Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Horijlik olimlar
Horijiy olimlar

Hamma zamonlarda ham, ilm fan taraqqiyoti jarayoning eng zarbdor yetaklovchi kuchi bu o‘z sohasining asl bilimdoni bo‘lgan tafakkur sohiblari - olimlar hisoblanadi. Noyob aql zakovat egalarining ilmiy mulohazalari, amaliy tajribalari va eng muhimi, o‘zlaridan qoldirgan qimmatli ilmiy meroslar - kitob va ilmiy ishlari, butun bashariyatning eng qimmatbaho boyligidir. Zero yer yuzini obod qilgan ham, odamzot hayotini farovon va obod qilgan ham bu ilm fan va olimlardir. «Olim»va «Ilm» so‘zlari bir-biriga o‘zakdosh va egizakdir.

Saytimizning ushbu bo‘limida, jahon ilm fani osmoni yulduzlari haqida suhbatlashamiz. Ularning hayoti, faoliyati, va ilm fanga qo‘shgan hissasi haqida ma'lumotlar almashinamiz.



Barbara Mak-Klintok

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Barbara Mak-Klintok

(1902 - 1992)

Barbara Mak-Klintok genetika sohasining eng yuksak ilmiy salohiyatga ega olima va tadqiqotchisi bo‘lib, u genetika sohasidagi ilmiy izlanishlari natijasida 1983-yilda fiziologiya va tibbiyot yo‘nalishlaridagi  Nobel mukofotiga loyiq topilgan.

 

Barbara Mak-Klintok 16-mart 1902-yilda AQSHning Konnektikut shtati, Xartford shahri tavallud topgan. Keyinchalik ularning oilasi Nyu Yorkka ko‘chib o‘tdi va Barbara Bruklindagi o‘rta maktabda o‘qiy boshladi. Uning onasi Barbaradagi tabiiy fanlarga bo‘lgan qiziqishni ma’qullamas edi. Lekin baribir, uning 1919-yilda Nyu York shtatidagi Itake shahri, Kornell universitetiga o‘qishga kirishiga to‘sqinlik qilmadi. U mazkur universitetda Botanikadan chuqur ta’lim oldi. 1923-yili bakalavr diplomini qo‘lga kiritdi. Bir yil avval u genetika bilan jiddiy qiziqib qolgan edi. 1927-yilga kelib Barbara Mak-Klintok fan doktori ilmiy unvoniga sazovor bo‘ldi. Lekin, o‘sha vaqtda Kornell universitetida ayollarning genetika bilan shug‘ullanishi qat’iy ta’qiq ostida bo‘lgani uchun, Barbara Mak-Klintokning ilmiy unvoni rasman Botanika yo‘nalishida qayd etilgan edi. Shu yildan e’tiboran olima ayol, o‘zi ta’lim olgan universitetda Botanika fanidan o‘qituvchi bo‘lib ishlay boshladi. Olimaning mazkur o‘quv yurtidagi O‘qituvchilik faoliyati 1931-yilgacha davom etdi.

Yangilаndi: 24.03.2018 12:49
 

Nikolay Kopernik

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 18
Juda yomon!A'lo! 

Nikolay KopernikNikolay Kopernik

(1473-1543)

Nikolay Kopernik 1473-yilning 19-fevralida Polshaning Toruni shahrida tavallud topdi. Uning otasi savdogar bo‘lib, bu shaharga Germaniyadan ko‘chim kelishgan edi. Nikolay Kopernik oilada to‘rtinchi farzand bo‘lgan. O‘n yoshgacha Nikolay Kopernik farovon va to‘qchilikda hayot kechirdi. Uning baxtiyor bolaligi, bo‘lajak olim roppa rosa o‘n yoshga to‘lgan vaqtda to‘satdan qayg‘uli yillarga almashindi. Yevropaning deyarli yarim aholisini hayotdan olib ketga o‘lat epidemiyasi Torunga ham yetib kelib, Nikolay Kopernikning otasini ham o‘zining dastlabki qurbonlaridan biriga aylantirdi. Padaridan ayrilgan Kopernikning keyingi taqdiri, uning o‘qishi va tarbiyasi muammolari tog‘asi

Aynan Boloniyada Kopernik astronomiyaga bo‘lgan qiziqishlarini o‘zining ilmiy faoliyatiga asos bo‘ladigan darajada shakllantirdi. 1497 yil 9 mart oqshomida astronom Domeniko Mari Novara bilan birgalikda Nikolay Kopernik o‘zining eng dastlabki ilmiy astronomik kuzatishlarini olib bordi. Bu kuzatishdan keyin Kopernik Oyning kvadraturada joylashgan vaqtidagi yerdan uzoqlik masofasi, yangi oy, yoki to‘lin oy vaqtidagilar bilan bir xil ekan. Universitetda o‘rgatilgan Ptolomey ta’limoti faktlari bilan bunday nomuvofiqlik Nikolay Kopernikni chuqur ilmiy mulohazalar qilib ko‘rishga undadi.

Yangilаndi: 26.03.2018 11:15
 

BLЕZ PASKAL

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 8
Juda yomon!A'lo! 

BLЕZ PASKAL

Paskal qalbida tubsiz uyurma olib yurar edi.

Sh. Bodlеr

Blеz Paskalga Uyg‘onish davri uchun xaraktеrli bo‘lgan, ammo XVII-asrda dеyarli tugab kеtgan, ajoyib har tomonlilik mansub edi. Hali tabiiy fanlar (aytaylik  fizika va matеmatika) ning to‘la  ajralish vaqti yеtmagan, ammo odatda gumanitar va ilmiy-tabiiy mashg‘ulotlar qo‘shib olib borilmas edi.

