynashgan bo‘lsa, keyinchalik golf juda keng ommalashdi va hozirda olimpiya sport turlari dasturiga ham kiritilgan. Tabiat qo‘ynida faol hordiq chiqarish uchun golf eng yaxshi variantlardan biri desak mubolag‘a bo‘lmaydi.

Golfga qiziqqan va muntazam o‘ynaydigan shinavandalar yaxshi bilishadiki, golfchi uchun eng rasvo ish - koptokning qumloqqa o‘tirib qolishi, aksincha, golfchining eng yaqin do‘sti - golf koptogidagi g‘adir-budirliklar bo‘ladi. Ko‘pchilik golf koptogidagi o‘sha g‘adir-budirliklarni shunchaki dizayn uchun qilingan deb o‘ylaydi. Aslida, golf koptogining fervey bilan olis parvoz qilishini ta'minlovchi mukammal «aerodinamika» aynan o‘sha g‘adir-budirliklarda yashiringan.

Yangilаndi: 13.12.2017 11:52
 

Sankt-Peterburg paradoksi

E-mail Chop etish PDF

Sankt-Peterburg paradoksi

Daniil Bernulli (1700-1782) - kelib chiqishiga ko‘ra nemis bo‘lgan, Shveytsariya fuqarosi va Sankt-Peterburg Fanlar Akademiyasi yetakchi matematik olimi bo‘lgan serqirra shaxs bo‘lib, u shuningdek malakali vrach va fizik olim ham bo‘lgan. Uning 1738-yilda «Peterburg Fanlar Akademiyasi sharhlari» ilmiy to‘plamida chop etilgan maqolasi matematiklar orasida hanuzgacha mashhur bo‘lib, maqolada muallifning ehtimollar nazariyasi haqida juda qiziqarli va ajoyib ilmiy yondoshuvini ko‘rish mumkin. o‘sha maqolada, matematiklar keyinchalik «Sankt-Peterburg paradoksi» deb atay boshlagan g‘alati bir matematik paradoks haqida so‘z yuritilgan.

Yangilаndi: 13.12.2017 11:55
 

Plank doimiysining yanada aniq qiymati belgilandi

E-mail Chop etish PDF

Plank doimiysining yanada aniq qiymati belgilandi

AQSHlik fiziklar ilm-fanda eng muhim bo‘lgan konstantalardan biri - Plank doimiysining qiymatini yanada katta aniqlikda hisoblab chiqarishga muvaffaq bo‘lishdi. Aytishlaricha, Plank doimiysining belgilangan yangi qiymati atiga milliarddan 13 qism xatolik bilan tabiiy qiymatidan farq qilar ekan...

2011 yilda o‘lchov va Tarozilar Xalqaro Konferensiyasi ishtirokchilari Xalqaro Birliklar Tizimi - SI ni Plank doimiysi asosida qayta taftish qilish haqida qaror qabul qilishgan edi. Rejaga ko‘ra, 2018-yilgacha olimlar ushbu konstantaning eng ishonchli qiymatlarini hisoblab chiqarishlari zarur edi.

Yangilаndi: 13.12.2017 12:01
 

Oqsoqol pensiyaga chiqmoqda: kilogrammning yangi etaloni.

E-mail Chop etish PDF

Oqsoqol pensiyaga chiqmoqda: kilogrammning yangi etaloni.

Rasmda - kilogrammning ikkita etaloni namoyish qilingan.

Chap tarafdagi etalon - havosi so‘rib olingan ikki qavat shisha qopqoq ostidagi yarqiroq metall silindr - platina-iridiy qotishmasidan tayyorlangan bo‘lib, u xalqaro etalon sifatida olis -1879 yilda tasdiqlangan. U hozirda ham butun dunyo bo‘ylab barcha turdagi massa, og‘irlik va vazn o‘lchovlari uchun boshlang‘ich etalon bo‘lib xizmat qilmoqda. Mazkur etalon Parij yaqinidagi o‘lchov va Tarozilar Xalqaro Idorasining maxsus binosida, kuchli nazorat ostida saqlanadi.

Yangilаndi: 14.12.2017 10:08
 

«Molekulyar yaproq»: Sof energiya manbai bo‘lishi mumkin bo‘lgan molekula sintez qilindi

E-mail Chop etish PDF

«Molekulyar yaproq»:
Sof energiya manbai bo‘lishi mumkin bo‘lgan molekula sintez qilindi

Sezyapsizmi, sayyoramizda iqlim o‘zgarishlari tobora yaqqol namoyon bo‘lib bormoqda. Bu esa, olimlarni butun sayyora iqlimi va biosferasi uchun xavfsiz bo‘lgan sof energiya manbalarini ishlab chiqish masalasi ustida bosh qotirishga majbur qilmoqda. Albatta, bu yo‘nalishdagi ayrim amaliy ilmiy-texnik yutuqlar haqida siz allaqachon yaxshi bilasiz. Zero, bugungi kunda shamol parraklari, quyosh panellari kabi energiya manbalari bilan hech kimni hayron qoldirib bo‘lmaydi. Lekin, sof energiya manbalari haqida gap ketganda, kam tilga olinadigan va keng ommaga deyarli oshkor qilinmagan bir yo‘nalish borki, yaqin istiqbolda aynan ushbu yo‘nalish toza va arzon energiya manbasi sifatida inqilobiy burilish yasashi mumkin.

Biz aytmoqchi bo‘lgan muqobil, sof arzon energiya manbasi «molekulyar yaproq» deb nomlanadi. Olimlarning g‘oyasiga ko‘ra, ushbu «yaproq»tabiatdagi eng asosiy energiya o‘zgartirgichi bo‘lmish - fotosintez jarayonini sun'iy takrorlashi kerak. Qisqa qilib aytganda, olimlar fotosintez jarayonini sun'iy yo‘l bilan amalga oshiradigan moddalarni va materiallarni ixtiro qilishmoqchi. Ya'ni, bu sun'iy yaproq bo‘ladi desak aslo yanglishmaymiz. Faqat uning tashqi ko‘rinishi biz bilgan oddiy yaproq va barglarni aynan takrorlashiga kafolat yo‘q.

Yangilаndi: 13.12.2017 12:58
 

Kopernikiy

E-mail Chop etish PDF

Kopernikiy

Kopernikiy - Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy jadvalning VII davr IIB guruh elementi. Atom raqami 285. Cn (lotincha Copernicium so‘zidan) formulasi bilan belgilanadi. IUPAC ushbu nomni tasdiqlashidan avvalroq mazkur elementni ununbiy deb ham nomlangan (aynan tarjimasi «bir yuz o‘n ikkinchi» - degani).

Kopernikiy - sun'iy olingan element bo‘lib, tabiatda uchramaydi. U simob, kadmiy va rux bilan bir guruhdan joy olgani bois, xossalari ham o‘xshash bo‘lsa kerak deb ilmiy taxmin yuritiladi.

Aniqlangan izotoplari ichida nisbatan barqarori 285Cn ning yadrosida 112 ta proton va 173 ta neytronlar mavjud bo‘ladi va uning yarim yemirilish davri taxminan 29 soniyani tashkil qiladi. Nuklidining atom massasi 285,177(4) m.a.b. ni tashkil qiladi.

Yangilаndi: 13.12.2017 13:03
 

Qora materiya

E-mail Chop etish PDF

Qora materiya

Koinotni tashkil qiluvchi materiyaning katta qismini biz ko‘ra olmaymiz. 1932-yilda astrofizik olim Yan Oort galaktikamiz - Somon Yo‘lining o‘zida mavjud va kuzatish mumkin bo‘lgan moddalari miqdoriga mos bo‘lmagan tarzda, juda shiddat bilan aylanayotganini aniqladi. Ko‘p o‘tmay, yana bir astrofizik Frits Svikki shunga o‘xshash effektni boshqa galaktikalar harakatida ham kuzatdi va ushbu, ko‘zga ko‘rinmas materiyani dunkle materie deb nomladi. Avvallari ushbu terminni «yashirin massa» deb tarjima qilinar edi. Lekin, yaqin-yaqindan beri endi ilm-fan kishilari uni «qora materiya» deb nomlashmoqda.

Yangilаndi: 16.12.2017 17:29
 


Maqolaning 4 sahifasi, jami 43 sаhifа
Banner

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Orbita.uz Facebookda:

.

Tashriflar xaritasi:

Orbita.Uz tavsiya etadi:

Foydali havolalar:
Ilmiy-lugat.uz
Ilmiy-lugat.uz - Ilmiy terminlarning o‘zbekcha-ruscha-inglizcha lug‘ati, qisqacha izohi va amalda qo‘llanishi
http://Gulruxsora.uz/
Jurnalist va blogger Gulruxsora Xudayberdiyevaning shaxsiy sayti
Oshxona.Uz
O'zbek Milliy Taomlari haqidagi ajoyib veb-sayt.
ekodunyo.uz
O‘simliklar va hayvonlarning onlayn ensiklopediyasi
http://tafsilot.uz/
tafsilot.uz - axborot-tahliliy sayt.

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 778
O'qilgan sahifalar soni : 3038838

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!