Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Horijlik olimlar
Horijiy olimlar

Hamma zamonlarda ham, ilm fan taraqqiyoti jarayoning eng zarbdor yetaklovchi kuchi bu o‘z sohasining asl bilimdoni bo‘lgan tafakkur sohiblari - olimlar hisoblanadi. Noyob aql zakovat egalarining ilmiy mulohazalari, amaliy tajribalari va eng muhimi, o‘zlaridan qoldirgan qimmatli ilmiy meroslar - kitob va ilmiy ishlari, butun bashariyatning eng qimmatbaho boyligidir. Zero yer yuzini obod qilgan ham, odamzot hayotini farovon va obod qilgan ham bu ilm fan va olimlardir. «Olim»va «Ilm» so‘zlari bir-biriga o‘zakdosh va egizakdir.

Saytimizning ushbu bo‘limida, jahon ilm fani osmoni yulduzlari haqida suhbatlashamiz. Ularning hayoti, faoliyati, va ilm fanga qo‘shgan hissasi haqida ma'lumotlar almashinamiz.



Jozayya Uillard Gibbs

E-mail Chop etish PDF

Jozayya Uillard Gibbs

Jozayya Uillard Gibbs (inglizcha Josiah Willard Gibbs) - Amerika fizigi, buyuk fizik-kimyogar, matematik va mexanik. Kimyoviy termodinamika asoschisi, termodinamikaning matematik nazariyasi, vektor tahlillari va statistik fizika fanlarining poydevorini qurgan buyuk olimlardan biri. Uning mazkur sohalarda amalga oshirgan tadqiqotlari va nazariy qarashlari, zamonaviy ilm-fan rivojiga juda katta ta'sir o‘tkazgan.

Jozayya Gibbs, 1839 yilning 11-fevral sanasida, Konnektikut shtatining Nyu-Heyven shahrida tug‘ilgan. o‘rta ta'limni, 15-yoshida, Hopkins maktabida tamomlab, Yel kollejiga o‘qishga kirgan va 1858 yilda, mazkur kollejni a'loga tamomlab, eng ilg‘or o‘quvchilar safida, matematika va lotin tili bo‘yicha yutuqlari uchun maxsus mukofotga erishgan. Shundan so‘ng u, 1863 yilda Yeldagi Sheffild Ilmiy Maktabida, «Tishli uzatmalar uchun g‘ildirak tushlarining shakli haqida» nomli dissertatsiyasini muvaffaqiyatli ravishda yoqlaydi va AQSH tarixida birinchi bo‘lib, «Texnika fanlari doktori» ilmiy unvonini qo‘lga kiritadi. Keyingi ikki yil davomida u Yel universitetida lotin tili va tabiiy fanlar falsafasi fanlaridan dars beradi. 1866-yilda, ta'limni davom ettirish maqsadida Yevropaga yo‘l oladi va avvaliga Parij va Berlinda bir yildan yashab, ta'lim oladi. Keyin esa Geydelbergga ko‘chib o‘tadi va o‘sha yerda mashhur olmon olimlari Kirxgof va Gelmgoltslar bilan tanishadi. o‘sha yillarda olmonlar kimyo, fizik-kimyo va termodinamika borasida yetakchi ilmiy salohiyat egalari hisoblanishar edi. Gibbs ular bilan o‘z g‘oyalari va ilmiy qarashlari borasida fikr almashib, chuqur tajriba orttirishiga erishgan.

