Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Moziyga nazar
Qadimgi dunyo halqlari foydalangan birliklar

Bobil mili, Rim mili

E-mail Chop etish PDF

Bobil mili, Rim mili

olchov birliklarining aniq tasdiqlar orqali ma'lum bolgan eng qadimgilari qadimgi Bobilga tegishli. Bobilliklar ham ularni oz ajdodlari - Shumerlardan meros qilib olishgan bolishsa kerak. Lekin, aynan Shumerga tegishli arxeologik topilmalar juda kam.

Qadimgi Bobilda uzoq masofalarni mil olchov birligida ifodlashgan. Bir mil 30 qoshqadam (ya'ni ham ong ham chap oyoqda bosilgan ikkala qadam) masofasida olchangan. Shu sababga kora bir Bobil mili tahminan 11650~11660 metrga teng bolgan. Korib turibmizki bu bizning kilometrlarimiz yoki inglizcha quruqlik milidan kora ancha katta masofa. Bu holatda mil sozi shartli ravishda qollaniladi. Sababi hozirda hech qaysi tarixiy manbada qadimgi Bobildagi bu olchov birligi aslida qanday atalganiligini aniq korsata olmaydi. Bu sohaga oid yechimini kutayotgan va balki hech qachon yechilmaydigan lingvistik muammolardan biri hisoblanadi. Bizgacha faqat bir necha bobil qolyozmalaridagi ushbu birliklarga mos keluvchi ierogliflargina saqlanib qolgan holos.

Rim birliklari borasida esa, Lotin yozuvi va tilining ilmiy tasarrufda hozirgacha saqlanib kelayotganligi munosabati bilan, tarixchilar ishonch bilan tadqiqotlar olib borishlari mumkin. Masalan, Rim mili nomlanishining etimlogiyasi unga tegishli miqdoriy son qiymati - 1000 bilan bogliq. Rimliklar tola qurollangan Rim legionerining 1000 ta qoshqadami masofasini «Mile passus» deb atashgan. Uning uzunligi 1481 metr bolgan deb hisoblanadi. Rim jangchisining qoshqadami demak 148.1 santimetr bolgan.

Yangilаndi: 24.09.2018 09:09
 

Bosqich va tirsaklar doimo biz bilan.

E-mail Chop etish PDF

Bosqich va tirsaklar doimo biz bilan.

Bulutsiz quyoshli kunduzning songgi bosqichi kirib, quyosh ufqqa bosh qoydi Siz shoshmasdan qadam tashlab yurganingizda, quyosh botgunicha bosib otib oladigan yol bir bosqich masofaga teng. Aslida mazkur eng sodda va qadimgi masofa olchov birligi dunyoning koplab qadimiy xalqalrida mavjud bolsa-da, etimologik nuqtai nazardan, boshqa tillardan kora, ozbek tilida bu misol, soz ozagidan ham yaqqol namiyon boladi. Bosqich bosish, bosib otish sozlari bilan aloqadir ekanligini darhol payqash mumkin. Bunday masofani bosib otishga tahminan 2 daqiqa vaqt ketadi. Bosqich bu eng qadimiy olchov birliklaridan biridir. Tushunarliki, u doimiy bolishi qiyin, yoki, mumkin eham emsa. Chunki qadam va tezlik hamma odamlarda har hil. Uning aniq masofaviy qiymati 185 dan (Rim bosqichi) 195 metrgacha qiymatlarda ozgarv turgan (masalan, 192 qadimgi yunon olimpiya bosqich masofasi). Umuman olganda, bosqichlar qadimgi Bobilda, bundan uch ming yillar muqaddam, hozirgi Iroq hududlarida gullab yashnagan podsholikda dunyoga kelishgan. U yerda bosqichni 360 tirsak uzunligidagi masofa sifatida aniqlashgan. Odamlarning ortacha tirsak uzunliklari esa tahminan 53-54 sanimetr deb hisobga olsak, qadimgi Bobil bosqichi masofa uzunligi tahminan 190 194 merlar orasida bolgan.

Yangilаndi: 21.07.2013 04:37
 


Maqolaning 5 sahifasi, jami 5 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - may - Kimyogarlar kuni


1 - iyun - Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni


5 - iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


13 - Iyd al-Adho - Qurbon hayoti kuni (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


 

1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Bilimlar kuni.


 

1 - Oktyabr - Ustoz va murabbiylar kuni. (Dam olish kuni)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyogar ota o'z oshnalariga maqtanmoqda:

-Kecha meni o'g'lim tili chiqib, birinchi so'zini gapirdi!

-Nima dedi? Dadami, oyimi?

-Izopropiloftormetilfosfonat...


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 830
O'qilgan sahifalar soni : 5077946

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis