Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Fan tarixidan....
Maqolalar

Mikrometr

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Mikrometr

Mikrometr yordamida eng kichik miqdorlardagi olchamlari ham yuqori aniqlikda qayd etish mumkin.

Mikrometr turli buyumlar, konstruktsion detallar va muhandislik olchovlari uchun qollaniladigan, ota katta aniqlikka ega uzunlik olchash asbobi. Uning asosiy qismlari: qozgalmas oqqa ornatilgan vint olchanayotgan buyumni qisib olish va ushlab turish uchun; nonius boyicha shkalalar chizilgan dastak. Buymni imkon qadar qamrab olish uchun xrapli mexanizm kozda tutilgan. Bazan astronomlar ham oz teleskoplarini shunday mikrometrlardan biriga nisbatan sozlab olishadi va undan yulduzlararo masofani olchashda foydalanishadi.

Yangilаndi: 21.08.2013 07:46
 

«MIR» orbital stantsiyasi

E-mail Chop etish

«MIR» orbital stantsiyasi

 

1986-yilda orbitaga chiqarilgan «MIR» orbital stantsiyasi Yer sayyorasi atrofida sun'iy yo‘ldosh sifatida 89067 marotaba aylanib chiqdi, 12 ta davlatdan koinotga parvoz qilgan 104 nafar fazogirga o‘ziga xos fazoviy uy bo‘lib xizmat qildi. 2001 yilda esa aylanishdan to‘xtatilib, yerga qaytarildi.

 

«MIR» orbital stantsiyasi - XX asr fan-texnikasining eng buyuk yutuqlaridan biri bo‘lib, u 1986 yilning 19 fevralida, Sobiq ittifoq tomonidan bir modulli - asosiy blok shaklida yer orbitasiga chiqarilgan edi. Bosqichma bosqich ravishda fazoviy yuk kemalari yordamida «MIR» orbital stantsiyasi uchun qo‘shimcha modullarni olib chiqib o‘rnatildi va ular 6 ta tutashuvchi portlarga ulandi. 2001 yilga kelib, «MIR» orbital stantsiyasining vazni 124 tonnaga yetib qoldi va eng yirik fazoviy apparat maqomini oldi. (hozirda Xalqaro Fazoviy Stantsiya - XFSning vazni bundan ortib ketgan.) fazoviy ekspeditsiyalardan birining ishtirokchisining iborasi bilan aytganda, «MIR» orbital stantsiyasi bir biri bilan old oynalari tarafdan maxkam jipslashtirilgan 4 ta maktab avtobuslarini eslatardi. Mazkur stantsiyaga fazogirlar odatda «Soyuz TM» fazoviy kemasida uchib borishgan va qaytishgan. Kosmik yuklar va jo‘natmalarni esa, uchuvchisiz fazo kemasi «Progress-M» da tashilgan. 1990 yillarning o‘rtalariga kelib, «MIR» Xalqaro Orbital Stantsiya maqomini oldi. 1995 yilning 27 iyun kuni «MIR» va AQSHning «Atlantis» fazo kemasi bilan dastlabki tutashuvi muvaffaqiyatli amalga oshirildi. Shu vaqtdan boshlab, «MIR»ga rus (ittifoq) fazoviy kemalaridan tashqari AQSHning «Endeavor», «Atlantis» va «Discovery» fazoviy shatllarining to‘qqiz marotaba parvozi amalga oshirildi.

