Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Karat

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 0
Juda yomon!A'lo! 

Karat

Karat - ozbekcha belgilanishi kar, xalqaro belgilanishi ct bolgan, SI Xalqaro Birliklar Tizimi tarkibiga kirmaydigan, tizimlashmagan maxsus massa birligi. Hozirda butun dunyo boyicha xalqaro miqyosda qabul qilingan va umumiy tan olingan karat birligi 200 milligramm, ya'ni, 0,2 grammga teng. Asosan, zargarlik sohasida, qimmatbaho toshlarning ogirligini ifodalash uchun qollaniladi. IV-olchov va Tarozilar Xalqaro Bosh Konferensiyasida, 1907-yilda qabul qilingan.

Karatni adabiyotlarda metrik karat deb yuritiladi. Chunki, karat birligining qadimda keng qollangan va grammga nisbatan boshqacha qiymatga ega bolgan turlari ham mavjud. Garchi, osha qadimgi karatlar allaqachon iste'moldan chiqib ketgan va amalda qollanilmayotgan bolsa-da, ilmiy manbalarda karat haqida gap ketganda, uning 1907-yilda oTXQning IV Bosh Konferensiyasida qabul qilingan xalqaro karat ekaniga urgu berish uchun, ataylab, metrik karat deb yoziladi.

Atamaning etimologiyasi qadimgi arab tilidagi qiyrot soziga borib taqaladi. Qiyrot birligi bilan musulmon dunyosida oltin, olmos va boshqa qimmatbaho toshlarni olchashgan. Qiyrot sozining ozi esa, orta Yer dengizi havzasi atrofida keng tarqalgan dukkakli osimliklardan biri bolgan kerob daraxti (ilmiy nomi Ceratonia siliqua) urugining donasini ifodalagan. Chunki, osha paytlarda odamlar ushbu kabi donlarning har birining vazni bir xil boladi deb oylashgan va donlarni, ayniqsa dukkakli osimliklar donlarini massa birligi sifatida keng qollashgan.

XIX asr songigacha yaqin va orta sharq, hamda, bizning diyorlarimizda keng qollangan musulmon karati, yoki, qiyrot birligi taxminan 0,2125 grammga (?0,22 gr) teng bolgan. Qiyrot dinor birligining 1/20 qismi va dirxam birligining 1/14 qismiga teng bolgan (ya'ni, 1 dinor=20 qiyrot, 1 dirxam=14 qiyrot). oz navbatida, dirxam - taxminan ?3 gramm (0,2975 gramm); dinor esa 4,25 grammga teng bolgan. Biroq, turli musulmon mamlakatlarida qiyrotni turlicha olchash borasidagi chalkashliklar ham mavjud bolgan. Xususan, Turkiya hududlaridan qiyrot taxminan 204 mg ga teng nisbatda yuritilgan bolsa, Shom (Suriya), Makka va Misr hududlarida qiyrotni taxminan 195 mg nisbatda yuritishgan. Yevropa va Amerikadagi boshqa mamlakatlarda va hatto bir mamlakat hududidagi boshqa-boshqa shaharlarda ham karat 187 mg dan 216 mg gacha oraliqdagi juda turlicha nisbatlarga ega bolgan. Chunonchi, Kipr davlatida karat 187 mg; Italiyaning Florensiya sharida 197,2 mg, Venetsiyada 207 mg, Livorno sharida esa 215,99 mg ga teng bolgan. Germaniyaning Frankfurt shahrida karat 205,77 mg, Berlinda esa 205,44 mg nisbatida bolgan. Ispaniya hududida 205,3 mg, Ruminiya hududida esa 215 mg keladigan karat birliklari mavjud bolgan.

Korib turganingizdek, XIX-asr oxiri va XX-asr boshlarigacha, karatning aniq bir belgilangan etaloni mavjud bolmagan va turli mamlakatlardagi karat massasi bir-biridan sezilarli farq qilgan. Shu sababli ham, OTXQning IV-Bosh konferensiyasi butun dunyo uchun yagona metrik karatni qabul qilgan.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 27.08.2018 09:20  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Agar yakuniy natija masalani yechish usuliga bogliq bolmasa, u matematika,

agar bogliq bolsa u - buxgalteriya...



Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!