Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Horijlik olimlar
Horijiy olimlar

Hamma zamonlarda ham, ilm fan taraqqiyoti jarayoning eng zarbdor yetaklovchi kuchi bu o‘z sohasining asl bilimdoni bo‘lgan tafakkur sohiblari - olimlar hisoblanadi. Noyob aql zakovat egalarining ilmiy mulohazalari, amaliy tajribalari va eng muhimi, o‘zlaridan qoldirgan qimmatli ilmiy meroslar - kitob va ilmiy ishlari, butun bashariyatning eng qimmatbaho boyligidir. Zero yer yuzini obod qilgan ham, odamzot hayotini farovon va obod qilgan ham bu ilm fan va olimlardir. «Olim»va «Ilm» so‘zlari bir-biriga o‘zakdosh va egizakdir.

Saytimizning ushbu bo‘limida, jahon ilm fani osmoni yulduzlari haqida suhbatlashamiz. Ularning hayoti, faoliyati, va ilm fanga qo‘shgan hissasi haqida ma'lumotlar almashinamiz.



Klayd Tombo

E-mail Chop etish PDF

Klayd Tombo

Klayd Tombo 4-fevral, 1906-yilda AQSHning Illinoys shtatida, ijaraga yer olib dehqonchilik qiluvchi fermer oilasida tug‘ilgan. 12-yoshidan boshlab astronomiya bilan jiddiy qiziqib shug‘ullana boshlagan. o‘rta maktabni tugallagach, keyingi ta'limni olish uchun mablag‘i yetmaganligi bois, mustaqil shug‘ullanishga majbur bo‘lgan. U o‘zining yasama teleskopida Oy va Marsning tasvirlarini olib, Louell rasadxonasiga yuborgan. Rasadxonadagi yuqori malakali astronomlarning hayratiga sabab bo‘lgan bu fototasvirlar, o‘zining aniqligi va sifati tufayli, Tombo ushbu nufuzli rasadxonaga ishga taklif etilgan. Aynan Louell rasadxonasida, 1930-yilning 18-fevral kuni, Klayd Tombo o‘zining eng olamshumul kashfiyoti - Pluton sayyorasini kashf qildi. Shuningdek u, Plutonni qidirish ishlari mobaynida, yangi kometa va yuzlab ilgari fanga noma'lum bo‘lgan asteroidlarni ham ochdi. Tombo 1932-yilda Kanzas universitetiga o‘qishga kirib, 1936-yilda bakalavr diplomiga ega bo‘ldi. U 1943-yilgacha Louell rasadxonasida ishladi. 1943-45 yillarda esa, Arizona kollejida, 1945-46 yillarda esa Kaliforniya universitetida dars berdi. 1946-yildan boshlab Las-Krus laboratoriyasida, 1955-yildan boshlab esa, Nyu-Meksiko universitetida ishladi. 1965-yilda Nyu-Meksiko universiteti professori, 1973-yildan esa faxriy professor unvonlariga ega bo‘ldi. Klayd Tombo Plutonni ochganligi uchun maxsus medal (Uilyam Gershel tasviri tushirilgan) va Buyuk Britaniya Qirollik ilmiy jamiyatining Astronomiya uyushmasi tomonidan maxsus oltin medal bilan taqdirlangan. Tombo 1934 yilda Patrisiya Edisonga uylangan va umrining oxirigacha o‘z oilasiga sodiq yashagan. U o‘zidan bir o‘g‘il, bir qiz qoldirgan. Klayd Tombo 1997 yilda Nyu-Meksiko shtatidagi, Las-Kruses shahrida olamdan ko‘z yumgan. Tomboga oid qiziq ma'lumot: o‘rta maktabni bitiruv oqshomida, sinfdoshlari u haqida dastxat-esdaliklar kitobiga «U yangi olamlarni kashf etadi» degan qaydni qoldirishgan ekan.

Yangilаndi: 26.02.2018 10:53
 

Stivеn Хoking - inson irodasiga qoʻyilgan tirik haykal

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 8
Juda yomon!A'lo! 