Yangilаndi: 16.12.2017 17:43
 

Hindcha-Arabcha pozitsion raqamlash tizimi

E-mail Chop etish

Hindcha-Arabcha pozitsion raqamlash tizimi

Ushbu raqamlash tizimi qadimgi Hindistonda paydo bolgan. Bu tizimda raqamlarning yozilish shakli, qadimgi sanskrit tilidagi tegishli son nomlarining bosh harflarini devangari alifbosidagi yozilishga oxshatib olingan. Dastlab bu belgilar orqali 1, 2, 3 ... 9, 10, 20, 30, ... 90, 100, 1000 sonlari tasvirlangan. Keyinroq borib, bosh xonani korsatish uchun maxsus belgi (qora nuqta, togarakcha) qoyish joriy qilingan. Vaqt otib 9 dan katta sonlarni tasvirlovchi belgilar devangari raqamlash tizimi onli sanoq tizimiga aylanib qolgan. Onli sanoq tizimiga qay tarzda va qachon otilgan hozirgacha malum emas. VIII-asr ortalariga kelib ushbu pozitsion raqamlash tizimi butun Hindistonda keng qollanila boshlagan. Taxminan osha davrlarda bu raqamlash tizimi asta-sekinlik bilan boshqa mamlakatlarga, xususan Hindixotoy yarimoroliga, Xitoy, Tibet, Orta Osiyo va Yaqin Sharq mamlakatlariga keng yoyila boshlagan. Aynan shu raqamlash tizimining avval musulmon sharqi mamlakatlariga, keyinchalik esa Yevropa va butun dunyoga tarqalishida buyuk alloma vatandoshimiz Muhammad Muso al-Xorazmiyning xossasi favqulodda ulkan bolgan. Chunki al-Xorazmiy ozining barcha ilmiy asarlarda, chunonchi, mashhur Al-Jabr val Muqobala kitobida aynan ushbu raqamlash tizimidan foydalangan. Al-Xorazmiy asarlari IX-XII-asrlar davomida dunyoning taraqqiy etgan barcha qismlarida matematikadan eng asosiy qollanma bolib xizmat qilgan va XII-asrda uning asarlarini lotin tiliga ogirib, butun Yevropaga ommalashtirilgan. Shu orqali unda qollangan raqamlash tizimi, ya'ni, hindcha pozitsion raqamlash usuli matematikadagi asosiy raqamlash tizimga aylangan. Al-Xorazmiy oz asarlarini osh vaqtda musulmon sharqi uchun umumiy ilmiy til bolgan arab tilida bitgan. Yevropaliklar bu tizimni al-Xorazmiy asarlari orqali tanishgani bois uni arabcha raqamlash, tizimdagi sonlarni ozini esa arab raqamlari deb nomlashgan. Bu tarixan notogri atama bolsa-da, lekin u ilmiy muomalada ornashib bolgani bois, fanga oid adabiyotlarda hali-hanuz keng qollanilmoqda.

Hindcha-arabcha raqamlarning shakli kop bora ozgargan. Arab tilida bitilgan qolyozmlarda ular quyidagi korinishda ifodalangan (arab imlosiga kora ongdan chapga):

?=0 ,?=1 ,?=2,? =3 ,?=4 ,?= 5 ,?=6 ,?=7 ,?=8 , ?=9

Hind-arab raqamlarining hozirgi shakli taxminan XVI-asrda paydo bolgan deb hisoblanadi. Keng tarqalgan fikrga kora, bunda raqamni ifodalovchi belgi-shakldagi burchaklar soni ushbu songa teng bolishi etiborga olingan emish. Buning qanchalik haqiqat ekani bizga qorongu. Bu tamoyilni quyidagi rasm orqali yaqqol tushuntirish mumkin:

?
Yangilаndi: 14.09.2018 11:25
 

Rim raqamlari

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 5
Juda yomon!A'lo! 

Rim raqamlari

Qadimgi Rimliklar hozirgi kunda ham Rim raqamlari nomi bilan saqlanib kelayotgan raqamlash tizimidan foydalanishgan. Biz bu tizimda, asrlarni ifodalashda, konferensiyalar, libos olchamlari, kitob boblari kabilarni belgilashda hali hanuz foydalanamiz. Masalan, XIX asr, XXL olchamli kiyim, kitobning XXII bobi, yoki, qirolicha Yelizaveta II kabi sozlarda rim raqamlarini qollaymiz. Rim raqamlarining eng keyingi shakllari quyidagicha:

I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=1000, M=10000

Yangilаndi: 14.09.2018 11:26
 


Maqolaning 5 sahifasi, jami 6 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Mendeleev ham, o'z xotiniga, birinchi o'rinda xotin emas, balki aynan Vodorod turishi kerakligini juda uzoq tushuntirishga majbur bo'lgan...


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 784
O'qilgan sahifalar soni : 3660238

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis