Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Qiziqarli matematika
Maqolalar

Iqtisodiyot va chiziqli tengsizliklar.

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Iqtisodiyot va chiziqli tengsizliklar.

Hozirgi vaqtda matematikaning iqtisodiyotda tadbiq etilishi yanada ortib bormoqda. Iqtisodiy masalalarni yechish uchun yordam beradigan qator matematik uslublar mavjud. Bu maqolada biz shunday usullardan biri chiziqli dasturlash usuli bilan tanishamiz.

Songi vaqtlarda matematik uslublarning iqtisodiy masalalarni yechishda kop marta va muvaffaqiyatli qollanilganligini eshitmagan odamni topish qiyin bolsa kerak.

Matematik iqtisodiyotning yoshi anchagina ulug ekanligini hamma ham bilavermaydi. U bir yarim asr avval paydo bolgan va uzoq vaqt davomida oziga alohida etiborni jalb qila olmagan. Faqat XIX asr oxiriga kelibgina matematik iqtisodiyot haqida bir necha ishlar nashr etildi xolos. Hozirgi vaqtda esa, turli mamlakatlarda bu mavzu yuzasidan har yili minglab kitob va maqolalar nashr etilmoqda. Matematik iqtisodiyotning shuhratining bunday keskin ortishining sababi nimada? Sodda qilib aytganda avvallari, matematikani faqat iqtisodiy hodisalarni tushuntirish uchungina (bunday savollar esa, juda tor doiradagi mutaxassislar guruhini oylantiradi xolos) qollanar edi, endilikda, matematika u yoki bu iqtisodiy jarayon, ishlab chiqarish suratini qanday qilib eng yaxshi holatda tashkillashtirish uchun ham keng tadbiq etilmoqda. Bunday turdagi masala birinchi marta 1939 yilda rus matematik akademigi L.V. Kantorovich tomonidan, Leningrad faner tresti ishchilari oldiga qoyilgan vazifa yuzasidan korib chiqilgan edi.

Bu trestning zavodlaridan biri 5 turdagi mahsulot ishlab chiqarar edi. Rejada, har bir turdagi mahsulotning yakundagi umumiy natijadagi ulushida qancha miqdordan bolish lozimligi qatiy korsatilgan bolgan. Zavod, 8 ta dastgohga ega bolib, ularning har biri, osha besh xil mahsulotning har biridan ishlab chiqarishi imkoniyati mavjud. Kondalang qoyilgan masala shundaki, osha 8 ta dastgoh uchun, ishlab chiqarish lozim bolgan 5 xil mahsulotning tayyorlanish jarayonini shunday taqsimlash kerakki, natijada ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori eng kop bolsin.

Yangilаndi: 16.03.2015 01:57
 

Siz sanashni bilasizmi?

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Siz sanashni bilasizmi?

Yoshi 3 dan katta bo‘lgan har qanday odamga sarlavhadagi kabi savolni berilsa, u hafa bo‘lishi tabiiy. Haqiqatan ham, es-hushini tanigan barcha-barcha bu savolga ajablanish va taajjub aralash javob beradi. «Sanashni kim ham bilmaydi?» - qabilidagi ritorika ham eshitib olishingiz mumkin. Vaholanki sanash aslida ko‘pchilik o‘ylaganchalik oson yumush emas.

Albatta, surunkasiga «bir», «ikki», «uch» ... tarzida va boringki, asabi mustahkam odamlar «million»gacha sanab berishi qiyin emasdir balki. Shunday bo‘lsa ham, men aminmanki, sirtdan juda oson ko‘ringan bu yumushni hamisha ham yaxshi uddalay olmaysiz.

Hamma gap - sanaladigan narsaga borib taqaladi. Ya'ni, bundagi muammo aynan nimani sanashga bog‘liq. Qutichadagi gugurt cho‘pi donalari yoki mixlarni sanab chiqish qiyin emas. Boringki, qutichada faqat mix emas, balki, mix bilan vintlar aralashgan holda bo‘lsin: unisidan qancha-yu, bunisidan qancha ekanligini qanday sanaysiz? Ko‘pchilik bunda, avval mixlarni bir to‘pga, vintlarni boshqa to‘pga ajratib olib sanaydi. Yoki, avval mixlarni bir yo‘la sanab bir idishga yig‘adi va keyin huddi shu ishni vintlar bilan bajaradi.

Yangilаndi: 26.12.2017 14:41
 

NBYGJZ YBCBS

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

NBYGJZ YBCBS

(ZPYWE LSJQUPHSBGJZB IBRJEB)

PSCJUBOWRUBWA TBZUJEBHJ WTICW NBRPMB PSRBMJ TJAMBS WDIWO LSJQUPHSBGJZB, ZB’OJ NBYGJZ YBCBS BMNBTIJOJTI UFYOJLBTJ IBRJEB NB’MWNPU CFSJTIOJ NBRTBE RJMHBO FEJL.

