Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Qiziqarli fizika
Maqolalar

Ionosfera

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Ionosfera

Balandlik ortgansari atmosferadagazlarning zichligi tez kamayaboradi. Ayni vaqtda quyosh spektrining ultrabinafshaqismi intensivlashadi. Bu qisqa tolqinli nurlanish atom va molekulalarni ionlashga qodir. Bundan hosil bolgan elektron va ionlar mustaqil ravishda harakatlana boshlaydi. Albatta, ortacha olganda har xil ishorali zaryadlar bir-biriga tortishadi va rekombinatsiyalashadi, ya'ni qayta birikadi. Biroq, ionlar konsentratsiyasi kichik bolganda ularning qarama-qarshi ishorali ion yoki elektron bilan uchrashishi uchun kop vaqt talab qilinadi. Bu vaqt (soatlar va hatto kunlar) mobaynida quyosh nurlanishi kop yangi ionlar hosil qilishga ulguradi. Natijada har qaysi balandlikda elektronlar va ionlarning ma'lum konsentratsiyasi vujudga keladi. Turgan gapki, bu kunning qaysi vaqti ekanligiga ham bogliq boladi. Chunki ionlar tunda faqat rekombinatsiyalashadi.

Yer sirtidan uzoqlashgan sari elektronlar konsentratsiyasi oldin kopayadi (quyosh yorugligining ionlovchi ta'siri ortadi), yuqori balandliklarda esa kamayadi (chunki atmosfera zichligi kamayadi). Yuqori elektron (demak ion) konsentratsiyali soha vujudga keladi. Muhit butunlay elektroneytral bolib qoladi. Bu muhit ionosfera deb ataladi.

Yangilаndi: 07.02.2015 02:13
 

Spektroskopiya

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Spektroskopiya

Olmon olimi R.Bunzen o‘zi kashf qilgan gorelkaning issiqlik alangasida moddalarni bug‘ga aylanib, alangani har xil ranglarga bo‘yashini payqadi. Xususan, mis yashil alanga, osh tuzi sariq, stronsiy bo‘lsa to‘q qizil alanga berardi. Gorelkaga moddani quyilsa, alanganing rangi bo‘yicha moddaning tarkibini aniqlash mumkin bo‘ladigandek tuyulardi. Biroq, Bunzen tez orada har xil tarkibli moddalar ba'zi hollarda alangani bir xil bo‘yashini payqab qoldi. Shundan keyin uning yurtdoshi fizik G.Kirxgof alanga yorug‘ligini rangli nurlarni monoxromatik qismlarga ajratadigan shisha prizmadan o‘tkazishni taklif qildi. Litiy hamda stronsiy ta'siridan alanga ko‘zga hammavaqt bir xil rangda - to‘q qizil bo‘lib ko‘rinadi; litiy alangasi yorug‘ligi prizmadan o‘tgandan keyin ikki chiziqqa - ravshan to‘q qizil rangga va uning yonida xira jigarrangga ajraladi. Stronsiy bo‘lsa bitta havorang, ikkita qizil va jigarrang chiziqlarni beradi.

Ma'lum bo‘lishicha, istalgan kimyoviy elementning yorug‘lanuvchi bug‘lari faqat unga xos bo‘lgan spektr - monoxromatik nurlanishlar to‘plamini taratadi. Spektrda ularning har biriga faqat o‘zigagina xos bo‘lgan chiziq taaluqli bo‘lar ekan. Barcha elementlarning spektrlari maxsus jadvallarda aks etgan. Ularda spektral chiziqlarning to‘lqin uzunligi, ketma-ketligi va intensivligi ko‘rsatiladi. Shunday tarzda spektrlar bo‘yicha olimlar nurlanuvchi moddalar tarkibini aniqlash usuliga ega bo‘ldilar. Natijada fizikaning elektromagnit nurlanishlar spektrlarini tadqiq qiluvchi yangi bo‘limi - spektroskopiya vijudga keldi. Bu Kirxgof va Bunzen kimyoviy elementlarning eng dastlabki spektral tahlillarini amalga oshirgan 1859 yilda yuz berdi.