Yangilаndi: 03.03.2018 12:32
 

Uilyam Rankin

E-mail Chop etish PDF

Uilyam Rankin

Uilyam Jon Makuorn Rankin [Renkin] (inglizcha William John Macquorn Rankine) shotland fizigi, mexanik-muhandis, muhandislik termodinamikasi asoschilaridan biri, Edinburg universiteti professori. 1820 yilning 5 iyulida, Britaniya Imperiyasi, Shotlandiya davlatining Edinburg shahrida, tugilgan. U 1836-1838 yillarda Edinburg universitetida tahsil olgan, biroq, tang moliyaviy ahvoli tufayli oqishni toliq tamomlay olmagan. 1849 yilda, Klauziusdan mustaqil ravishda, mexanik energiya va issiqlik miqdori ekvivalentligining umumlashtiruvchi tenglamasini keltirib chiqarishga erishgan. Uning asosiy ishlari, gazlarning termodinamik xususiyatlarining tadqiq qilishga bagishlangan bolib, 1850 yilda Rankin, suv buglarining turli haroratlardagi xossalarini ifoda etuvchi jadvallarni elon qilgan edi. Ushbu jadvallar keyingi davrlarda, ayniqsa bug qozonlari qollanadigan sohalarda keng foydalanilgan. Rankin 1859 yilda, bug mashinalarining toliq nazariy bayonini keltirib chiqaradi; xususan u, bug dvigateli uchun ideal siklni ishlab chiqadi, bu sikl keyinchalik uning nomi bilan ataladi. Aynan shu yili Uilyam Rankin tomonidan, Glazgo universiteti uchun yozilgan, Bug mashinalari haqida qollanma kitobi, termodinamika tarixidagi ilk darslik-oquv qollanmasi hisoblanadi.

Uilyam Rankin, Riman, Dopler, Max va Gyuginiolar bilan bir qatorda, gaz dinamikasining asoschilaridan biri sifatida etirof etiladi. Unda olim, zarba tolqinlarini organish orqali, Gyuginiodan 17 yil avval yorilish sirti yuzaga kelishining togri shartlarini (ya'ni, muayyan yorilish yuzasidan otishda, fizik kattaliklarning sakrash bilan ozgarishi shartlarini) keltirib chiqadi.

Uilyam Rankin, mexanika va termodinamikada keng qollaniladigan, potensial energiya, adiabatik va izotermik jarayonlar kabi tushunchalarni ilm-fanga joriy etgan. Zarba tolqinlari nazariyasida, Rankin-Gyuginio adiabatasi tushunchasi bilan mashhurdir. Shuningdek, Rankin ishlab chiqqan harorat shkalasi va Rankin termodinamik gradusi ham bazi mamlakatlarda hali hanuz amalda qollanadi.

 

Uilyam Tomson (lord Kelvin)

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Uilyam Tomson (lord Kelvin)

Uilyam Tomson, Lord Kelvin (inglizcha William Thomson, 1st Baron Kelvin) - buyuk ingliz fizigi, mexanik. Termodinamikaning fan sifatida shakllanishi va rivojlanishiga ulkan hissa qo‘shgan olimlardan biri. 1824-yilning 26-iyun kuni, Britaniya Imperiyasi, Irlandiya davlatining Belfast shahrida, bir vaqtning o‘zida ham fermer ham Belfast Akademik Instituti matematika o‘qituvchisi bo‘lgan, Jeyms Tomson (1776-1849) oilasida dunyoga kelgan. Uilyam Tomson, avvaliga Shotlandiyaning Glazgo ixtisoslashtirilgan kollejida ta'lim olgan, keyingi o‘qishini Kembrijdagi avliyo Peter kollejida davom ettirib, uni 1845-yilda tamomlagan.

1846-yilda, 22-yoshli Uilyam Tomson, Glazgo universitetining nazariy fizika kafedrasida dars bera boshlaydi. U talabalik yillaridayoq, Furye qatorlarini fizikaning issiqlik bilan bog‘liq masalalariga tadbiqi bo‘yicha olib borgan ajoyib tadqiqotlari bilan, ilmiy doiralarda o‘ziga xos nufuzga erishgan edi. U o‘zining 1842-yilda nashrdan chiqqan «Issiqlikning bir jinsli jismdagi harakati va uning matematik elektr nazariyasi bilan bog‘liqligi» nomli ilmiy tadqiqotida, elektr toki va issiqlikning tarqalishi hodisalari orasidagi o‘xshashliklarni tekshirib chiqqan edi. Uning ushbu tadqiqoti «Kembrij matematika jurnali»da chop etilgan. Aynan shu yildagi «Issiqlikning chiziqli harakati» nomli boshqa bir ishida u, geologiya masalalariga Yerning issiqlik xossalarini ko‘ra tahlil qilish orqali yondoshib, unda Yerning va tirik organizmlarning paydo bo‘lishi evolyutsiyasi haqida, biolog va geologlar bilan bahs boshlaydi. Shuningdek u, 1845-yildan e'tiboran, Parijdagi nufuzli ilmiy jurnallarda, o‘zining elektrostatikaga bag‘ishlangan turkum maqolalari bilan muntazam chiqish qila boshlaydi.