Yuqoridagi ikki satr g‘alati yozuvlar nimani anglatishini tushunolmay xunob bo‘lmayapsizmi ishqilib? Albatta kimlardadir bu borada ma’lum tushunchalar bordir; lekin saytimizning ko‘plab o‘quvchilari uchun yuqoridagi so‘zlar g‘alati va tushunarsiz tuyulishi tabiiy. Boshingizni qotirmay, maqsadga ko‘cha qolay: ushbu maqola kriptografiya, ya'ni, kodlash orqali maxfiy xat-xabar almashinish haqida. Mazkur yozuvlarning mazmuni bilan maqola so‘ngida tanishishingiz mumkin. Qiziq bo‘ladi degan umiddaman.

Agar XX asr boshlarigacha ham, kriptologiyaning ahamiyati, diplomatik qutqular belgisi yoki, sarguzasht roman yozuvchilarining kitobxonni jalb qilish vositasi sifatida qaralgan bo‘lsa, asr o‘rtalari va yakuniga kelib u jahondagi deyarli har bir kishi uchun kundalik foydalanadigan oddiy maishiy yumushlar tarkibiga singib ketdi. Shuningdek kriptologiyaning ilmiy, ayniqsa matematik tashkil qiluvchi asosining murakkablik darajasi ortdi.

Xat-xabarni shifrlash va shifrdan yechish anchayin murakkab ish; uning uchun huddi shoxmotchilarniki singari kuchli mantiqiy va aqliy salohiyat talab etiladi.

Yangilаndi: 26.12.2017 14:32
 

Qopqondagi pishloq (yoki, moliyaviy piramida haqida).

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Qopqondagi pishloq (yoki, moliyaviy piramida haqida).

Bundan tort-besh yil muqaddam Fargonada asosan yoshlarni va qisman katta yoshdagilarni oz girdobiga tortgan bir narsa avj olgan edi. Oshanda mening ham bir necha dostlarim bunga aralashib qolib keyin ancha afsuslanib yurishdi. Yaxshiki tegishli idoralar tezkor choralar korib, qalloblikning payini qirqishdi. Biroq ular, ancha munchasini chuv tushurib ulgurishgan edi..

Ozlarini allambalo tushunarsiz ajnabiy tildagi bolaxonali nomlar bilan atab olgan bir firma, arzimagan buyum va mayday-chuydalarni falon pulga sotar, bunda sotib oluvchilarga ham qandaydir usullarni tavsiya etib, tez boyib ketishga vadalar berar edi. Firmachilar bir binoni ijaraga olib, bashang kiyingan holda, tillarida rasmiy jumlalarni qollab, odamlarni (tuzoglariga ilingan bechoralarni desa yanglishmagan bolaman) boplab laqillatib, qoynilarini puch yongoqqa toldirib, oqibatda esa, arzimas buyumlarini falon somga pullab olishar edi. Matbuotda bunday holatni Moliyaviy piramida deb atashadi. Yani, piramida kabi, yuqoridan pastlagan sari kengayib, tarmoq yoyib boradi. Foydani esa faqat eng yuqoridagi, piramidaning choqqisidagi(lar) koradi. Ular taklif qilayotgan tez boyish sxemasi esa ancha soda:

Siz bu firma taklif qilayotgan biror buyum yoki xizmatni sotib olasiz. Bu narsalar arzon emas, masalan, kuchni kopaytiradigan gayritabiiy xususuiyati bor bir allambalo shishaga oxshagan matoh 650$ turadi. Ular taklif qilayotgan buyumlar orasida eng arzoni mana shu. Qolaversa, ularda qandaydir sanoqli sondagi Misr tilla tangalarimiey, qanaqadir taqinchoqlar va ho kazolar, yirik shaharlarga sayohatlar mavjud. Xullas, shulardan birini sotib olasiz va shu bilan birga firmaga azo bolasiz. Keyin esa, ozingizga oxshaganlardan yana uchtasini topib kelasiz. Ular ham osha narsalardan sotib olishadi. Ularni siz olib kelganingiz uchun, firmachilar, siz olib kelgan haridorlarning qilgan harid summasidan, adashmasam chorak qismini sizga berishadi. Keyin esa, ular ham ozlari uchun uchtadan haridor topib kelishadi. Ulardan ham, sizga foyda tariqasida malum ulush tegadi. Shu tarzda piramida davom etaveradi. Qarabsizki siz boyib ketasiz. Faqat dastlabki, haridni qilib, ozingizga uch nafar haridor topib kelib ularni ham buyumlardan sotib olishga kondirsangiz bas

Yangilаndi: 23.09.2014 17:53
 


Maqolaning 7 sahifasi, jami 9 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyo darsida oqituvchi bolalarda sorayapti:

-Nodira senda eritma qanday rangda chiqdi?

-Qizil.

-A'lo, bahoing 5.

Doston senda-chi?

-Pushti rangda.

-Yaxshi, bahoing 4.

-Boltavoy sendachi, eritma rangi qanaqa?

-Qora...

-Boltavoy bahoing ikki! Sinf!!! Partalar tagiga yotinglaaaaaar....


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 768
O'qilgan sahifalar soni : 2756166

Tafakkur durdonalari

Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, aqlli va baxtli bo'lishlari shart...

I. Karimov