Stivеn Хoking - inson irodasiga qoʻyilgan tirik haykal

1941-yilning ikkinchi yarmida minglab ingliz oilalari imkon qadar Oksford va Kеmbridjga koʻchib oʻtishga intilishardi. Lеkin bu intilish mazkur shaharlarning mashhur oliy oʻquv yurtlariga kirish uchun emas, balki oʻz jonlarini omon saqlash, bolalarni ehtiyotlash maqsadini koʻzlardi. Fashistlar Gеrmaniyasi va Angliya hukumatlari oʻrtasidagi oʻta kam sonli kеlishuvlardan biriga koʻra, qarama-qarshi tomonlar, Angliyada Kеmbrij va Oksfordni, Gеrmaniyada esa Gеydеlbеrg va Gyottingеnni harbiy harakatlarda holi tutishga rozi boʻlishgan. Otasi tropik kasalliklar boʻyicha mutaхassis vrach, onasi esa kotiba boʻlib ishlagan Хokinglar oilasi ham, 1941-yilda London osmonida Lyuftvaffе bombardimonchilari muntazam paydo boʻla boshlagach, poytaхtni tashlab, vaqtincha Oksfordga koʻchib oʻtishga majbur boʻlishdi. Taqdirning shunday taqozosi bilan, biz ushbu maqola orqali tanishtirmoqchi boʻlgan olim, zamonamizning eng nufuzli nazariyotchi fiziklaridan boʻlmish Stivеn Хoking 1942-yilning 8-yanvarida, Oksfordda dunyoga kеldi. U oʻzining tavalludini, zamonaviy fizika fanining otasi boʻlmish Galilеyning vafotidan roppa-rosa 300 yil oʻtib yuz bеrganiga hеch qanday ramziy ma’no bеrmaydi. Oʻzining ta’biri bilan aytganda, «aхir aynan shu kuni yana ikki yuz mingga yaqin boshqa chaqaloqlar ham tugʻilgan edi».

Yangilаndi: 15.03.2018 17:32
 

David Gilbert - haqiqiy parishonxotir olim

E-mail Chop etish PDF

David Gilbert - haqiqiy parishonxotir olim

 

Biz bilishimiz lozim va bilib olamiz ham!

David Gilbert.

 

David Gilbert 1862 yilning 23-yanvar sanasida Sharqiy Prussiya davlati poytaxti Kyoningsbergda (hozirda Rossiya Federatsiyasining Kaliningrad shahri) tavallud topgan. Gilbertning otasi ushbu shahar mahkamasida sudya bo‘lib ishlagan. Oilaviy muhitning ilmiy faoliyatga rag‘bat beradigan darajada bo‘lganidan, Gilbertlar oilasining hamma a'zolari ziyoli insonlar bo‘lib yetishishgan. Xususan uning onasi ham falsafa, astronomiya hamda matematikani juda yaxshi biluvchi olima ayol bo'lgan.

18 yoshida o‘rta maktabni tugatgan David Gilbert Kyoningsberg universitetiga o‘qishga kiradi. Ushbu oliy ma'hadda Gilbert matematika yo‘nalishida tahsil olgan. Gilbertning ustozlar borasida omadi kelgan edi. Unga ustozlik qilgan insonlar o‘z davrining eng kuchli matematik olimlari bo‘lib, xususan Genrix Veber va Ferdinand Lindemanlarni alohida ko‘rsatish mumkin. Talabalik yillarida David Gilbert invariantlar nazariyasini tadqiq qila boshlaydi va bu borada ilmiy bahs olib borishga tayyor bo'lgan boshqa bir kuchli matematik - German Minkovskiy bilan yaqindan tanishadi. Minkovskiy va Gilbert keyinchalik, bir umrga qalin do‘st bo‘lib qolishgan. Aynan Minkovskiy orqali Gilbert, Ernst Kummer, Leopold Kroneker, Karl Vayershtrass, hamda Felkis Klyayn kabi o‘sha zamonning eng yetuk matematik mutaxassislari bilan ilmiy aloqalar o‘rnatadi. Gilbertning kasbiy faoliyatiga eng katta ta'sir ko‘rsatgan matematik aynan Feliks Klyayan bo‘lib, u bilan David 1885 yilda Leyptsigda amaliyot o‘tash paytida tanishgan edi. 1892 yilda Gilbertni Kyoningsberg universitetining matematika kafedrasida privat-dostesnt lavozimiga ishga tayinlanadi. Bu lavozim unga nafaqat moddiy tarafdan to‘kinchilikni, balki, nufuzli ilmiy doiralardan eng kuchli olim va mutaxassislar bilan muntazam kasbiy aloqalar o‘rnatish imkonini ham berdi. Gilbert ishga joylashgach, oila qurishga qaror qiladi va Keyte Yerosh ismli ayolga uylanadi. Ko‘pchilik Gilbertning xotinini XIX asr Olmoniyasining mashhur avangard rassomi bo'lgan Keyt Kolvits bilan adashtirib yuborishadi. Ta'kidlash joizki, Keyt Kolvits ijodini Gilbert yoshligidanoq qattiq hurmat qilgan va uni kerakli o‘rinlarda himoya qilgan ersa-da, harholda u bilan faqat do‘stona munosabat yuritgan. Gilbertning xotini Keytni esa, tasviriy san'atga umuman aloqasi bo‘lmagan.

Yangilаndi: 22.12.2017 08:29
 

Albert Eynshteyndan iqtiboslar

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 16
Juda yomon!A'lo! 

Albert Eynshteyndan iqtiboslar

 

Albert Eynshteyn o‘zining teran, chuqur ma'noli iqtiboslari bilan nafaqat ilm-fan, balki umuman jahon ijtimoiy-madaniy tarixda ham o‘ziga xos yorqin iz qoldirgan. Unga tegishli qanotli iboralar ba'zan kishini o‘ylashga, fikrlashga majbur qilisa, boshqa safar quvnoqlik, xushnudlik bag‘ishlaydi. Quyida jahon fiziklarning dohiysi tilidan saralangan eng mashhur va ma'nodor iqtoboslarni havola etamiz.

Agar hayotda baxtli yashab o‘tishni istasang, uni muayyan odamlar yoki buyumlarga emas, biror ulkan maqsad sari bag‘ishla.

* * *

Men ikkita jahon urushi boshdan kechirganim va ikki marta uylanganimni e'tiborga olsak, hozirda yomon yashayotganim yo‘q...

* * *

Hayotda shunday maqsadni tanlash kerakki, u sendagi mavjud hamma imkoniyatni ishga solishni talab qilsin.

Yangilаndi: 27.02.2018 13:27
 

Jon Edvard Lennard-Jons

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

Jon Edvard Lennard-Jons

Jon Edvard Lennard-Jons (inglizcha Sir John Edward Lennard-Jones) ingliz fizik- va kimyogar-nazariyotchisi. Kvant kimyosining dastlabki namoyandalaridan biri. Uning asosiy ishlari, kvant kimyosi, atom fizikasi va statik mexanika sohalariga oiddir. Olimning asl ism-sharifi Jon Edvard Jons bolib, 1924 yilda, rafiqasi Ketlin Lennardga uylanishi munosabati bilan, familiyasini Lennard-Jons tarzida qoshaloq shaklga ozgartirgan.

Jon Edvard Lennard-Jons 1894 yilning 27 oktyabr sanasida, Angliyaning Lanakshir grafligi hududida joylashgan Li shahrida tugilgan. Avvaliga mahalli grammatika maktabida talim olgan. 1912 yilda u Manchester universitetiga matematik mutaxassisligi boyicha oqishga kirib, ushbu oliygohni magistr darajasi diplomi bilan muvaffaqiyatli tamomlaydi. Oliy talim davomida u tovush nazariyasi masalalari bilan shugullangan.

1915 yilda, I-jahon urushi munosabati bilan uni Qirollik harbiy havo kuchlari safiga chaqirishadi va bolajak olim, harbiy xizmatni Fransiyada, jangovar harakatlar maydonida otaydi. Ushbu davr, harbiy harakatlar uchun aviatsiyaning endi-endi qollana boshlayotgan boshlangich davri bolib, harbiy havo kuchlarining tashkil etilishi tarixan yangilik edi. Shu tufayli ham, Lennard-Jons harbiy xizmat bilan vaqtning ozida, Milliy Fizika laboratoriyasi uchun aerodinamik hisob-kitoblarni yuritish ishlarida faol qatnashgan.

1919 yilda u harbiy xizmatdan qaytgach, ozi oqigan Manchester universitetiga ishga joylashadi va matematikadan dars bera boshlaydi. Ayni vaqtda unda gazlarning kinetik nazariyasi yuzasidan jiddiy qiziqishlar paydo boladi. universitetdagi faoliyatini rivojlantirib u, fan doktori darajasiga erishadi va 1922 yilga kelib esa, 1851-yil Butunjahon korgazmasi nomidagi stipendiyaga ega boladi. bu uning uchun ilmiy izlanishlaridagi faoliyatini yanada nufuzliroq muassasa Kembrij universitetida, mashhur olim Ralf Fauler qol ostida davom ettirish imkonini beradi. 1824 yilda u Kembrijda Falsafa Fanlari Doktori[1] (PhD) darajasi uchun dissertatsiya himoya qiladi. Faulerning tavsiyasi bilan u molekulalararo va atomlararo kuchlar masalalari bilan jiddiy qiziqib shugullana boshlaydi. Osha yili u, qator moddalarning kristall panjaralarining energetik parametrlarini hisoblash uchun qollagan va atomlararo kuchlarning potensiallarini ifodalashga xizmat qiluvchi ilmiy mulohazalarini bayon qildi. Shuningdek, Van der Vaals tenglamasi parametrlarni, molekulalararo ozaro tasir kuchlarini bayon qiluvchi atamalar doirasida umumlashtirdi.

 


Maqolaning 3 sahifasi, jami 10 sаhifа
Banner

Buyuk olimlar fotogalereyasi

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Agar arktangens shimoliy yarimsharda mavjud bo'lsa,
demak, janubiy yarimsharda

Antarktangens ham mavjuddir!!!


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 788
O'qilgan sahifalar soni : 3185471

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis