Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Dinamit

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 
Maqola mundarijasi
Dinamit
???????? ?????? ?????????? ?????
Hamma sahifa

Dinamit

Fan tarixchisi Stiven Baun shunday yozadi: Ot ochuvchi qurollarda va portlatish maqsadlarida qollangan porox haqiqatan ham tarixda katta burilish yasagan ixtirolardan biridir. Zero u jamiyatda muayyan ijtimoiy ozgarishlarga asos boldi. Uning vositasida feodalizm barbod qilindi va tamomila yangicha harbiy strukturalar vujudga keldi. Shunday bolsa-da, biroq portlatish texnikasida haqiqiy tub burilish yasagan modda porox emas, balki dinamit sanaladi

Dinamit shved kimyogari va hozirda eng nufuzli ilmiy mukofot sanaluvchi Nobel xalqaro mukofoti tasischisi Alfred Bernxard Nobel (1833-1896) tomonidan ixtiro qilingan.

Nitroglitserin 1846 yilda ixtiro qilingan edi. Bu juda oson detonatsiyalanadigan hamda portlash quvvati kuchli modda bolib, ishlab chiqarishda u bilan muomala qiluvchi ishchilar salomatligi uchun xatarlidir. 1864 yilda Nobelning Shvetsiyadagi nitroglitserin ishlab chiqaruvchi fabrikasida portlash sodir boldi. Ushbu ota ogir baxtsiz hodisa natijasida fabrikaning 5 nafar xodimi, shu jumladan Alfred Nobelning kichik ukasi Emil Nobel ham fojiali ravishda vafot etdi. Bu voqea Nobelga juda qattiq ruhiy zarba bergandi. U portlovchi moddani imkon qadar xavfsiz qilib ishlab chiqarish yolini izlay boshladi. Toki, bunday moddalar besabab portlamasin va ular bilan ishlash imkon qadar bexatar qilinsin. 1866 yilda Nobel nitroglitserinni kizelgur (uni bazan diatom tuproq ham deyiladi) deb nomlanuvchi chokindi tog jinsi bilan aralashmasi hosil qilinsa, anchayin barqaror portlovchi modda olish mumkinligini aniqladi. Bir yillik tekshirish va tajribalardan keyin Nobel kizelgur va nitroglitserin aralashmasidan tayyorlanadigan portlovchi moddaning eng optimal tarkibini ornatishga muvaffaq boldi. 1867 yilda u dinamit deb nomlangan oz ixtirosi uchun patent oldi. U oz ixtirosidan faqat tinch maqsadlarda, masalan tog-kon sanoatida va qurilish amaliyotida qollanishini istagan. U shunchaki nitroglitserinni xavfsiz qilmoqchi edi. Nobel oz ijtimoiy pozitsiyasiga kora patsifist, ya'ni, urushning har qanday korinishlariga, shu jumladan milliy ozodlik kurashlari maqsadidagi harbiy harakatlarga ham qarshi odam bolgan. U har qanday nizo va kelishmovchiliklarni tinch yol bilan, muzokaralar orqali hal qilinishi kerak deb hisoblardi. Dinamit esa urushlarga batamom chek qoyadigan modda boladi deb etirof etgandi. Chunki u dinamitning portlash kuchi haqida mulohaza qilar ekan, bunday dahshatli portlovchi moddani urushda qollansa, uning oqibatida kelib chiqadigan fojeaviy yoqotishlarni hech kimni vijdoni qabul qila olmaydi deb oylagan (u hali atom bombasi haqida bilmasidida). Nobel, Harbiy arsenalida dinamit bolgan armiyalar bir-biriga qarshi hujum boshlay olmay qoladi, chunki, dushman dinamitni qollasa yoqotishlar favqulodda ulkan bolishini anglagan davlat rahbarlari hech qachon ot ochishga buyruq berishmaydigan boladi, ular urushdan nihoyatda qorqadigan bolib qolishadi degan fikrlarni aytgan...

Lekin baribir uning ixtirosi harbiy maqsadlarda qollashga ham otib ketildi. Dinamitni harbiy amaliyotda qollashni birinchi bolib Britaniya armiyasi boshlagan degan malumotlar bor. Gallipoli amaliyotida Britan desanti jem uchun moljallangan konserva bankasiga dinamit qalab, uning uchun maxsus detonator-kapsula tayyorlab dushmanga qarshi qollashgan.

Dinamit odatda tog-kon sanoatida, qurilish ishlarida, qor kochkilari, tuproq kochishi va toshqinlar singari tabiiy ofatlarni oldini olish maqsadlarida keng qollaniladi.



Yangilаndi: 14.01.2016 11:17  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Serjant askarlarga daraxt kestiryapti.

Bir askar norozi ohangda:

-Men oliy ma'lumotli matematikman, menga ozimga mos ish bering...

-Yaxshi, unda sen ildiz chiqarish bilan shugullan!



Tafakkur durdonalari

Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, aqlli va baxtli bo'lishlari shart...

I. Karimov