Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Fan tarixidan....
Maqolalar

Qаdimgi kаvkаz хаlqlаridа rаqаmlаsh.

E-mail Chop etish

Kаvkаz хаlqlаri (аrmаnlаr vа gruzinlаrdа) аlifbо rаqаmlаshi ishlаtilgаn. Lеkin qаdimgi аrmаn vа qаdimgi gruzin аlifbоlаridа hаrflаr sоni qаdimgi yunоn аlifbоsidаgigа qаrаgаndа ko’prоq bo’lgаn. Bu hоl 1000, 2000, 3000, 4000 5000, 6000, 7000, 8000 vа 9000 sоnlаri uchun хаm mахsus bеlgi kiritishgа imkоn bеrgаn. Hаrflаrning sоn qiymаti hаrfning аrmаn vа gruzin аlifbоsidаgi tаrtibigа qаrаb o’sа bоrgаn.

Gаrchi аyrim hоllаrdа «аrаbchа rаqаmlаsh» аnchа ilgаridаn ishlаtilib kеlinsаdа (bundаy nоmеrlаsh Gruziya аdаbiyotidа X-XI аsrlаrdаyoq, аrmаn mаtеmаtikа аdаbiyotigа dоir yodgоrliklаrdа esа hоzirchа fаqаt XV аsrgа tеgishli аdаbiyotdа uchrаtilgаn), mahalliy аlifbоga asoslangan rаqаmlаsh usuli bu xalqlarda XVII - аsrgаchа hukm surgаn. Аrmаnistоndа hоzir hаm kitоblаrning bоblаri, shе’rlаrning bаndlаri vа shungа o’хshаshlаrdа аlifbо rаqаmlаshi ishlаtilib kеlinmоqdа, Gruziyadа mahalliy аlifbо asosidagi rаqаmlаsh qo’llаnilаmay qo’yilgаn.

 

Qadimgi slavyan xalqlarida raqamlash tizimi

E-mail Chop etish

Qadimgi slavyan xalqlarida raqamlash tizimi

Janubiy va sharqiy slavyn xalqlari sonlarni yozishda alifboli raqamlash tizimidan foydalanishgan. Ba'zi slavyan xalqlari alifbodagi harflarning ketma-ketlik tartibidan sonlarni ifodalashda ham foydalanishgan. Ayrimlarida esa, alifbodagi harflarning yunon alifbosida ham borlari sonlarni ifodalash uchun ishlatilgan. Ya'ni, muayyan harf faqat slavyan alifbosida bo'lib, lekin yunon alifbosida bo'lmasa, unday harf sonni yozish uchun ishlatilmagan. Matnda sonni ifodalayotgan harfni yaqqol ajratib ko'rsatish uchun, uning ustiga chiziqcha qo'yilgan (uni «titlo» deyilgan). Harflarning son qiymati, yunon alifbosi tartibida o'sib borgan. Chuunki slavyan alifbosida harflarning ketma-ketligi yunon alifbosidagidan keskin farq qilgan (masalan, yunon alifbosida uchinchi harf bu «g», ya'ni, gamma, slavyan alifbosida esa uchinchi harf bu «v» (в) bo‘lgan). Aksariyat slavyan xalqlarida bunday raqamlash XVII asr oxirlarigacha saqlanib kelgan edi. XVII asrda uning o'rnini arabcha raqamlash tizimi egallay boshlagan.

Slavyan raqamlari quyidagilardir:

Yangilаndi: 14.09.2018 11:50
 

Qadimgi Bobilliklarda o‘rin qiymatiga qarab raqamlash

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Qadimgi Bobilliklarda o‘rin qiymatiga qarab raqamlash

Eramizdan taxminan 40 asr ilgari qadimgi Bobilda o‘rin qiymatiga qarab (pozitsion) raqamlash tizimi, ya'ni, aynan bir raqamning qaralayotgan sondagi o‘rniga ko‘ra turli qiymatlar oladigan usulda raqamlash tizimi vujudga kelgan. Bizning hozirgi muomaladagi raqamlash tizimimiz ham aynan shunday, ya'ni, pozitsion raqamlash tizimidir. Masalan, biz qo‘llaydigan 52 sonidagi 5 ning ma‘nosi 50, ya'ni, 5·10 ni bildiradi. 576 sonidagi 5 esa, 500 ni, ya'ni, 5·10·10 ni anglatadi. Bizda 10 raqamai qanday ahamiyat kasb etsa, Bobilliklarning pozitsion raqamlashida 60 shunday o‘rin tutgan. Shuning uchun ham bu usul oltmishli sanoq tizimi deb ataladi. Bobilliklar 60 dan kichik sonlarni ikki xil belgi bilan yozishgan:

1 soni uchun belgi, 10 uchun -belgi ishlatilgan.

Yangilаndi: 14.09.2018 11:56
 


Maqolaning 6 sahifasi, jami 6 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

СмешноУлыбаюсьПодмигиваю

Agar qizil qalpoqcha,
bo'ridan yorug'lik tezligiga yaqin tezlikda qochsa,
u infraqizil qalpoqchaga aylanadi...


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 780
O'qilgan sahifalar soni : 3492917

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!