Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Horijlik olimlar
Horijiy olimlar

Hamma zamonlarda ham, ilm fan taraqqiyoti jarayoning eng zarbdor yetaklovchi kuchi bu o‘z sohasining asl bilimdoni bo‘lgan tafakkur sohiblari - olimlar hisoblanadi. Noyob aql zakovat egalarining ilmiy mulohazalari, amaliy tajribalari va eng muhimi, o‘zlaridan qoldirgan qimmatli ilmiy meroslar - kitob va ilmiy ishlari, butun bashariyatning eng qimmatbaho boyligidir. Zero yer yuzini obod qilgan ham, odamzot hayotini farovon va obod qilgan ham bu ilm fan va olimlardir. «Olim»va «Ilm» so‘zlari bir-biriga o‘zakdosh va egizakdir.

Saytimizning ushbu bo‘limida, jahon ilm fani osmoni yulduzlari haqida suhbatlashamiz. Ularning hayoti, faoliyati, va ilm fanga qo‘shgan hissasi haqida ma'lumotlar almashinamiz.



Galileo Galiey. Birnchi hikoya.

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

BIRINCHI HIKOYA:

Harakat q?nunlarining kashf etilishi

Dinamikaning birinchi as?slarini Galil?y yaratdi. Ungacha kuchlarning tasirini faqat ular muv?zanatda bolgandagina kuzatishar edi; erkin tushayotgan jismning t?zlanuvchan harakatini, Shuningd?k yuq?riga ?tilgan jismning egri chiziqli harakatini ham ?girlik kuchining d?imiy tasiri d?b qarashsa-da, h?ch kim korsatilgan Shunday ?ddiy hayotiy h?disaning q?nunlarini aniqlay ?lmadi. Galil?y bu q?nunni ?chishda qadamni birinchi bolib qoydi va m??anikaning riv?jlanishi uchun yangi va ch?ksiz s?hani kashf etdi. Bu kashfiyot... endi osha ulug ins?n ?izmatlarining eng ahamiyatli va rad etib bolmaydigan qismini tashkil etadi. Haqiqatan, Yupiterning yold?shini, V?n?raning fazasini, Quyosh d?glari va h?kaz?larni kashf etish uchun t?l?sk?p va kuzatuvchanlik talab qilinadi, amm? hamma vaqt kishilar koz ?ldida s?dir bolib, Shunda ham faylasuflar etib?ridan ch?tda q?lgan h?disalardagi tabiat q?nunlarini ?chish uchun mutlaq? yuksak tafakkur s?hibi bolish l?zim edi.

Lagranj

Muqaddima. Fl?r?nsiyada musiqachi sifatida mashhur bolgan Vinch?ns? Galil?y ozining katta ogli Galil?? uchun qanday s?hani tanlash haqida uz?q vaqt oyladi. Ogli musiqaga Shubhasiz, q?biliyatli edi, amm? ?tasi yanada ish?nchlir?q s?hani l?zim korar edi. 1581 yil i Galil?? on yettiga tolganda tar?zi pallasi tibbiyot t?m?nga ?gdi. Vinch?ns? oqish harajatlari katta bolsa-da, ogliiing k?lajagi taminlanishini bilar edi. Shuning uchun Piza univ?rsit?ti tanlaydi, u ancha ch?t bolsa ham, Vinch?ns? uni ya?shi bilar edi. U Pizada uz?q yashagan, Galil?? ham osha yerda tugilgan edi.

Yangilаndi: 15.05.2013 16:53
 

«Buyuk San'at»

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 16
Juda yomon!A'lo! 

«Buyuk San'at »

1545-yili Jerolamo Kardanoning (lotincha «Arsmagna» deb nomlangan) kitobi bosilib chiqdi. Kitob asosan 3-va 4-darajali tenglamalarni yechishga bag‘ishlangan edi. Ammo uning matematika tariхidagi ahamiyati bu muayyan masala chegarasidan ancha chiqnb ketdi. XX asrda Feliks Kleyn kitobni baholab, bunday deb yozgan edi: «Bu eng yuqori darajadagi qimmatbaho asar, qadimgi matematika chegarasidan chikuvchi hozirgi zamon algebrasining kurtagiga ega».

XVI asr Yevropa matematikasi uchun o‘rta asr tushkunligidan keyingi uyg‘onish asri bo‘ldi. Buyuk yunon geometrlarining ishlari ming yillar davomida unutilgan, bir qismi esa  yo‘qotilgan edi. Yevropaliklar arabcha matnlardan faqat Sharq matematikasi haqida emas, balki qadimgi matematika haqida ham хabardor   bo‘lishdi. Yevropada matematikaning   tarqalishida  savdogarlar katta rol o‘ynagani хarakterli, ularning safarlari aхborot yig‘ish va uni tarqatish vositasi edi. Ayniqsa Pizalik Leonardo (1180-1240) alohida ajralib turadi, u ko‘proq Fibonachchi (Bonachchining o‘g‘li) sifatida mashhur edi. Uning nomi ajoyib son ketma-ketligi (Fibonachchi sonlari) orqali abadiylashtirilgan. Fan eng yuqori darajasini juda tez yo‘qotishi mumkin. Uni tiklash uchun esa asrlar talab qilinadi. O‘sha Fibonachchida  so‘zsiz  ajoyib  kuzatishlar  natijalari  bo‘lsa-da,  Yevropa  matematiklari muttasil  uch asr o‘quvchi  bo‘lib qoldi.  Faqat  XVI-asrdagina Yevropa matematikasida qadimgi dunyo matematiklari ham,  Sharq  matematiklari  ham  bilmagan  prinsipial  ahamiyatga ega bo‘lgan matematik natijalar yuzaga keldi. Gap 3-va 4-darajali tenglamalarni yechish haqida  boryapti.

Yangilаndi: 22.12.2017 08:47
 

MATEMATIKLAR SHOHI

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 8
Juda yomon!A'lo! 

Agar hali biror narsa qilinmay qolgan bolsa

hech narsa qilinmagan deb hisoblash lozim.

Gauss

MATEMATIKLAR SHOHI

1854 yil Mahfiy maslahatchi (Gaussning hamkasblari orasidagi tahallusi) sogligi butunlay yomonlashib qoldi. 20 yil davomida observatoriyadan Adabiyot muzeyigacha bolgan kundalik piyoda yurish togrisida endi soz ham bolishi mumkin emasdi. 80 yoshga kirib qolgan qariya professorni doktorga uchrashga astoydil urinishlardan song aran kondirildi! Yozda esa u yaxshi bolib qoldi va hatto Gannover-Gettingen temiryoli ochilish marosimida ham qatnashdi. 1855 yil yanvarida Gauss rassom Gezmanga medalyon uchun oz portreti chizishiga rozilik berdi. Gannover saroyining buyurtmasiga kora, olim vafotidan keyin, 1855 yil fevralida ushbu medalyon boyicha medal tayyorlandi. Medalda Gauss barelyefi ostiga Mathematicorum princeps Matematiklar shohi deb yozilgan edi. Har bir haqiqiy shohning tarixi, afsonalar bilan oralgan uning bolaligidan boshlanishi lozim

Yangilаndi: 22.02.2014 20:44
 


Maqolaning 10 sahifasi, jami 10 sаhifа
Banner

Buyuk olimlar fotogalereyasi

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltaviy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 788
O'qilgan sahifalar soni : 3185461

Tafakkur durdonalari

Dunyoda ilmdan o'zga najot yo'q va bo'lmagay! (Imom Buxoriy)