Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Erkin Kurganov

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 6
Juda yomon!A'lo! 

Erkin Kurganov

Orbita.Uz minbarida navbatdagi tadqiqotchi - biofizik Erkin Shuxratovich Kurganov. Erkin Shuxratovich hali ozi juda yosh bolishiga qaramay, biofizika/fiziologiya boyicha ancha yillardan bri tadqiqot olib boradi. Keling, Erkin Shuxratovich tarjimai holi bilan qisqacha tanishib olamiz.

Kurganov Erkin Shuxratovich, 1987-yil 4-iyunda Namangan viloyati Chortoq tumanida tugilgan. Boshlangich va orta maktabni ozi tugilgan qishloqda, Sharof Rashidov nomli 11-maktabda oqib, songra Namangan shahrida joylashgan 2-ixtisoslashgan maxsus maktab-internatida davom ettirgan. 2006-yil Mirzo Ulugbek nomidagi Ozbekiston Milliy Universiteti, Biologiya-tuproqshunoslik fakultetiga, Biologiya yonalishi boyicha davlat granti asosida oqishga kirib, 2010 yili Qizil diplomga bitirgan. oz sohasi boyicha ilmiy izlanishlarni, oliygohdagi ta'limning 2-kursida boshlagan. osha paytda Erkin Shuxratovich biofizika faniga qattiq qiziqib, shu sohani yetuk olimlaridan biri Professor Sabirov R.Z. rahbarligi ostida ilmiy izlanishlarni boshlagan edi. 2012 yildan e'tiboran esa, yosh tadqiqotchi Yaponiyadagi Okazaki shahrida joylashgan Fiziologiya Fanlari Milliy Institutiga PhD student sifatida qabul qilingan.

Endi esa suhbatdoshimizni savolga tutamiz:

1. Ozingiz tanlagan fan sohasi organadigan masalalar haqida qisqacha sozlab bersangiz

Men hozirda haroratni sezuvchi ion kanallari ustida tadqiqot olib borayapman. Tushunarliroq bolishi uchun soddaroq qilib tushuntirishga harakat qilaman. Deylik, oddiy suv. Uni na rangi, na hidi va na tovushidan issiq, yoki, sovuqligi bilib bolmaydi. Unda qanday qilib issiq yoki, sovuq suvni farqlay olamiz? Topdingiz, biror tana a'zosini tekkizish orqali! Misol qilib oladigan bolsak, korsatkich barmogingizni issiq suvga va sovuq suvga tekkizsangiz, ozingizda turli xil ta'sirni sezasiz. Lekin, korsatkich barmogingiz issiq va sovuq suvga solganingizda ham osha barmoq; muzdek suvga solganingizda ham osha barmoqligicha qolaveradi. Vaholanki siz har ikki holatda ikki xil haroratni sezyapsiz! Qanday qilib? Mana shu savol ushbu sohani organishga birinchi turtki bolgan.

Albatta bu sohada juda koplab ishlar qilingan. Zamonaviy korinishda bu fan sohasi asosan 1997-yildan boshlab, ya'ni issiqlikni sezuvchi retseptorlar kashf qilinganidan keyin ancha rivojlandi.

2. Nima sababdan ilm-fan bilan shugullanishga qaror qilgansiz?

Har bir kishi odatda kelajak kasbini tanlashida yon atrofidagilarni ta'siri boladi. Menda ham shunday bolgan boshida. Maktabni bitirib, avvalo shifokorlik sohasiga harakat qilganman, lekin omad kelmagan. Shundan keyin, biologiya sohasida Namangan viloyatida taniqli, yetuk oqituvchi Yolchivoy Abdurahmonov domlani tavsiya va maslahatlari bilan Ozbekiston Milliy Universitetiga, Biologiya yonalishiga topshirganman. Shu insonni farzandlari biologiya fanlari doktori Ibrohim Abdurahmonov molekulyar genetika boyicha nafaqat orta Osiyoda, balki butun dunyoda ham ma'lum va mashhur inson (veb sayti: http://genomics.uz/administraciya) va Ibrohim akaga oxshab olim bolishni maslahat berganlar. Garchi, keyinchalik Ibrohim akaning ilmiy yonalishida emas, balki boshqa yonalishda ilmiy ish qilayotgan bolsam-da, hozirda Yolchivoy domladan mana shu sohaga yonaltirganliklari uchun juda minnatdorman.

3. Sizning fan sohangizdagi ustoz(lar)ingiz haqida

Bilasizmi, ustozlar haqida gap ketganda doimo hamma ustozlarimni tilga olib otgim va ularni qoshgan hissasi haqida gapirgim keladi. Keling, Sizga ikkita ustozim haqida aytib bera qolaman. Birinchisi, meni manashu biofizika sohasiga olib kirgan va ilmiy ish qilish, uni ahamiyati va kelajagi haqida tushuntirish bergan inson professor Sabirov Ravshan Zairovich hamda hozirda menga ustozlik qilayotgan, issiqlikni sezuvchi retseptorlarni birinchilardan bolib aniqlagan olim, professor Makoto Tominaga haqida gapirib beraman. Professor Sabirov hozirda Ozbekiston Fanlar akademiyasi qoshidagi Bioorganik kimyo instituti, Molekulyar Fiziologiyasi laboratoriyasi mudiri. Hozirda mazkur laboratoriya hujayra hajm boshqarilishida anion kanallarining ahamiyatuni organish boyicha ilmiy ish bilan mashgul. Professor Sabirov qol ostilarida bakalavr ilmiy darajasi doirasida xlor kanallari ustida ishlaganman. Professor Tominaga esa, haroratni sezuvchi ion kanallari (retseptorlar) va ularni mexanizmi hamda turli patologik holatlarda ion kanallarini holatini organish boyicha ilmiy ishlarni olib boradi. Hozirda Professor Tominaga rahbarligi ostida issiqlik sezuvchi retseptor, TRPA1 ion kanali boyicha ishlayapman.

4. Ozingiz tadqiq qilayotgan fanning otmishdagi eng buyuk olimi kim deb hisoblaysiz? hozirdagi eng yetuk mutaxassisichi (shu jumladan Ozbekistonda)?

Otmishda, albatta oz davrining turli olimlari harorat yoki sezgi a'zolari boyicha turli tajribalar otkazishgan. Ulardan birini ajratib korsatish bu boshqasiga nisbatan hurmatsizlik bolib qolar, balkim. Keling, man shu sohada hozirda faoliyat olib borayotgan olimlardan birini ayta qolaman. Yuqorida aytib otganimdek, 1997-yil issiqlik sezuvchi retseptor topilgan. Bu ish AQSH da joylashgan Kaliforniya Universiteti olimlari tomonidan qilingan bolib, bu ishga professor David Julius (http://profiles.ucsf.edu/david.julius) boshchilik qilgan. Hozirda bu olim oz sohasini yetuk olimidir. Agarda yaqin 2-3 yil ichida shu inson Nobel mukofotini olsa men mutlaqo ajablanmayman. Ozbekistonda hozirda bu soha boyicha qilingan ishlar juda kam, ilmiy izlanishlar davomida bu sohada ishlayotgan olimlar afsuski hozirda yoq.

5. Sizning faningizdagi zamonaviy eng dolzarb ilmiy masala nimada?

Hozirda juda kopchilikni qiynayotgan savol asosan ikkita:

1: Qanday qilib inson haroratni sezadi? Haroratni sezish mexanizmi qanday?;

2: Shu harorat (ota issiq, yoki ota sovuq) sezish natijasida ogriq paydo bolishi mexanizmi qanday? Shu ogriqqa qarshi kurashish uchun nima qilish kerak?

Asosan, mana shu savollar haligacha dolzarb bolib turibdi va ishonamanki, hozirgi fan yutuqlari bilan bu savollarga ham javob topiladi.

6. Ozingiz shugullanayotgan sohaning insoniyat turmush tarziga korsatgan ijobiy va salbiy jihatlari (agar bolsa) haqida nima deya olasiz?

Bilamizki, harorat va ogriq sezish va shu ogriqdan aziyat chekishga qarshi kurashish uchun eng avvalo bu ogriq mexanizmini bilish va tushunish shart. Va bu sohadagi ilmiy izlanishlar shuni korsatyaptiki, turli xil dori vositalari orqali bu muammolarni yechish mumkin ekan. Mazkur sohani organish, insoniyat uchun faqat foydali deb bilaman, chunki har qanday ilmiy izlanishlar eng avvalo insoniyat hayotini yengillashtirish va muammolarni hal qilish uchun qaratilgan deb hisoblayman.

7. Oz faningizning k?lajak taqdirini qanday tasavvur qilasiz?

Bilasizmi, kelajak haqida gapirganda hozir juda ehtiyot bolish kerak. Chunki, fan, ilmiy izlanishlar va umuman olganda deyarli har bir soha juda katta tezlikda rivojlanib ketmoqda. Deylik Siz faraz qilgan goya yoki kelajak 50 yil keyingi davr uchun deb hisoblasak, bu davr 5-10 yilda kelib qolishi mumkin. Umuman olganda, esa kelajakda ilmiy izlanishlar sohasida ham inqilobiy ozgarishlar bolishi kerak. Bu birinchi navbatda, aniqlik, tezlik va sifatli natijalar.

8. Bu fan boyicha hozirdagi eng kuchli ilmiy maktab(lar) qa?rda joylashgan (oliygohlar, ilmiy tadqiqot institutlari, laboratoriya, ilmiy markaz va ho kazo)?

Keling, bu savolga umumiyroq qilib javob bersam. Hozirda ushbu sohada AQSH, Yaponiya, Yevropa davlatlarida ancha kuchli ilmiy markazlar, institutlar va laboratoriyalar bor. Alohida ta'kidlab otsam:

  • San-Fransiskodagi Kaliforniya Universiteti, David Julius laboratoriyasi;

University of Californiya, San-Fransisco (http://profiles.ucsf.edu/david.julius)

  • Fiziologiya Fanlari Milliy Instituti, Okazaki, Yaponiya; Professor Makoto Tominaga laboratoriyasi;

National Institute for Physiological Sciences, Japan (http://www.nips.ac.jp/cs/)

  • Lyuven Universiteti, Belgiya - Professor Tomas Voets laboratoriyasi;

(http://gbiomed.kuleuven.be/english/research/50000618/50753342/personal_pages/TV);

  • Garvard Universiteti, AQSH - Professor David Clapham laboratoriyasi.

(http://clapham.tch.harvard.edu)

9. Bu fan boyicha tahsil olmoqchi bolgan va kelajakda uning mutaxassisi bolishga qaror qilgan yoshlarga maslahatlaringiz?

Eng avvalo oz sohasini sevishi va doimo izlanishda bolishni maslahat beraman. Bunga qoshimcha ravishda xorijiy tillarni bilishi kerak. Chunki, yetuk mutaxassis bolib turib, oz goyalarini, natijalarni boshqalarga yetkazib, tushuntirib bera olmasa, bu juda katta kamchilik boladi. Qolaversa, til bilish har qanday inson uchun katta imkoniyatlarni ochadi.

10. Oz faningiz boyicha bizga quyidagilarni tavsiya qilsangiz: a) fanga boshlangich kirish uchun eng maqbul, tushunarli adabiyot(lar) qaysi?; b) fanning fundamental masalalari eng keng qamrovda yorituvchi mukammal fundamental adabiyot(lar) qaysi? c) bu fan mutaxassisi bolmagan, lekin unga qiziquvchilarga qaysi ilmiy-ommabop adabiyot, yoki nazariy minimum(lar)ni tavsiya etasiz?

Men oqiyotgan soha bu fiziologiya va biofizikadir. Fiziologiya sohasini oqish uchun albatta universitet va maktab darajasidagi adabiyotlarni tavsiya qilaman.

Universitet darajasida Odam va hayvonlar fiziologiyasi Almatov K.;

Biofizikaga kelsak, bu sohani tushunish uchun avvalo biologiya, kimyo va fizikani juda yaxshi bilish kerak, chunki bu fanlarsiz biofizikani tushunish, undagi muammolarga javob topish juda qiyin. Afsuski, Biofizika boyicha biz oqigan paytdagi eng yaxshi adabiyotlar ruscha edi, hozir balkim ozbekchalari paydo bolgandir.

Biofizika boyicha tibbiyot oliygohlari uchun chiqarilgan Tibbiyot biofizikasi kitobi menimcha ancha foydali.

Qolaversa, hozirda internet har bir xonadonga kirib borgani va yoshlarni til bilishi ancha yuqorilaganini hisobga olsak, internet olamidagi ma'lumotlar va turli xil saboq beruvchi saytlardan ham organsa juda foydali boladi.

11. Bu fan boyicha zamonaviy tendentsiyalarni ozida ifodalovchi qanday ilmiy jurnallar, axborotnoma va saytlarni tavsiya etasiz?

Biologiya fani, yoki Fiziologiya boyicha juda kop jurnallar bor, lekin eng dolzarb muammolar kopincha Nature, Science, Cell va Neuron kabi jurnallarda chop etiladi. Va men eng yoqtirganim buTED loyihasidir. Bu shunday loyihaki, ilmiy ishlarni jamiyatga juda osonlik bilan tushuntirib berishadi. Shu TED ni korishni ham tavsiya qilardim.

12. Bu fan boyicha adabiyot, qollanma va ho kazo manbalar ozbek tilida yetarlimi yoki aksincha? ozbekistonda bu fanni yanada taraqqiy qilishi uchun bajarilish lozim bolgan ishlar hali kopmi?

Eng katta ogriqli nuqtalardan biri bu ozbekcha adabiyotlarni yetishmasligi yoki yoqligidir. Yana bir kamchilik shuki, eski sovet adabiyotidagi ma'lumotlarni shundoq tarjima qilib, bugungi kunga mos adabiyot qilib chiqarishayotganidir. Sizga bir misol keltiraman. otgan yili Neuroscience (asab tizimi fanlari) ga oid juda katta bir kitobni navbatdagi soni ingliz tilida nashrdan chiqdi. Meni hayratlantirgani shuki, oradan 5-6 oy otib, shu kitobni yaponcha tarjimasi chiqdi. Kitob umumiy bolgani uchun, qaysi sohani qamrab olgan bolsa, osha sohani mutaxassislarini komagi yordamida kitob tarjima qilindi, davlat homiylik qildi. Yaponlar osha kitobni oqisa tushunadi, soda va tushunadigan tilda yozilgan, lekin yaponcha oqish va tushunish baribir boshqachada. Mana shunday tarjima bolsa, man juda xursand bolardim.

13. Bu fan boyicha ozbek tiliga birinchi navbatda ogirilishi zarur deb hisoblagan va ozbek mutaxassislariga amaliy/nazariy yordam berishi mumkin bolgan biror horijiy nashrni (kitob, lugat va ho kazolar) ayta olasizmi?

Oz sohamdan misol keltiradigan bolsam avvalo Principles of neural science (Kandel et al.); Molecular Biology of the Cell; The Cell; Fundamental Neuroscience; Ion channels of excitable membranes kabi kitoblarni tavsiya qilardim

14. Agar otmishga qaytib, ozingiz istagan faqat bitta buyuk olim bilan gaplashish imkoni berilsa siz qaysi olim bilan suhbatlashishni istardingiz va undan nimani soragan bolardingiz?

Savol tabiiyki galatiroq, shuning uchun man ham shunday javob bersam: otmish olimlarini qilgan ishlari asarlarida, ilmiy ishlarida yozilgan. Agar shunday imkoniyat berilganida ham, osha inson bilan suhbatlashib balki yozganidan koproq ma'lumot olarmiz, balkim yoq. Buni hech km bilmaydi. Lekin shaxsan men Paygambarimiz Muhammad (s.a.v.) bilan uchrashgan bolardim. Menimcha, sababini aytish yoki izohlashga hojat bolmasa kerak.

15 Ilmni puxta egallash uchun kishida eng avvalo qaysi jihatlar bolishi kerak deb oylaysiz. ilm egallash uchun biror narsadan voz kechish shartmi?

Eng avvalo kishida ishtiyoq bolishi kerak. Kishi har doim nimagadir chanqoq bolishi, izlanishi, oziga-ozi savol berishi kerak. Albatta, ilm olishda birinchi yoqotiladigan narsa bu vaqt va agar kishi foydali ilm bilan shugullansa yoqotilgan vaqtga achinish hissi bolmaydi.

16. Ozbekistonliklarning ilk Nobel mukofoti qaysi sohada boladi deb oylaysiz?

Agar haqiqiy koz bilan qaralsa, albatta tabiiy fanlar boyicha (kimyo, fizika yoki tibbiyot/fiziologiya) sohalari boyicha. Ulardan birini yaqqol qilib korsatishdan yiroqman, albatta.

17. Ozingiz kutgan, lekin biz bermagan savol bormi? agar bolsa, javobi bilan bayon etsangiz?

Mendan kopchilik Yaponiya bilan Ozbekiston universitetlari oqitish tizimi farqi va oxshashliklari, afzalliklari haqida sorashadi. Shunday savolni Sizdan ham kutgandim. Javobiga kelsak, har bir oqitish tizimini afzalliklari va kamchiliklari bor. Deylik, bizda universitetda asosiy sohaga qoshimcha ravishda boshqa sohalar ham oqitiladi, Yaponiyada asosan e'tibor oz mutaxassislik sohasiga qaratiladi. Buni afzalligi yoki kamchiliklari bor, lekin man doim ishongan narsam shuki, qoshimcha egallangan bilimni zarari yoq.

18. (Ixtiyoriy savol, istasangiz javob bermasligingiz ham mumkin) Tasavvur qiling, siz yashash uchun yaroqli kimsasiz sayyoraga tushib qoldingiz. Sizni u joydan qutqaruvchi ekspeditsiya yetib borgunga qadar, avval Sizga oziq-ovqat, shaxsiy gigiena vositalari va kiyim-kechakdan tashqari, yana zerikmaslik uchun tortta badiiy kitob, tortta musiqiy albom va tortta kinofilm disklarini yuborishadi. Qaysi asarlarni tanlardingiz?

Men faqat adabiyot soragan bolardim. Asosan klassik adabiyotlarni, xoh u ozbek xoh u jahon klassikasi bolsin. She'riy kitoblar va detektiv asarlarni sevib oqiyman. Zamonaviy adabiyotda Abdulla Oripov, Erkin Vohidov va Muhammad Yusuflarning she'rlarini yaxshi korib qoyiman. Oybek domla, Abdulla Qahhor asarlarini sorgan bolardim.

Tibbiyot va Fiziologiya bo'yicha Nobel-2013 mukofoti sohibi Tomas Sudhof bilan, Gavayi 2016 yil


2013 yil, Shizuoka, Yaponiya. Retreat.


Gavayi, AQSH, 2016. Konferensiya


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda:https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda:@OrbitaUz

Google+ :https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz:https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 28.08.2018 19:53  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Minbardagi olim:

Orbital latifalar :) :)

Massaning saqlanish qonuni


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 780
O'qilgan sahifalar soni : 3594428

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis