Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Reley kriteriysi

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Reley kriteriysi

Agar ikkita nuqtaviy yoruglik manbalaridan birining difraksion maksimumi ikkinchisining difraksion minimumi bilan ustma-ust tushsa, ushbu ikkala nuqtaviy yoruglik manbalarini okulyarda ozaro farqlash mumkin boladi.

Lord Reley - qirolicha Viktoriya zamonasiga oid Britaniyalik Jentelmen olimlar avlodining yorqin namoyondalaridan biridir. Serqirra olim sifatida nom qozongan lord Reley ilm-fanning xilma-xil sohalarida samarali faoliyat yuritgan bolib, uning eng asosiy yutuqlaridan biri - argon elementining kashf etganligi deb hisoblanadi. Shu bilan birgalikda, uning fizika fanining koplab yonalishlariga, shu jumladan optika sohasiga qoshgan xossasini ham e'tirof etish orinlidir. Yoruglikning tarqalish qonuniyatlarini organish asnosida lord Reley yoruglik manbalarining optik asboblarda farqlanishi va aniqlanishiga oid muhim bir ilmiy kriteriyni shakllantirdi. Ushbu kriteriy endilikda olim oz nomi bilan atalmoqda.

Tasavvur qiling, siz tunda, yoritilmagan togri va tekis shosse boylab avtomobilda ketmoqdasiz. Sizga qarama-qarshi tarafdan boshqa bir avtomobil uzoqni yorituvchi chiroqlarini yoqqan holda harakatlanib kelmoqda. Avvaliga siz osha avtomobilning faralarini juda uzoqdan, xira holatda, xuddi bitta manbadan tarqalayotgan nur sifatida korasiz. Lekin, qarshingizdagi mashina yaqinlashib kelgani sari, uning har ikkala faralarini ikkita alohida yoruglik manbai sifatida aniq farq bilan kora boshlaysiz. Bu orinda shuni ham yodga olib otish shartki, qarama-qarshi tarafdan kelayotgan yoruglikni siz nozik optik asbob vositasida - koz orqali kormoqdasiz. Mashina faralari yorugligini ham biz umuman har qanday yoruglik singari, yoruglik nurlarining koz gavharidagi linza orqali kozning torpardasiga kelib tushishi sababli koramiz. Masala shunday kondalang qoyiladi: biz mashinaning har ikkala farasini alohida-alohida korishimiz uchun mashina bizga nisbatan uzogi bilan qancha masofada joylashishi kerak?

Difraksiyaga oid mumtoz nazariyaga kora, uzoqdagi manbadan kelib tushayotgan yoruglik nuri aylana shaklidagi okulyarga kelib tushib, markaziy eng yorqin nuqta atrofida birin-ketin joylashuvchi qator yorqin va qorongu konsentrik yolaklardan iborat difraksion tasvir hosil qiladi. Optika qonunlariga binoan, bizning sezgi organlarimiz qabul qilayotgan yoruglikning haqiqiy, real manbai bizga xira korinadi va bunday xira tasvir har qanday optik asbob orqali qaralganda ham mavjud boladi. Agar biz yaqinda joylashgan ikkita yoruglik manbaini korayotgan bolsak, ularning xira tasvirlari kozimizda biri ikkinchisining ustiga minib ketadi. Reley aynan shu jihatga e'tibor qaratdi. Uning aniqlashicha, agar, yoruglik manbalaridan biridan hosil bolayotgan difraksion tasvirdagi markaziy yorug nuqtaning ikkinchi yoruglik manbaidan hosil bolgan difraksion tasvirning markaziy yorug nuqtasidan uzoqligi, birinchi qorongi yolakning radiusidan kam bolmagan masofada bolsa, oshanda biz ikkita yoruglik manbaini alohida-alohida kora boshlaymiz. Aynan shu masofani fizikada optik asbobning chiziqli yechimi deyiladi. Agar ikkita yoruglik manbai bir-biridan d masofada joylashgan bolsa va ulardan bizning kozimizgacha bolgan masofa D ga teng bolsa, shuningdek, yoruglik tolqini uzunligi ? ga teng, okulyar diametri esa A ga teng deb olinsa, unda Reley kriteriysiga kora, ikkita yoruglik manbaining optik yechimi

ga teng boladi.

Boshqacha aytganda, ozaro masofasi d dan kam bolmagan ikkita nuqtaviy yoruglik manbasidan D masofada joylashgan kuzatuvchi, ularga diametri A ga teng bolgan okulyar orqali qaraganda, ushbu yoruglik manbalarini ozaro farqlay oladi. Aks holda uning koziga har ikkala yoruglik manbai uygun bolib korinadi. d/D nisbat har ikkala yoruglik manbalaridan chiqayotgan nurlar yonalishi orasidagi burchak olchamining radianda ifodalangan qiymatini ifodalaydi (gradusga ogirish uchun uni 57,3 ga kopaytirish zarur). Shu tarzda, Reley kriteriysi har qanday optik asbob uchun, shu jumladan, teleskop, fotoapparat va hatto odam kozi uchun ham burchak kattaligining chegaraviy qiymatlarini belgilaydi. Yuqoridagi tenglamadagi 1,22 koeffitsient matematik yol bilan aniqlangan bolib, u okulyar olchami va yoruglik tolqin uzunligi aynan bir xil birlikda olchangan bolishi shartini joriy qiladi.

Reley kriteriysiga kora, odam kozining optik yechimi 25 sekundga teng boladi. Ya'ni bu bir gradusdan ham kichik qiymatni tashkil qiladi! Lekin bu ideal holatda. Amalda esa, eng kozi otkir odamlar ham kopi bilan 3 minut, odatiy orta statistik odamlar esa 5 minut burchak yechimi bilangina yoruglik manbalarini farqlashadi. Ya'ni, kozlarimiz ideal holatdagidan ancha past korsatkichga ega. Buning asosiy sababi, fiziologlarning tekshirishiga kora, asosan koz torpardasining zoriqishi va vaqt otishi bilan oz tabiiy sifatlarini yomonlashtirib borishi bilan bogliq ekan. Aynan torparda tufayli biz koz gavhari juda yaxshi yechim bilan qabul qilib olgan optik parametrlarni tolaligicha seza olmaymiz. Shunga binoan, maqola avvalida keltirilgan misolga qaytadigan bolsak, yoritilmagan togri va tekis shosse boylab tunda avtomashinada ketayotganingizda, roparadan kelayotgan avtomobilning faralarini alohida-alohida korish uchun, avtomobil uzogi bilan 10 km masofada bolishi kerak. Undan uzoqdagi mashina faralarini bitta yaxlit yoruglik manbai sifatida korinishi kerak. Amalda esa eng otkirkoz haydovchilar ham qarshisidan kelayotgan avtomobil faralarini faqat 1 km masofadangina alohida-alohida kora boshlaydi.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 28.08.2018 08:46  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Faylasuf va fizik suhbatidan:

-Muhabbatning kuchi nimada deb o'ylaysiz? - deb so'radi faylasuf.

-Buning javobi juda oson, Muhabbatning kuchi, uning tezlanishi va massasining kopaytmasiga teng, ya'ni Fmuh=ma... - deb javob berdi fizik.



Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!