Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Qop-qora qoralik

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Qop-qora qoralik

Qop-qorong?u xonada qora mushukni topish mushkul, ayniqsa, aslida qora mushuk qorong?u xonada yoq bolsa

Falsafiy bahslarda ishlatiladigan ushbu soz oyini odatda bazi fiziklarning gashini keltiradi. Aslida qop-qorong?u xona yoki qora mushuk korib bolmaydigan narsalarni ramziy ifodalash uchun unchalik ham omadli oxshatish emas. Sababi, tabiatdagi barcha narsalar, hatto eng qora komir ham qandaydir miqdordagi yoruglik nurini akslantiradi. Faqat bizning kozimizning bunday akslangan nurlarni ilgash xususiyati juda past bolgani uchun, ularni kora olmaymiz.

Lekin biz keltirgan ushbu xulosa, fantast yozuvchilarga va orzumand fizik mutaxassislarga xalaqit qila olmaydi. Ozida har qanday yoruglik nurini yutib qoladigan va ozidan hech qanday yoruglik akslantirmaydigan mutlaq qora jism haqida orzu fiziklarning azaliy orzulari sirasiga kiradi. Mutlaq qora jism haqidagi farazlar avvalo mumtoz va zamonaviy fizika chegarasida Maks Plank izlanishlarida jiddiy korib chiqilgan edi. Uzoq yillar mobaynida mutlaq qora jism aslida tabiatda uchramaydigan, faqat olimlar tasavvuridagi faraziy narsa sifatida qaralgan. Lekin, mutlaq qora jism haqidagi fikrlar, 2008 yilga kelib ancha ozgara boshladi. Aynan osha yili qop-qora qoralik, eng qora jism, yoki, superqora jism olishga muvaffaq bolgan amerikalik olimlar haqida xabarlar tarqalgan edi. Mazkur g?ayrioddiy material uglerod nanotrubkalaridan tayyorlangan bolib, uning mohiyati, uglerodning bitta atom qalinligida silliqlangan plastinasidan iboratdir. Nazariy jihatdan tariflanishicha, mutlaq qora jism oziga kelib tushayotgan har qanday tolqin uzunligidagi nurlarni, ularning tushish burchagidan qatiy nazar, toliq oziga yutib yuborishi kerak.

Rays universiteti va Renseller Politexnika instituti olimlari uglerod nanotrubkalarining mikroskopik qobiq qatlamini sinchiklab tekshirib chiqishdi. Unga kora, uglerod nanotrubkasi plastinasi yuzasining gadir-budirligi shunday tartiblanar ekanki, natijada yuzaga kelib tushgan yoruglikning akslanish (qaytish) korsatkichi juda kichiklashib ketar ekan (ya'ni, bunday yuza yoruglikni eng minimal darajada akslantiradi). Lekin shunda ham ushbu nanotrubka plastina yuzasi oziga kelib tushgan yoruglikning 0.045 % qismini qaytarib yuboradi. Shunga qaramay, hozirgi vaqtda mutaxassislar olishga muvaffaq bolgan eng qora material aynan ushbu uglerod nanotrubkasining yuzasi bolib turibdi. U tabiatda mavjud har qanday eng qora jismdan ham qoraroqdir!
Siz ushbu mutlaq qora jismning nima amaliy foydasi bor ekan? degan savol bilan qiziqishingiz tabiiy. Gap shundaki, mutlaq qora jismga ega modda sirti orqali olimlar Quyosh energiyasining maksimal samaradorlik bilan qabul qila oladigan energotizimlarni barpo qilish, yoki, favqulodda kuchli sezgirlikka ega optik asbob-uskunalarni loyihalash va yasashni maqsad qilishgan.

Superqora materialning dastlabki sinov ishlari kozga korinadigan yoruglik nurlari diapazonida bajarilgan. Lekin, albatta elektromagnit tolqinlarning boshqa diapazonlaridagi nurlarni ham yutadigan yoki ozida tutib tura oladigan materiallar ham juda qiziq bolib, ular ustida ham jahonning yetakchi ilmiy dargohlarida ilgor tadqiqotlar boshlab yuborilgan. Bunday materiallardan esa niqoblanish, ya'ni, turli radarlarga tushmasdan harakatlanish maqsadlarida foydalanilishi kozda tutilgan. Tabiiyki, mazkur yonalishdagi tadqiqotlarga ayniqsa harbiylar katta qiziqish bildirishmoqda.

2009 yilda Gollandiyadagi Leyden universiteti olimlari niobiy nitridi (NbN) dan iborat nihoyatda yupqa materialni namoyish qilishdi. Ushbu material ultra-absorbent, ya'ni, nihoyatda kuchli yutuvchi bolib, muayyan burchak ostida tushgan nurlarni umuman akslantirmasdan, oziga toliq 100 % gacha yutib yubora oladi. Osha 2009 yilda yapon olimlari ham uglerod nanotrubkasidan tayyorlangan yuzada deyarli hamma fotonlarni oziga yutib qola oladigan material tayyorlashganini elon qolishgandi.

Adolat yuzasidan aytish joizki, qop-qora qoralik, yoki, mutlaq qora jism borasidagi ilmiy tadqiqotlar hozirda endi-endi atak-chechak qilayotgan chaqaloq misolidir. Fiziklarning bu boradagi ulkan tadqiqotlari va yutuqlari hali oldinda. Bu soha rivoji uchun hali juda katta mehnat hamda, investitsiya sarflanishi talab etiladi. Mutlaq qora jism borasidagi tadqiqotlar davom etmoqda.

Yangilаndi: 09.03.2016 17:12  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Faylasuf va fizik suhbatidan:

-Muhabbatning kuchi nimada deb o'ylaysiz? - deb so'radi faylasuf.

-Buning javobi juda oson, Muhabbatning kuchi, uning tezlanishi va massasining kopaytmasiga teng, ya'ni Fmuh=ma... - deb javob berdi fizik.



Tafakkur durdonalari

Dunyo imoratlari ichida eng ulug'i - MAKTABDIR! (M Behbuduy)