Yangilаndi: 21.12.2017 18:49
 

Zamonamiz alkimyogarlari

E-mail Chop etish

Zamonamiz alkimyogarlari.

Yadro reaksiyalari bu - har qanday kimyoviy unsurni oltinga aylantirishni orzu qilgan va buning ilinjida ming bir xil aralashma, qotishma va eritmalarni tayyorlab korgan orta asr alkimyogarlarining royobga chiqqan istaklaridir desak mubolaga bolmaydi. Albatta, ularning istaklari aynan osha holatda (ya'ni, istalgan unsurni tillaga aylanitiradigan tarzda) amalga oshgani yoq: elementlarning yadrolarini parchalash yoki biriktirish bilan tilla paydo bolmaydi. Ammo, bunday yadro reaksiyalarining borishi davomida ajralib chiqadigan energiyani haqiqiy oltindan nimasi kam?

Zamonaviy yadro energetikasi tolaligicha ogir elementlarning yadrolarning bolinish (parchalanishi) reaksiyalari asosiga qurilgan bolib, bunday reaksiyalar uchun boshlangich material sifatida qollashga mos keluvchi ogir yadroli elementlar, masalan uran-237 kabilar zarur boladi. termoyadro reaksiyalari esa, aksincha, yengil yadrolarning ozaro birlashishiga asoslanadi. Bunday reaksiyalar nisbatan keng tarqalgan, xavfsizroq va arzonroq yoqilgi elementlar, masalan, vodorodning izotoplari bolmish deyteriy va tritiylarning ozaro birikishi bilan ham amalga oshirilishi mumkin. Qoldiqlari ham nurlanish manbaiga aylanadigan reaksiyalar bolmish - yadroviy parchalanish reaksiyalaridagidan farqli ravishda, termoyadro reaksiyalaridan keyingi qoladigan chiqindilar ham, mutlaqo zararsiz moddalar, masalan, geliy kabilar boladi.

 

E-mail Chop etish

Elektron ozib qoldi... yoxud nodoimiy doimiylar.

Elektron massasi 0.00054857990943(23) emas, balki, 0.000548579909067(14)(9)(2) massaning atom birligini tashkil etadi (qavs ichida, aniq ornatilmagan son qiymatlar keltirilmoqda). Massaning birligining ozi esa, 1.6610?27 kg ni tashkil etadi. Bunday mayda sonlar kimga kerak ozi?

Elektronning massasi shu darajada kichikki, hatto atiga bitta proton va bitta elektronga ega bolgan vodorod atomining massasini aniqlashda, elektronning massasini etiborga olmasa ham bolaveradi. Biroq uning massasi biz yashayotgan butun borliq, olamning tabiatini tavsiflovchi eng asosiy fizik doimiylardan (konstantalardan) biridir. Bu manoda esa, uning massasi bilan hisoblashmaslik haqida gap bolishi mumkin emas.

Bu boradagi eng katta aniqlikka ega olchashlar, bundan bir necha yillar avval amalga oshirilgan bolib, uning qiymati 2006 yilda OTXQning Fan va Texnika Muvofiqlashtirvchi Qomitasi (CODATA) tomonidan rasman qabul qilingan va SI tizimi doirasida butun dunyo boyicha amaliy va nazariy hisoblashlar uchun joriy etilgan edi. Yanada kattaroq (bizning misolimizda yanada kichikroq) natijaga erishishga, aniqrogi, elektron massasining yanada aniqroq qiymatini qayd etishga, Olmoniya Yadro fizikasi Institutining Maks Plank nomidagi ilmiy jamiyati fizik olimlari urinib korishdi.

Yangilаndi: 17.11.2014 03:07
 


Maqolaning 10 sahifasi, jami 17 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Massaning saqlanish qonuni


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 768
O'qilgan sahifalar soni : 2756224

Tafakkur durdonalari

Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, aqlli va baxtli bo'lishlari shart...

I. Karimov