Tabiatshunoslik tarixiga Paskal buyuk fizik va matеmatik sifatida matеmatik analiz, loyihaviy -chizma gеomеtriyasi, ehtimollik nazariyasi, hisoblash tеxnikasi, gidrostatikaning yaratuvchilaridan biri sifatida kirdi. Fransiya Paskalni ajoyib yozuvchilardan biri dеb tan oldi: «Buyuk aqllar Paskaldan buyuk farang tili asridagi
eng yеtuk yozuvchi sifatida hayratlanishadi... uning qalami yaratgan har bir satr qimmatbaho tosh kabi ulug‘lanadi» (Jozеf Bеrtran).

Yangilаndi: 25.12.2017 13:33
 

Xristian Gyugens. Qadimgilar ko'rmagan egri chiziq haqida

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Xristian Gyugens. Qadimgilar ko'rmagan egri chiziq haqida

Хristiаn Gyuygеns (1629—1695) fаndа bеvоsitа Gаlilеyning izdоshi edi. Lаgrаnjning so‘zi bilаn аytgаndа Gаlilеyning muhim kаshfiyotlаrni mukаmmаlаshtirish vа rivоjlаntirish Gyuygеnsgа nаsib etdi.

Gyuygеns birinchi mаrtа Gаlilеyning g‘оyalаri bilаn qаndаy tаnishgаni hаqidа hikоya  mаvjud: 17 yoshli Gyuygеns  yuqоrigа оtilgаn jism pаrаbоlа bo‘ylаb hаrаkаt qilishini  isbоtlаmоqchi bo‘lаdi, аmmо  Gаlilеyning kitоbidа isbоtini ko‘rib, «Gоmеrdаn so‘ng «Iliаdа»ni yozishni» istаmаdi. Gаlilеyning ilmiy yo‘li, qiziqishlаri Gyuygеnsgа qаnchаlik yaqinligi kishini hаyrаtgа sоlаdi. Bа’zаn yoshаrgаn Gаlilеy o‘zining kuzаtish trubаsini mukаmmаllаshtirаyotgаndеk,  qirq yil оldin to‘хtаtilgаn аstrоnоmik kuzаtishlаrni dаvоm ettirаyotgаndеk tuyulаdi. U аnchа kuchli tеlеs­kоp yordаmidа uchtа birlаshgаn yulduz kаbi ko‘rinuvchi Sаturn sirini оchmоqchi bo‘lаdi vа nihоyat, 92 mаrtа kаttаlаshtiruvchi tеlеskоpdа (Gаlilеyniki 20 kаrrаli edi) kuzаtib, yonidаgi  yulduzlаr dеb Sаturnning hаlqаsi qаrаlgаnini pаyqаydi.

Yangilаndi: 06.02.2018 15:07
 

Galileo Galiley. Medichi yulduzlari. (ikkinchi hikoya)

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

M?dichi Yulduzlari

1979 yilning n?yabrida Vatikan 1633 yili inkvizatsiya sudi hukm qilgan Galil?? Galil?yni ?qlam?qchi boldi. U vaqtda Galil?yni Quyosh ?lamning markazi, u harakatlanmaydi, Yer esa ?lamning markazi emas va harakatlanadi, d?gan togriga o?shash fikriga ish?ngani va uni him?ya qilgani uchun... ?ud?sizlikda kuchli gum?nsirashgan edi. Galil?yni ?qlash haqidagi gap II Vatikan Soborida (19621965) ham bolgan edi. Oqlashni ?limning 400 yilligiga (1964 yilga) togrilashm?qchi edi, amm?, ?att? ilm fan shunchalik taraqqiy etgan XX asrda ham nasr?niy dini kat?lik maz?abi ruh?niylari uchun masala bahsli - t?rtishuvli bolgani uchun ulgurishmadi. Shunday bolsada, Galil?y asarlari (K?p?rnik va K?pl?rlarning asarlari) bilan bir qat?rda 1835 yildayoq Taqiqlangan ind?ksdan chiqarilgan edi. Galil?y ustidan sud, uning qaytarilishi ?damlarni, kopgina fandan yir?q kishilarni ham uch yarim asr dav?mida hayaj?nlantirib k?ldi. Bunda badiiy adabiyot ajratgan etib?r ham harakt?rli. (B?rt?ld Br??tning Galil?yning hayoti py?sasini eslash kif?ya.)

XVI va XVII asrlar ch?garasida odamlar va olimlar tasavvurida ham ?lam tuzilishi masalasi ancha chalkash edi. Eramizdan ?ldingi IV asrda Arist?t?l bizga korinadigan yettita sayyora Yer atr?fida aylanadi, aslida esa ular mahkamlangan ?rustal sf?ralar aylanadi, sakkizinchi sf?rani qozgalmas Yulduzlar egallaydi, d?b tasdiqlaydi. Munajjimlar sayyoralarni quyidagicha turlarga ajratishgan: ikkita yoritgich ?y va Quyosh, ikkita yom?nlik ?lib k?luvchi sayyora Mars va Saturn, ikkita ya?shilik manbai bolgan sayyora Yupit?r va V?n?ra hamda bitta betaraf sayyora M?rkuriy.

Yangilаndi: 15.05.2013 17:11
 


Maqolaning 9 sahifasi, jami 10 sаhifа
Banner

Buyuk olimlar fotogalereyasi

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Agar qizil qalpoqcha,
bo'ridan yorug'lik tezligiga yaqin tezlikda qochsa,
u infraqizil qalpoqchaga aylanadi...


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 788
O'qilgan sahifalar soni : 3185472

Tafakkur durdonalari

Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, aqlli va baxtli bo'lishlari shart...

I. Karimov