Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Gugol

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 
Maqola mundarijasi
Gugol
Мақолани кирилл алифбосида ўқинг
Hamma sahifa

Gugol

Siz internetda biror narsani qidirish asnosida, albatta Google qidiruv tizimiga duch kelgansiz. «Google», ya’ni, gugl atamasi aslida «gugol» so‘zining buzib aytilishidan kelib chiqqan. Gugol so‘zining o‘zi esa 1 dan keyin ketma-ket yuzta nol bilan yoziladigan sonning nomidir. Tasavvur qilish uchun, 1 dan keyin atiga bitta nol kelsa, ya’ni, raqam «10» shaklida yozilsa, bu so‘n «o‘n» deyiladi. Birdan keyingi uchta nol – mingni, oltita nol – millionni, to‘qqiztasi esa, milliardni anglatadi. Endi, tasavvur qiling, birdan keyin yuzta nol kelsa! Bu sonni, ya’ni, gugolni raqamlar bilan yozib ifodalash ham qiyin. Axir nollar sonida adashib ketish ham hech gap emas Улыбаюсь.

 

Gugol atamasini Milton Sirotta ismli 9 yoshli bolakay o‘ylab topgan. Milton akasi Edvin bilan birgalikda, deyarli butun umr Nyu-Yorkning Bruklin mavzesidagi o‘z otasiga qarashli zavodda o‘rik danagini chaqish bilan shug‘ullanib ishlagan. Ularning amakisi Edvard Kasner Amerikada ko‘zga ko‘ringan matematiklardan biri edi. Aynan Kasner jiyani Milton bilan xiyobonda sayr qilib yurgan paytda, amaki-jiyan sonlarning nomlari haqida suhbatlashib qolishadi. Shunda Milton matematik amakisidan 1 dan keyin 100 ta nol keladigan sonni nomini so‘raydi. Kasner bunday sonning nomi hozircha yo‘qligini aytib, jiyaniga, bu nomni o‘zi o‘ylab topishi mumkinligini taklif qiladi. Milton biroz o‘ylagach, «gugol» atamasini o‘ylab topdi. Uning mazkur bolalarcha fikrini amakisi deyarli butun dunyoga mashhur qilib yubordi. 1938-yildan boshlab, bosma manbalarda gugol soni tez-tez qayd etila boshladi va matematiklar orasida qiziqish bilan qabul qilinib, ommalashib ketdi.

Kasner faoliyatining aksar qismini Kolumbiya universitetida o‘tkazgan. Uning hamkasbi Jeyms Nyumen bilan hamkorlikda yozgan «Matematika va tasavvur» nomli kitobida gugol atamasi ilk bora keng omma hukmiga havola qilinadi. Garchi, gugol soni amaliy jihatdan, masalan, bank ishi, yoki, buxgalteriya uchun yaroqsiz, aniqrog‘i, keraksiz son bo‘lsa-da, lekin, olimlar bu sondan turli ilmiy faktlarni taqqoslash va oddiy odamlarda tasavvur uyg‘otish uchun foydalana boshlashgan. Masalan, Koinotdagi galaktikalar, yoki, astronomik masofalar haqida gap ketganda, olimlar «faloncha gugol» deyish bilan, olamdagi aqlga sig‘mas raqamlar haqida tasavvur uyg‘otishga urinishgan.

Shuningdek, 9 yoshli tirrancha o‘ylab topgan ushbu so‘z, XXI asr boshida kelib axborot almashinish sohasida ham bilvosita katta o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. Biz yuqorida gugl qidiruv tizimining nomi ham aynan gugol atamasini noto‘g‘ri talqini ekanini aytib o‘tgan edik. Google kompaniyasining asoschilaridan biri Larri Peyj ham matematikaga juda qiziqqan shaxs bo‘lib, u gugol soni haqida mutolaa qilish chog‘ida, ushbu so‘zni tasodifan xato yozib qo‘yadi va shundan keyin, avvaliga qidiruv tizimini, keyin esa, butun boshli korporatsiyaning nomini shu son sharafiga ataydi.

Matematikada gugol sonidan katta miqdorlarni albatta hisoblash mumkin. Masalan, xususan, shaxmat o‘yinidagi o‘ynalishi mumkin bo‘lgan barcha partiyalar soni gugoldan katta sonni tashkil qiladi. 70 ta odamning bir-biriga nisbatan turli xil tartiblarda joylashish variantlarining soni ham gugoldan biroz katta bo‘ladi. Ba’zi Astrofiziklarning fikricha, Koinotda bizga ma’lum barcha yulduzlarda mavjud bo‘lgan atomlar sonini sanab chiqilsa, emishki, gugoldan kichik son chiqarmish (tag‘in kim biladi deysiz, axir Koinotning chek-chegarasi yo‘qku...).

Shu o‘rinda, gugol terminiga yaqin qarindosh bo‘lgan «guglopleks» termini haqida ham aytib o‘tish joiz, guglopleks – birdan keyin gugolta nol bilan yoziladigan sondir.

 

Rasmda: ushbu marjonda rangi va o‘lchami bilan farqlanuvchi 70 ta turli xil donalar mavjud. Ushbu donalarni bir-biriga nisbatan joylashish variantlarining umumiy soni, ya’ni, 70! gugoldan biroz katta son bo‘lib chiqadi.

 


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz


Гугол

Сиз интернетда бирор нарсани қидириш асносида, албатта Google қидирув тизимига дуч келгансиз. «Google», яъни, гугл атамаси аслида «гугол» сўзининг бузиб айтилишидан келиб чиққан. Гугол сўзининг ўзи эса 1 дан кейин кетма-кет юзта ноль билан ёзиладиган соннинг номидир. Тасаввур қилиш учун, 1 дан кейин атига битта ноль келса, яъни, рақам «10» шаклида ёзилса, бу сўн «ўн» дейилади. Бирдан кейинги учта ноль – мингни, олтита ноль – миллионни, тўққизтаси эса, миллиардни англатади. Энди, тасаввур қилинг, бирдан кейин юзта ноль келса! Бу сонни, яъни, гуголни рақамлар билан ёзиб ифодалаш ҳам қийин. Ахир нольлар сонида адашиб кетиш ҳам ҳеч гап эмас Смешно.

Гугол атамасини Милтон Сиротта исмли 9 ёшли болакай ўйлаб топган. Милтон акаси Эдвин билан биргаликда, деярли бутун умр Ню-Йоркнинг Бруклин мавзесидаги ўз отасига қарашли заводда ўрик данагини чақиш билан шуғулланиб ишлаган. Уларнинг амакиси Эдвард Каснер Америкада кўзга кўринган математиклардан бири эди. Айнан Каснер жияни Милтон билан хиёбонда сайр қилиб юрган пайтда, амаки-жиян сонларнинг номлари ҳақида суҳбатлашиб қолишади. Шунда Милтон математик амакисидан 1 дан кейин 100 та ноль келадиган сонни номини сўрайди. Каснер бундай соннинг номи ҳозирча йўқлигини айтиб, жиянига, бу номни ўзи ўйлаб топиши мумкинлигини таклиф қилади. Милтон бироз ўйлагач, «гугол» атамасини ўйлаб топди. Унинг мазкур болаларча фикрини амакиси деярли бутун дунёга машҳур қилиб юборди. 1938-йилдан бошлаб, босма манбаларда гугол сони тез-тез қайд этила бошлади ва математиклар орасида қизиқиш билан қабул қилиниб, оммалашиб кетди.

Каснер фаолиятининг аксар қисмини Колумбия университетида ўтказган. Унинг ҳамкасби Жеймс Ньюмен билан ҳамкорликда ёзган «Математика ва тасаввур» номли китобида гугол атамаси илк бора кенг омма ҳукмига ҳавола қилинади. Гарчи, гугол сони амалий жиҳатдан, масалан, банк иши, ёки, бухгалтерия учун яроқсиз, аниқроғи, кераксиз сон бўлсада, лекин, олимлар бу сондан турли илмий фактларни таққослаш ва оддий одамларда тасаввур уйғотиш учун фойдалана бошлашган. Масалан, Коинотдаги галактикалар, ёки, астрономик масофалар ҳақида гап кетганда, олимлар «фалонча гугол» дейиш билан, оламдаги ақлга сиғмас рақамлар ҳақида тасаввур уйғотишга уринишган.

Шунингдек, 9 ёшли тирранча ўйлаб топган ушбу сўз, ХХI-аср бошида келиб ахборот алмашиниш соҳасида ҳам билвосита катта ўзгаришларга сабаб бўлди. Биз юқорида гугл қидирув тизимининг номи ҳам айнан гугол атамасини нотўғри талқини эканини айтиб ўтган эдик. Google компаниясининг асосчиларидан бири Ларри Пейж ҳам математикага жуда қизиққан шахс бўлиб, у гугол сони ҳақида мутолаа қилиш чоғида, ушбу сўзни тасодифан хато ёзиб қўяди ва шундан кейин, аввалига қидирув тизимини, кейин эса, бутун бошли корпорациянинг номини шу сон шарафига атайди.

Математикада гугол сонидан катта миқдорларни албатта ҳисоблаш мумкин. Масалан, хусусан, шахмат ўйинидаги ўйналиши мумкин бўлган барча партиялар сони гуголдан катта сонни ташкил қилади. 70 та одамнинг бир-бирига нисбатан турли хил тартибларда жойлашиш вариантларининг сони ҳам гуголдан бироз катта бўлади. Баъзи Астрофизикларнинг фикрича, Коинотда бизга маълум барча юлдузларда мавжуд бўлган атомлар сонини санаб чиқилса, эмишки, гуголдан кичик сон чиқармиш (тағин ким билади дейсиз, ахир Коинотнинг чек-чегараси йўқку...).

Шу ўринда, гугол терминига яқин қариндош бўлган «гуглоплекс» термини ҳақида ҳам айтиб ўтиш жоиз, гуглоплекс – бирдан кейин гуголта ноль билан ёзиладиган сондир.

Расмда: ушбу маржонда ранги ва ўлчами билан фарқланувчи 70 та турли хил доналар мавжуд. Ушбу доналарни бир-бирига нисбатан жойлашиш вариантларининг умумий сони, яъни, 70! гуголдан бироз катта сон бўлиб чиқади.


Бизни ижтимоий тармоқларда ҳам кузатиб боринг:

Фейсбукда: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Твиттерда: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Телеграмдаги каналимиз: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 21.09.2017 13:45  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

СмешноУлыбаюсьПодмигиваю

Tram-tramiston kimyo lug'ati;

Ekstarktor - sobiq traktor;

Polimer - uy polini o'lchash asbobi;

Xlorofill - xlorparast kimsa



Tafakkur durdonalari

Hitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis