Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Astronomik gid

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 5
Juda yomon!A'lo! 

Astronomik terminlar uchun izohlar

(Koinotga oid terminlar uchun izohlar)

Koinot shu qadar hayratlanarli va aqlni shoshirib qoyadigan darajada jozibadorki, uning ta'rifini mukammal qilishga shoirlarning qalami ham, suhandonlarning tili ham ojiz qolishi aniq. Koinotning asl haybati va miqyosini ifodalashga eng pixini yorgan fantast yozuvchining ham tasavvur doirasi torlik qiladi. Undagi jarayonlarning manzarasini esa hech qaysi musavvir hech qanday tasvirga sigdira olmaydi.

Biz Koinot haqidagi ilmiy filmlarni korganimizda, yoki, maqola va kitoblarni oqiganimizda, astronomiyaga oid onlab ilmiy terminlarga duch kelamiz. Tanish va notanish bolgan osha terminlarning ma'nosini esa har doim ham tushunavermaymiz. Ushbu maqolada, Koinotga aloqador eng asosiy ilmiy terminlarning ma'nolari va sharhlarini havola etamiz. Oylaymizki, bu sizning bilimingiz oshishida va mustahkamlanishida qol keladi.

Qizil gigant.

Yulduzlarning turli xillari kop. Ayrim yulduzlarda harorat favqulodda ota yuqori, ayrimlarida esa nisbatan pastroq, ya'ni, sovuqroq boladi. Ba'zi yulduzlarning olchami juda-juda katta bolsa, yana ayrimlari ancha kichik olchamda boladi. Qizil gigant deb sifatlanadigan yulduzning sirtidagi harorat unchalik ham baland bolmaydi. Lekin, bunday yulduz ota katta olchamlarga ega boladi. Shu sababli ham, qizil gigant yulduzlar tungi osmonda juda yorqin va ravshan korinadi. Qizil gigantning radiusi Quyosh radiusidan 800 martagacha katta bolishi mumkin va bir xil masofadan turib kuzatganda, uning yorqinligi Quyoshnikidan 10000 (on ming!) barobar yorqinroq boladi. Arktur, Aldebaran, Gakruks yulduzlari qizil gigant yulduzlaridir.

Qizil gigantlar eng katta massaga ega yulduzlar bolmaydi. Koinotdagi eng katta yulduzlar bu - Qizli ota gigant yulduzlaridir. Qizil ota gigantlarning olchamlari Quyoshnikidan 1500 marta katta bolishi aniqlangan. Qizil gigant holati bu - yulduz evolyutsiyasining eng songgi bosqichidir. Yulduzning qa'rida vodorod yoqilgisi tugab bitishi va termoyadroviy reaksiya faqat sirtiga yaqin joylarda davom etishi tufayli, yulduz bu bosqichda ota zich va qaynoq geliydan iborat yadro va juda siyrak tashqi qatlamga ega boladi. Shu sababli, ham, qizil gigantning yorqinligi ortib, sirtidagi harorat pasayadi. Qizil gigantlarning deyarli barchasi ozaro juda oxshash tarkibga ega boladi. Shuningdek, qizil gigantlarning yulduz shamoli anchayin jadal intensivlikka ega boladi. Ularning tashqi qatlamlaridagi yulduz moddasi yulduzlararo fazoga juda jadallik bilan sochilib boradi. Qizil gigantning keyingi taqdiri uning massasiga bogliq boladi. Agar yulduzning massasi kichik bolgan bolsa, unda qizil gigant keyinchalik oq mittiga aylanadi. Agar massa juda katta bolgan bolsa u neytron yulduzga yoki, qora tuynukka aylanishi mumkin.

Oq mitti.

Oq mittilar - oz nomiga kora mitti bolgan yulduzlardir. U yoshini yashab, oshini osha bolgan yulduzning eng songgi manzili boladi. Oq mitti yulduzning massasi taxminan Quyosh massasiga teng boladi. Lekin, uning olchamlari Quyoshnikidan 100 marta atrofida kichik boladi. Massasi kichik bolgan qizil gigantlar oz tashqi qatlamlaridagi yulduz moddasini planetar tumanlik korinishida ochiq Koinotga butunlay sochib tugatgandan song, u aynan oq mittiga aylanadi. Oq mitti harorati sovuq va deyarli hech narsa nurlatmaydigan geliyli yadrodan iborat boladi. Oq mittilar bizning Galaktikamizdagi yulduzlarning taxminan 3-10% qismini tashkil qiladi. Lekin, yorugligi juda past bolgani uchun, oq mittilarni aniqlash va kuzatish juda mushkul.

Aslida, oq mitti degan nom ham unchalik orinli emas. Chunki, bu turdagi yulduzlarning hammasi ham oq rangda bolmaydi. Bu shunchaki, astronomiya tarixida, ushbu turkum yulduzlar orasidan birinchi bolib kashf etilganlari, chunonchi, Sirius ? kabilarning rangi oq bolib koringani uchun shunday nom olgan. Osha Sirius ? ning olchamlar taxminan Yer sayyorasi olchamlari bilan bir xil. Mohiyatan olib qaraganda, oq mitti darajasiga yetib kelgan yulduz endi aslida yulduz ham bolmaydi. Oq mitti bu - qachonlardir charaqlab nur sochgan va keyinchalik shishib qizil gigantga aylangan yulduzning shunchaki jasadi deyish togriroq boladi.

Keyingi davr mobaynida oq mitti yanada soviydi va uning rangi oqdan qizilga ozgarib boradi. Oxir oqibat u qora mittiga aylanadi. Agar uning sirtiga yulduzlararo fazodan, ya'ni, boshqa yulduzlardan yetib kelayotgan modda yigilib borsa, keyinchalik u zichlashi borib, ota yangi sifatida chaqnashi ham mumkin.

Sariq mitti.

Bunday turkum yulduzlar borligi haqida kopchilik deyarli bilmaydi. Bu esa galati holatdir. Chunki, siz bilan bizning uyimizni nurga toldirayotgan Quyoshimiz ham sariq mitti turiga mansubdir. Sariq mittilar bizning Quyoshimizga juda oxshash, ya'ni, uning singari olchamlari (0,8-1,2 Quyosh diametri) va massasi bilan ajralib turadi. Bunday yulduzlarda geliy va vodorod ishtirokidagi termoyadro reaksiyalari shiddat bilan kechadi.

Sariq mittilar sirtida 5000-6000 K haroratga ega boladi. Yulduzning bu bosqichdagi umri davomiyligi taxminan 10 milliard yilni tashkil etadi. Sariq mitti qa'rida vodorod yoqilgisi tugab bitgach, u qizil gigantga aylanadi. Bizning Quyosh ham bundan mustasno emas. Olimlarning fikricha, taxminan yana 5-7 milliard yildan keyin, Quyosh ham avval qizil gigantga, keyinchalik esa oq mittiga aylanadi.

Qongir mitti.

Jigarrang mitti, yoki, boshqacha aytganda qongir mitti - anchayin galati turdagi, toq-qizil yoki, hatto infraqizil rangda boladigan hamda, muayyan tasniflarga solish qiyin bolgan obyektdir. Qongir mitti qandaydir bir beoxshov obyekt bolib, u yulduz va gaz-giganti turidagi sayyora orasidagi oraliq zanjirni egallaydi. Qongir mittilarning massasi juda kichik boladi. Ular odatda, Quyosh massasining taxminan 1-8% qismiga teng massaga ega boladi xolos. Bunday obyekt sayyoraga aylanishi uchun massasi kattalik qiladi. Shu bilan birga, undagi gravitatsion siqilish oson yonadigan moddalar ishtirokidagi termoyadro reaksiyasi borishi uchun yetarli imkoniyat paydo qiladi. Lekin, bunday mittilardagi vodorodning yonib ketishi uchun massa kamlik qiladi. Bunday yulduzlar unchalik ham uzoq yashamaydi va tez sonadi.

Qongir mittining sirtidagi harorat 300 K dan 3000 K gacha bolishi mumkin. U umri davomida betoxtov sovib boradi. Obyekt qanchalik yirik bolsa, u shunchalik sekin soviydi. Bunday yulduzlar boshqa bir yulduzning protoplanetar diskida hosil bolishi, yoki, boshqa kosmik obyektlardan mutlaqo mustaqil ravishda ham shakllanishi mumkin. Qongir mittilar atrofida sayyoralar paydo bolishi va bunday sayyoralarda hayot vujudga kelishi ehtimoli ham inkor qilinmaydi. Lekin, qongir mitti juda kam energiya va yoruglik tarqatishi bois, uning atrofidagi hayot mavjud bolishi mumkin bolgan sayyora, markaziy yulduzga juda yaqin joylashishiga togri keladi.

Qoshaloq yulduz.

Qoshaloq yulduzni odatda, Qoshaloq sistema ham deyiladi. U bir-biriga nisbatan, ozaro massalar markazi atrofida aylanayotgan ikkita yulduzdan iborat sistema boladi. Qoshaloq yulduz atamasi Koinotdagi qandaydir ekzotik obyekt singari yangrasa hamki, aslida bunday sistemalar osmonda ancha keng tarqalgan. Masalan, Somon Yolida qoshaloq yulduzlar talaygina. Astrofiziklarning fikricha, galaktikamizdagi yulduzlarning taxminan yarmi shunday qoshaloq yulduzlardir. Ba'zan esa, hatto uchta yulduzdan iborat sistemalar ham uchrab turadi. Odatda, yulduzlar molekulyar bulutning gravitatsion siqilishidan vujudga keladi. Qoshaloq yulduzlar ham shunday tarzda yuzaga kelishi tayin, lekin, ular qanday qilib egizak bolib qolishi va nima sababdan ozaro bir-biriga nisbatan aylanishini olimlar hozircha aniq bila olishmayotir.

Ota yangi.

Ota yangi deganda, muayyan yulduzning yorqinligi keskin ravishda 4-8 barobar ortib ketishi fenomeni tushuniladi. Bundan keyin esa yorqinlik asta-sekin pasayadi. Buning sababi, yulduzning butunlay parchalanib ketishiga olib keluvchi mislsiz kuch bilan portlashi hodisasi boladi. Ota yangi portlaganda, osmonda favqulodda kuchli chaqnash hosil qiladi va uning yorugligi boshqa yulduzlardan yaqqol ajralib turadi. Bu paytda ota yangining yorqinligi taxminan 1 mlrd marta kuchayadi. Uning yogdusi tungi osmonda oz yaqin atrofida korinadigan boshqa yulduzlarni xiralashtirib qoyadi. Bizning galaktikamizga oxshash galaktikalarda ota yangi chaqnashi davriyligi taxminan har 30 yilda bir marta sodir boladi. Lekin, bunday obyektlarni kuzatishga yulduzlararo chang xalaqit beradi. Chunki, ota yangi portlashi natijasida, fazoga mislsiz darajada ulkan miqdorda yulduz moddasi sochilib ketadi. Ota yangi chaqnashidan qolgan moddadan esa, neytron yulduz yoki, qora tuynuk hosil bolishi mumkin.

Ota yangilarning ikkita asosiy turlari bor. Birinchi tur ota yangi yulduz spektrida vodorod korinmaydi. Shu sababli ham, bunday ota yangilar oq mittining portlashi natijasidan paydo bolsa kerak deb hisoblanadi. Bunday oq mittilar qoshaloq sistemadagi yulduzlardan biri bolgan boladi. Chunki, bunda oq mitti, narigi yulduz sirtidan chiqib kelayotgan moddani oz sirtida jamlab boradi va buning natijasida u ota zichlashaveradi. Zichlik chegaraviy qiymatga yetgach, oq mitti ota katta kuch bilan chaqnab, portlaydi. Bunday tur ota yangilar spiralsimon galaktikalarda ham, ellipssimon galaktikalarda ham uchraydi.

Ikkinchi tur ota yangilar spektrida vodorod albatta mavjud boladi. Bundan xulosa qilish mumkinki, bu kabi ota yangi, oddiy yulduzning portlashi natijasi boladi. Quyosh massasidan taxminan 10 marta katta massaga ega bolgan oddiy yulduzning termoyadro yoqilgisi tugab borishi asnosida, uning yadrosi ham kritik massa toplab boradi va oxiri kollapsga yoliqadi. Bunday ssenariy bilan chaqnagan ota yangining yadrosi oqibatda neytron yulduzga aylanadi. Bunday ota yangilar faqat spiralsimon galaktikalarda paydo boladi.

Neytron yulduz.

Neytron yulduz - ogir elementar zarralardan - neytronlardan tashkil topgan boladi. Yuqorida aytilganidek, neytron yulduzning shakllanish sababi - oddiy yulduzning gravitatsion kollapsga uchrashi boladi. Bunda yulduz oz gravitatsiyasi ta'sirida favqulodda kuchli siqilib, zichlashib boradi. Natijada, yuzaga kelgan ichki bosim faqat neytronlargina bardosh beradigan darajada kuchayib ketadi. Bunday obyekt qaynoq plazmadan iborat ota yupqa atmosferaga va ionlar va elektronlardan iborat tashqi qobiq qatlamga ega boladi. Shuningdek, elektron va erkin neytronlardan iborat ichki qobiq, ota zichlashgan favqulodda tiqilinch joylashgan neytronlardan iborat yadroni qoplab turadi. Neytron yulduzlarning yana bir qiziq jihati shundaki, bunday yulduzlar oz oqi atrofida favqulodda tez aylanadi. Astrofiziklar, oz oqi atrofida bir soniyada yuz martadan koproq aylanadigan neytron yulduzlarni aniqlashgan.

Neytron yulduz odatda unchalik katta olchamga ega bolmaydi. Bunday yulduzning diametri 40 km dan ortmaydi. Lekin, shunday kichik diametrli shar ichida Quyosh massasidan 1,3-1,5 marta ogir massa joylashadi. Nazariyaga kora, diametri atiga 40 km bolgan holda, neytron yulduz massasi Quyoshnikidan 2,5 barobargacha katta bolishi mumkin. Neytron yulduzning zichligi shu darajada mislsizki, uning moddasidan olingan bir qoshiq namuna bir necha milliard tonna tosh bosishi hech gap emas.

Pulsar.

Pulsarlar ham neytron yulduzlar bolib, faqat ular neytron yulduzlarning alohida bir turkumi hisoblanadi. Ya'ni, agar, neytron yulduz ozida gamma-nurlar, rentgen nurlari, radiotolqinlar va oddiy optik nurlar chiqaradigan yulduz bolsa, uni pulsar deyiladi. Pulsarning oz oqi atrofida aylanish burchagi, uning magnit maydoni oqi bilan mos kelmaydi. Shu sababli ham, biz pulsarni Yerda turib kuzata olishimiz uchun, uning magnit maydoni oqi joylashgan tarafi bilan Yerga ogiriladigan vaqtini kutishimiz zarur boladi. Bu xuddi qirgoqdagi mayoqqa oxshaydi. Dengizdagi odamga mayoq davriy ochib yonayotgandek korinadi. Aslida esa, mayoqning chirogi shunchaki boshqa yoqqa qaraydi va qaytib dengiz tomonga yuzlanadi.

Kvazar.

Kopchilik, pulsar va kvazarni bir-biri bilan adashtiradi. Haqiqatan ham, bu ikki kosmik obyektning bir-biridan farqi unchalik katta emas. Kvazar sozi kvaziyulduzli radiomanba sozidan yasalgan. Kvazarlar Koinotdagi eng yorqin va eng olis obyektlardan sanaladi. Kvazarning yorugligi va nurlanish quvvati, Somon Yolidagi barcha yulduzlarning umumiy quvvatidan ham yuzlab barobar katta bolishi mumkin.

Kvazar birinchi marta 1960-yilda aniqlangan edi. Hozirda olimlar, kvazarlar bu - galaktikaning faol yadrosi bolsa kerak degan taxminni ilgari surishmoqda. Aftidan, kvazar mavjud hududda ota katta massali qora tuynuk mavjud boladi va u ozini orab turgan materiyani oz domiga tortib boradi. Bizga eng yaqin kvazar Yerdan taxminan 2 milliard yoruglik yili masofasida joylashgan. Hozircha en olis masofada aniqlangan kvazarlar esa taxminan 10 milliard yoruglik yili narida deb baholanadi.

Blazar.

Blazar bu - kvazarning bir turi bolib, u ozidan ota kuchli plazma nurlarini taratadi va bunday plazma nurini Yerdan turib ham kuzatish mumkin boladi. Blazar taratayotgan plazma oqimini relyatvistik oqim deb ham ataladi. Bunda, kvazar markazida ikkita nur ozaro qarama-qarshi ikki tarafga favqulodda kuchli quvvat va shiddat bilan otilib chiqib turgan boladi. Ushbu plazma oqimi ozining yolidan chiqqan har qanday jismni yoq qilib yuborishi mumkin. Agar shunday oqim Yerdan hatto 10 yoruglik yili masofasi nariroqdan otsa ham, u Yerdagi hayotga ota katta xatar tugdiradi. Blazar nomi kvazar, hamda, BL-kaltakesak nomlaridan yasalgan. BL-kaltakesak kvazari bu kvazarlarning blazar turining yaqqol misoli bolib, optik spektrining oziga xosligi bilan ajralib turadi. Ya'ni, bunda kvazarlarga xos keng emission chiziqlar mavjud bolmaydi. Astrofizikada ma'lum raqamlarga kora, bizdan eng olisda aniqlangan PKS 1424+240 blazar Yerdan 7,4 milliard yoruglik yili uzoqlikda joylashgan boladi.

Qora tuynuklar

Shubhasizki, qora tuynuklar - Koinotdagi eng sirli va vahimali obyektlardir. Qora tuynuklar haqida kop va xob yozilgan. Lekin, ushbu sirli obyektlarning asl tabiati haqida biz hali ham deyarli hech nima bilmaymiz. Bilganimiz shuki, qora tuynuk yaqinidagi ikkinchi kosmik tezlik yoruglik tezligidan katta boladi! Ya'ni, qora tuynukning tortish kuchini hech nima, hattoki yoruglik ham yengib ota olmaydi. Qora tuynuk yaqinida hatto vaqt ham toxtab qolishi ma'lum.

Qora tuynuk oz termoyadro yoqilgisini sarflab bolgan ota massiv ulkan yulduzdan hosil boladi. Yulduz ozining mislsiz ichki gravitatsiyasi evaziga favqulodda zichlashib boradi va ozi bilan birga, oz yaqin tevarak atrofidagi zamon-makon uygunligini ham tortib ketadi. Natijada, avval yulduz turgan joyda endi qora tuynuk paydo boladi. Boshqacha aytganda, qora tuynuk bu Koinotning ota egrilangan joyi bolib, oziga yaqinlashgan har qanday materiyani yutib yuboradi. Qora tuynuklarning tabiatini organish masalasiga kalitni birinchilardan bolib Eynshteyn topgan. Lekin, aytganimizdek, biz hali ham qora tuynuklar haqida deyarli hech narsa bilmaymiz.

Tumanlik.

Koinot haqida gap ketganda tilga olinadigan tumanlik termini - kosmosdagi chang va gaz bulutlarini nazarda tutadi. Tumanliklar bizning Koinotimizning qurilish ashyolari saqlanadigan ombori deyish mumkin. Yulduzlar ham, yulduz tizimlari va sayyoralar tumanliklardan hosil boladi. Tumanliklar eng chiroyli va rangdor, maftunkor astronomik obyektlardan sanaladi.

Shu orinda bir muhim eslatmani aytib otish joiz. Tumanlik atamasi anchayin qadimiy termin bolib, avvallari ushbu soz orqali, osmonda shakli va yorqinligi aniq korinmayotgan, qandaydir xira yogduli, gira-shira korinishidagi istalgan obyektni astronomlar tumanlik deb atashgan. Masalan, Andromeda galaktikasi aslida galaktika ekani aniqlangunicha, u teleskoplarda xira tuman tarzida koringan va shu sababli, avvallari uni Andromeda tumanligi deb nomlangan. Hozirda esa, yuqorida aytilganidek, koinotdagi gaz va chang bulutlari toplangan hududni tumanlik deyiladi.

Tumanliklar ham turlicha boladi. Asosan 4 xildagi tumanlik farqlanadi. Birinchisi - emission tumanlik bolib, u yuqori haroratga ega gaz-chang bulutidan iborat boladi. Akslantiruvchi tumanlik deb esa, ozi nurlanish chiqarmaydigan tumanlikka aytiladi. Qora tumanlik - ozidan narida turgan obyektlarning yoruglik nurini tosib qoyadigan tumanlik boladi; planetar tumanlik esa yulduzning parchalanishidan qolgan qoldiqlardan iborat tumanlik boladi.

Qora materiya

Qora materiya tushunchasi hozirgi zamon fizikasining markaziy masalalaridan biridir. U gipotetik obyekt bolib, ozidan ham elektromagnit nurlanish chiqarmaydi va boshqa obyektlarning elektromagnit nurlanishlari bilan ham ta'sirlashmaydi. Shu sababli ham, biz qora materiyani kuzata olmaymiz va uning boshqa obyektlar bilan bilvosita ta'sirlashishini ham seza olmaymiz. Qora materiyaning mavjudligini uning Koinotdagi obyektlarga nisbatan korsatayotgan gravitatsion effekti orqali sezish mumkin xolos.

Uni kora olmasak va hatto bilvosita ham bilolmasak, uning mavjudligini qayerdan bilamiz? Gap shundaki, olimlar Koinotning kuzatilayotgan va korinib turgan qismining massasini hisoblab chiqishdi. Natijada, muayyan disbalans kelib chiqdi. Shuningdek, ayrim galaktikalarning aylanishi boshqalardan kora jadalroq ekanidan xulosa qilinsa, ularni nima uchun shuncha tez aylansa ham uchib ketmay, joyida turishini bilish asnosida, galaktikalarni joyida tutib turgan narsa ham aynan qora materiya ekani taxmin qilingan.

Qora materiya oddiy moddalardan tashkil topgan bolmaydi. Uni qandaydir bizga noma'lum, hozircha biz tanimaydigan moddalar tashkil qilsa kerak deb oylashadi.

Qora energiya

Qora materiyadan ham mavhum va sirli obyekt bu qora energiya bolsa kerak. Qora energiya - nisbatan yangi tushuncha. Olimlarning fikricha, qora energiya Koinotning tezlanish bilan kengayishga majbur qilayotgan kuchning manbaidir. Qora materiya haqidagi gipotezaga asosan, Koinot quyidagicha tuzilishga ega deb baholanadi: 74% - qora energiya; 22% - qora materiya; 0,4 % yulduzlar va boshqa moddiy obyektlar (jismlar); 3,6% - galaktikalararo gaz.

Agar, qora materiya mavjudligi borasida hech bolmasa, ayrim bilvosita belgilar aniqlangan bolsa, qora energiya haqida faqat gipotetik va matematik farazlar mavjud xolos. Shu sababli ham, qora energiyaning aynan nima ekani va uning ilmiy ta'rifini hozirda hech kim aytib bera olmaydi.

Qora materiya ham, qora energiya ham aslida rangi qora emas. Shunchaki, olimlar ular haqida hech vaqo bilmaganliklari uchun, ularni shunday nomlashgan. Ya'ni, ular hozircha inson tafakkuriga sigmayotgan, mavhum obyektlardir. Shunga kora, aslida bu tushunchalarni mavhum energiya va mavhum materiya deb yuritilsa yaxshiroq bolardi. Saytimizda bu mavzuga oid navbatdagi maqolalardan boshlab aynan shu terminologiyadan foydalanamiz.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda:https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda:@OrbitaUz

Google+ :https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz:https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 25.08.2018 14:39  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Matematikning hayotidagi eng gozal lahzalari - uning teorema isbotini topgani, lekin, qilgan xatosini hali fahmlamagini vaqtlari bolsa kerak.



Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!