Yangilаndi: 26.06.2018 09:44
 

Gemfri Devi

E-mail Chop etish PDF

Gemfri Devi

Gemfri Devi (inglizcha: Humphry Davy) ingliz fizigi, kimyogari, geolog. Elektrokimyoning asoschilaridan biri. Koplab kimyoviy elementlarning ochilishida ishtirok etganligi, shuningdek, buyuk olim Faradeyning ilm-fanga kirib kelishida ustozlik qilganligi bilan mashhur. London Qirollik jamiyati azosi va uning prezidenti lavozimlarida ishlagan.

Devi, 1778 yilning 17-dekabrida, Angliya janbiy-garbidagi Penzans nomli kichik shaharchada, yogoch oymakori ustasi oilasida tugilib osgan. 1794 yilda, otasi vafot etgach, Tonkin shaharchasiga onasi tomondan bobosi uyiga kochib otib, mahalliy dorixonachiga shogird tushgan. Aynan dorixonadagi faoliyat uni kimyo fanlariga qattiq qiziqtirib qoygan. 1798 yilda, Pnevmatika institutida oddiy kimyogar, 1801 yildan esa, assistent lavozimlarida ishlagan. 1802 yilda esa, u Qirollik institutiga kimyo fanlari professori unvoni bilan ishga tayinlangan.

 

Rudolf Yulius Emmanuil Klauzius

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Rudolf Yulius Emmanuil Klauzius

Rudolf Yulius Emmanuil Klauzius (nemischa: Rudolf Julius Emanuel Clausius) asl ismi Rudolf Gottlib (Rudolf Gottlieb) olmon fizigi, mexanik, matematika. Termodinamika fani asoschilaridan biri.

U 1822 yilda, Germaniya imperiyasining Kyoslin (hozirgi Koshalin) shahrida tugilgan. Oliy malumotni Berlin universitetida olgan. Klauziusning dastlabki ilmiy ishi 1850 yilda nashrdan chiqqan bolib, Issiqlikning harakatlantiruvchi kuchi va undan issiqlik nazariyasi uchun keltirib chiqarish mumkin bolgan qonunlar haqida deb nomlangan. Unda Klauzius, Karnoning issiqlikni ishga aylantirish haqidagi hamda, Mayer va Gelmgoltslarning energiyaning saqlanish qonuni borasidagi fikrlarini tizimlashtirilgan shaklda tahlil qilib, mazkur masalalarni ozining koplab yangicha nazariy goyalari bilan boyitadi. Xususan, uning ozi issiqlik aksiomasi deb atagan va fanda, termodinamikaning ikkinchi bosh qonunining eng dastlabki korinishidagi tariflaridan biri bolgan issiqlik sovuq jismdan harorati balandroq jismga oz-ozidan otishi mumkin emas tarzidagi tasdigini keltiradi. Hozirda bu tarif Klauzius tarifi deb yuritiladi. Keyingi bir nechta asarlarida, Klauzius, oz tarifini yanada aniqlashtirdi va boshqa muhim faktlar bilan oz nazariyasini yanada boyitdi.

Ushbu asarning oziyoq, u muallifning ilk ilmiy ishi bolishiga qaramasdan, Klauziusga katta shuhrat keltirdi. Uni, asar nashrdan chiqqan yilning ozida Berlin Qirollik Artilleriya va Harbiy Muhandislik maktabiga, professor ilmiy unvoni bilan ishga tayinlanadi. 1855 yildan esa, Shveytsariya Politexnika maktabining matematik fizika kafedrasi professori bolib ishlay boshlaydi.

 


Maqolaning 5 sahifasi, jami 10 sаhifа
Banner

Buyuk olimlar fotogalereyasi

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Bir kuni Evkliddan so'rashibdi:

-Sizga ikkita butun olma ma'qulmi, yoki to'rtta yarimtakkimi?

-To'rtta yarimtakisi

-Nima uchun?

-Yarimtakki olmani ichida qurti bormi-yo'qmi aniq ko'rinib turgan bo'ladi.


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 788
O'qilgan sahifalar soni : 3185471

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!