Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Astronomiya
Astronomiya bo'yicha ma'lumotnoma va qo'llanmalar

Apollon-11

E-mail Chop etish PDF

Apollon-11

Apollon-11 - Apollon seriyasidagi, uchuvchili kosmik kema. 1969-yilning 16-24 iyul kunlari, tarixda ilk marta, bortida inson bilan Oyga parvoz qilgan va Oy sirtiga qonish amalga oshirilgan ilk fazo kemasi. Ikkita asosiy moduldan - boshqaruv moduli - Kolumbiya va Oy moduli Burgutdan iborat bolgan. 1969-yil, 16-iyul kuni, Floridadagi, Kennedi kosmik markazining 39A kompleksidan, Saturn-5 raketa eltuvchisi yordamida fazoga uchirilgan. Start vaqtidagi massasi - 43901 kg. Parvozning umumiy davomiyligi - 8 kun, 3 soat, 18 daqiqa va 8 soniyani tashkil etgan. Kema kapitani - Nil Armstrong, ekipaj a'zolari - Edvin Oldrin (Oy moduli uchuvchisi) va Maykl Kollinz (boshqaruv moduli uchuvchisi). Startdan (13:32) 11 daqiqa, 42 soniyadan song, Apollon-11, yer sirtidan 190.8 km balandlik masofasida, 7.79 km/soniya tezlikka ega bolgan tarzda, Yer tevarak aylana orbitasiga muvaffaqiyatli chiqishga erishdi. Yer atrofida 1.5 aylanish bajarilganidan song, Tinch okeani ustidan uchish vaqtida, Apollon-11 ikkinchi kosmik tezlikka erishdi va Oyga uchish trayektoriyasiga yonaldi. Parvozning tortinchi kuni, startdan 75 soat 41 daqiqa otgan vaqtda, Apollon-11 Oydan 572 km masofada, Oyning Yerdan korinmaydigan teskari tomoniga otdi va 8 daqiqadan song, u 114.1 km aposeleniy va 313.9 km pereseleniyga ega bolgan, Oy tevarak-atrofi orbitasiga chiqishga erishdi. Keyinchalik, Oy atrofidagi aylanish orbitasiga tegishli tuzatishlar kiritilganidan song, 13-marta aylanishning songida, Burgut va Kolumbiyaozaro ajraldi va Burgut, astronavtlar bilan birga Oyga qonishni amalga oshirishga kirishdi.

Yangilаndi: 12.09.2018 13:10
 

Luna-1

E-mail Chop etish PDF

Luna-1

Luna-1 - Sobiq ittifoq tomonidan ishlab chiqilgan va Oy hamda koinotni tadqiq etish uchun moljallangan fazoviy apparat. 1959- yilning 2-yanvar kuni, Qozogistondagi Boyqongir kosmodromidan, Vostok-L raketa-eltuvchisi yordamida uchirilgan. Maqsadi Oy sirtiga qonish va u joyga SSSR tamgasini joylashtirish bolgan. Biroq, loyihalash davomida nazardan chetda qoldirilgan ayrim xatoliklar[1] evaziga, Luna-1Oyga qona olmadi, aksincha, u, Oy sirtidan 6000 km masofadan otib ketdi va geliotsentrik orbitaga chiqib ketdi. Shunday bolsa ham, Luna-1ning parvozini butunlay muvaffaqiyatsiz deb bolmaydi. Sababi u, eng avvalo, inson qoli bilan yasalgan mexanik apparatlar ichida birinchi bolib, ikkinchi kosmik tezlikka erishgan, hamda Quyoshning ilk sun'iy yoldoshiga aylangan dastlabkifazoviy apparat bolgan.

Yangilаndi: 12.09.2018 13:11
 

Oy

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 5
Juda yomon!A'lo! 

Oy

Oy - Yerning yagona tabiiy yoldoshi. Quyosh tizimidagi tabiiy yoldoshlar ichida kattaligi boyicha 5 orinda turadi. Yerdagi kuzatuvchi uchun Oyning korinadigan yulduz kattaligi ?12,71m, ya'ni Oy, ravshanligi boyicha Quyoshdan keyingi ikkinchi orinda turuvchi osmon jismidir. Oyning yerni yoritish korsatkichi 0,25 - 1 lyuksni tashkil qiladi. Oy Yerdan tashqaridagi inson qadami yetgan yagona astronomik obyektdir.
Oyda atmosfera deyarli yoq. Oyning Quyosh bilan yoritilmagan tarafidagi yuza qismida, gazlar miqdori 2,0105 zarracha/m3 dan ortmaydi. Quyosh chiqib, sirtni qizdira boshlagach, Oy guruntining qizishi natijasida undan gazlarning ajralib chiqishi sodir boladi va zarrachalar miqdori biroz kopayadi. Atmosferaning mavjud emasligi, Oy sirtida keskin haroratlar farqiga sabab boladi va u kunduzi +120 C gacha isiydi. Kechasi esa ?170 C gacha tushib ketadi.
Oy sirti esa, fanda Regolit deb yuritiladigan jismlar - yupqa chang qatlami va meteorit zarbalari natijasida hosil boladigan tog jinslari parchalarining aralashmalaridan iborat bolgan moddadan iborat. Regolit qalinligi bir necha santimetrlarda, onlab metrlargacha bolishi mumkin. Oyning ichki tuzilishi esa, taxminan 68 - 107 km qalinlikdagi qobiq (yoki postloq), tashqi va orta mantiya, quyi mantiya (atenosfera), hamda, yadrodan iborat.
Oyda magnit maydoni mavjud emas.
Oydan turib Yerning korinishi, Yerdan Oyning korinishiga nisbatan, 13.5 marta kattaroq korinadi. Yerdan qaytgan nurlarning Oyni yoritish darajasi esa Oydan qaytgan nurlardan Yerning yoritilganligidan deyarli 50 marta kuchli bolib, Yerning Oydan korinadigan Yulduz kattaligi ?16m ni tashkil qiladi. Oy, Quyoshdan kelayotgan yoruglikning atiga 7% ni qaytaradi (akslantiradi xolos).
Atmosfera yoqligi sababli, hatto Quyosh gorizontdan balandda bolgan ya'ni, Oydagi kunduz vaqtida ham, osmon qorongu boladi. Oy kunduzida ham yulduzlar va boshqa sayyoralarni kuzatish mumkin.

Yangilаndi: 12.09.2018 13:13
 

Neptunning tabiiy yo'ldoshlari

E-mail Chop etish PDF

Neptunning tabiiy yoldoshlari

Neptunda ham kop sonli tabiiy yoldoshlar tizimi hamda juda ingichka va xira halqalar mavjudligi, Voyajer-2 tomonidan olingan tasvirlar orqali aniqlandi. Neptun halqasi asosan silikatlar bilan qoplangan uglerodli materiallardan tashkil topgan muzlagan mayda jismlardan iborat. Hozirgacha Neptunning 5 ta halqasi aniqlangan.

Tabiiy yoldoshlarning eng kattasi - Tritonni, Neptunning ozi kashf etilishidan 17 kun otib, Uilyam Lasselning ozi ochgan. Triton nomini Kamil Flammarion 1880- yilda fanga tavsiya etgan edi. Biroq, Neptunning 2-yoldoshi Nerida ochilguniga qadar Triton nomi rasmiy qollanilmay, u faqat Neptun yoldoshi sifatida yuritilgan. Triton, quyosh tizimidagi tabiiy yoldoshlar ichida oz atmosferasiga ega bolgan uchta tabiiy yoldoshdan biridir (Io va Titan bilan birgalikda). U ham teskari yonalishda va spiralsimon orbita boylab aylanadi. Olimlarning fikricha aslida Triton Neptunning haqiqiy tabiiy yoldoshi bolmay, balki uzoq otmishda Neptun tomonidan tutib olingan bolishi ham mumkin ekan. Neptunning ikkinchi yoldoshi Nereida 1949-yilda golland olimi Jerard Koyper tomonidan kashf etilgan. Keyingi yoldoshlarni esa 1989-yilda Neptunga Voyajer-2 ning tashrifidan keyin aniqlandi. 2002-2003 yillar davomida Neptunning yana 5 ta yangi tabiiy yoldoshi qayd etildi. Sakkizinchi sayyoraning hozircha oxirgi - 14-chi tabiiy yoldoshi 2013-yilda aniqlangan bolib, unga hali nom berilganicha yoq (vaqtinchalik nomi - S/2004 N 1).

Yangilаndi: 12.09.2018 13:20
 

Voyajer-1, Geliosferani tark etib...

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

Voyajer-1

Amaldagi maqsadi Quyosh tizimi va uning tevarak chegaralarini o‘rganishga mo‘ljallangan avtomatik fazoviy zond. AQSH tomonidan 1977 yilning 5-sentyabrida, Kanaveral kosmodromidan "Titan IIIE" raketa eltuvchisi yordamida orbitaga chiqarilgan. Start vaqtidagi vazni 723 kg. Ta'minot manbai sifatida plutoniy-238 asosida ishlovchi, 3 ta radioizotopli termoelektr generatori qo‘llanilgan. Dastlabki vaqtda, "Voyajer-1"ning asosiy vazifasi, gigant sayyoralar - Yupiter va Saturnni tadqiq qilish sifatida belgilangan bo‘lib, ishchi rejim muddati 5 yil baholangan edi. "Voyajer-1" dastlabki manzil - Yupiter tevaragiga 1979 yilning 1 yanvar kuni yetib bordi va ushbu gigant sayyora yuzasini, uning tabiiy yo‘ldoshlarini fotosuratini yerga yubordi. Ko‘zlangan ikkinchi manzil - Saturnga esa apparat 1980-yilning 13 noyabr kuni yetib bordi. "Voyajer-1" Yupiter va Saturnning mufassal fotokadrlarini olgan eng birinchi kosmik apparatdir. Shuningdek "Voyajer-1" yordamida, ushbu gigant sayyoralarning ilgari fanga ma'lum bo‘lmagan bir necha tabiiy yo‘ldoshlari aniqlandi. "Voyajer-1" belgilangan vazifalarni to‘liq bajarib bo‘lgach, o‘zining ish qobiliyatini 100% saqlab qoldi va un iQuyosh tizimining chetki qismlarini o‘rganish maqsadida, geliosfera chegarasiga yo‘naltirilidi. 1998-yilning 17-fevral kuni "Voyajer-1", o‘sha vaqtgacha, Quyoshdan eng uzoq masofaga yetib borgan fazoviy apparat - "Pioner-10" kosmik zondini quvib o‘tdi va inson tomonidan yaratilgan fazoviy apparatlar ichida Quyoshdan eng olis masofaga uzoqlashgan kosmik apparatga aylandi. "Voyajer-1"ning keyingi maqsadi, Koyper belbog‘i hududini tadqiq qilish va geliopauza chegarasiga yetib borish va u haqidagi axborotlarni yerga uzatish sifatida belgilandi. "Voyajer-1" bu vazifani ham uddalab, keyin geliosferani tark etib, yulduzlararo fazoga chiqib ketsa, u yulduzlararo fazo muhiti haqida ma'lumot uzatgan dastlabki apparatga aylanishi ko‘zda tutilgan edi.

Yangilаndi: 11.12.2018 11:25
 
Mavzuga oid boshqa mаqоlаlаr...


Maqolaning 3 sahifasi, jami 9 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Fizika o'qituvchisi bolalarga savol beryapti:

-1 kg temir og'irmi, yoki, 1 kg paxtami?

Bir olg'ir so'zamol bola javob qaytradi:

-Domla oyoqqa tushib ketsami, yoki, tarozida tortib ko'rsami?


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 784
O'qilgan sahifalar soni : 3672961

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis