Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Qiziqarli matematika
Maqolalar

HAFTANING QAYSI KUNI?

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

HAFTANING QAYSI KUNI?

Ishonchim komilki, xuddi men kabi Siz ham, ancha avval bo‘lib o‘tgan biror voqeaning haftaning qaysi kunida bo‘lgani eslashingizga, yoki, kutilayotgan kunning haftaning qaysi kuniga to'g'ri kelishi haqida hisob-kitob qilishingizga ko‘p marta to'g'ri kelgan. Masalan, tug‘ilgan kuningiz haftaning qaysi kunida bo‘lganini, yoki, kelasi yilgi Navro‘z bayrami haftaning qaysi kunida bo‘lishi bilan qiziqqan bo‘lsangiz kerak. Aksariyat hollarda, biror bir bayram kunining haftaning qaysi kunida bo‘lishini bilish, dam olish kunlarining taqsimotini tasarruf qilish uchun qiziqish uyg‘otadi. Bunday hollarda, odatda, uyali telefon apparati ilovasidagi, yoki, devorga ilingan yil taqvimigatezkorlik bilan ko‘z yugurtiriladi. Bu albatta oson usul.

Lekin siz qidirgan sana bir necha yil avvalgi bo‘lsachi? (masalan, o‘zingiz dunyoga kelgan kun). O‘sha yilga taalluqli taqvimni topishingiz mushkul. Keyingi yillarning taqvimi ham qo‘l ostingizda bo‘lmasa, kelajak sanalarning hafta kunini ham aniqlashingiz mushkul bo‘lib qoladi. Bunday hollarda bizga - matematika yordamga keladi!

Biz foydalanayotgan joriy taqvimning o‘ziga xosliklarini bilgan holda, istalgan yilning istalgan sanasi uchun haftaning qaysi kuni bo‘lishini oddiy arifmetika orqali hisoblab topish mumkin.

Dastavval shuni ta'kidlaymizki, dunyoning aksariyat davlatlari, jumladan, O‘zbekistonda ham rasman foydalaniladigan taqvim - Grigorian taqvimidagi oddiy yil - 365 kundan iborat. Biroq, bir kecha kunduz (sutka) aslida biz qabul qilganimizdek to‘liq 24 soat emas. Ya'ni, taqvim sutkasi, haqiqiy tabiiy sutka - Yerning o‘z o‘qi atrofida to‘liq aylanib chiqishi uchun ketadigan vaqtdan 3 daqiqa va 56.5 soniya qisqa. Mazkur ≈4 daqiqa kundalik «ortiqcha» vaqt yig‘ilib borib, uch yilda 1440 daqiqaga yetib qoladi. Bu esa to‘liq bir kunni tashkil etadi. Shu tufayli, har 4 yilda bir marta kabisa yili keladi va o‘sha yig‘ilib qolgan ortiqcha daqiqalardan iborat bir kun, fevral oyining oxirgi - 29 sanasi qilib belgilanadi. Bu orqali, amaliy taqvimni tabiiy taqvim bilan muofiqlashtiriladi.

Yangilаndi: 17.03.2018 14:33
 

Shaxmatda o‘ynalishi mumkin bo‘lgan parityalar soni nechta?

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Shaxmatda o‘ynalishi mumkin bo‘lgan parityalar soni nechta?

Shaxmat taxtasida o‘ynalishi mumkin bo‘lgan partiyalarning necha xil varianti bo‘lishi mumkinligini hech o‘ylab ko‘rganmisiz? Taxminan qancha deb his?blaysiz? 100? Juda kam. 1000? 100000 ham kam. Million deysizmi yoki milliardmi? Urinmay qo‘ya qoling. Shaxmat taxtasida o‘ynalishi mumkin bo‘lgan partiyalarning aniq sanog‘i mavjud emas. o‘rtacha qiymatlar bo‘yicha Taxminiy hisoblangan eng kichik ehtimollik partiyalar variantiga ham, sizning sanoq talaffuzi lug‘atingizdagi sonlarning hammasi ham yetmaydi!

Boshingizni qotirmay, aniq gaplarga o‘tsak:

Belgiyalik matematik M. Kraychikning «Matematik o‘yinlar va matematik ko‘ngilochar» nomli kitobida bir homaki taqribiy hisob keltrilgan.

Yangilаndi: 24.03.2018 12:31
 

Ming yillik masalalari. Million dollar mukofot...!

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 5
Juda yomon!A'lo! 

Kley matematika instituti tomonidan e'lon qilingan "ming yillik masalalari" (Millennium Prize Problems) uzoq yillardan beri isboti topilmayotgan yetita matematik muammodan iborat. Bu masalalarning har birining yechimi uchun Kley instituti million AQSH dollari miqdorida mukofot va'da qilgan. Kley instituti mukofotni e'lon qilarkan, uni 1900-yilda e'lon qilingan Gilbert muammolari bilan qiyosladi. O'sha muammo uchun va'da qilingan mukofot XX-asr matematiklariga juda katta ta'sir o‘tkazgani ta'kidlandi. Gilbert muammolari 23 ta masaladan iborat edi. Ulardan aksariyati hozir yechimi topilgan. Yechimsiz qolganlaridan biri-Riman gipotezasi "Ming yillik masalalari"ga ham kiritilgan.


Hozirgacha ushbu yetti masaladan faqat bittasigina yechimini topdi: Peterburglik matematik olim Grigoriy Yakovlevich Perelman "Puankare" gipotezasi isbotini topib, yechimini e'lon qildi.

Qolgon oltita muammo esa hamon yechimini kutmoqda, ular:

P- NP klasslarining tengligi nazariyasi

Xodj gipotezasi

Riman gipotezasi

Yang - Mills nazariyasi

Navy - Stoks tenglamalari

Berch va Svinerton-Dayer gipotezasi


P.S. Peterburglik matematik olim Grigoriy Yakovlevich Perelman 2010-yil "Puankare" gipotezasi isbotini topib, yechimini e'lon qildi. Ammo u mukofotdan voz kechdi. U o‘zi va yolg‘iz onasi uchun beriladigan arzimagan nafaqa hisobiga g‘aribona kun kechiradi, Kompyuter va yana boshqa allambala hisoblash texnikalaridan foydalanmaydi. Peterburg chetidagi kichik kulbasida doimiy bir nuqtaga tikilganicha muttassil o‘ylanib o‘tiradi. Undan intervyu olmoqchi bo‘lgan jurnalistlarni va voz kechilgan mukofotni o‘z hisobiga o‘tkazib berishni so‘rab va talab qilib(!) kelayotganlarni esa sanog‘i ham yo‘q. Lekin Perelman o'z onasidan boshqa hech kim bilan gaplashmaydi. Onasining aytishicha hozir u qolgan muammolardan birining ustida bosh qotiryotgan bo‘lishi mumkin ekan. Mukofotni olish yoki "Hayriya fondi" kabi boshqa tashkilotlarga o‘tkazish haqidagi fikrga esa uni javobi qat'iy: "Ilm pul bilan o‘lchanmaydi!!!"

qiziquvchil?r uchun: http://www.claymath.org/

http://www.claymath.org/millennium/


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

 

Yangilаndi: 13.06.2018 11:35
 


Maqolaning 9 sahifasi, jami 9 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Fizika o'qituvchisi bolalarga savol beryapti:

-1 kg temir og'irmi, yoki, 1 kg paxtami?

Bir olg'ir so'zamol bola javob qaytradi:

-Domla oyoqqa tushib ketsami, yoki, tarozida tortib ko'rsami?


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 788
O'qilgan sahifalar soni : 3195770

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!