Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Quyosh tutilishi.

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Quyosh tutilishi.

2015 yil 20-mart kuni sayyoramizda navbatdagi Quyosh tutilishi hodisasi kutilmoqda. Bu tutilish toliq tutilish bolib, asrimiz boshidan hisoblaganda toqqizinchi toliq tutilish hisoblanadi. 20.03.2015 Quyosh tutilishi asosan shimoliy Atlantika va Shimoliy Muz Okeani ustida sodir boladi. Uning qisman tutilish fazasini Afrikaning shimoliy hududlari, Yevropa va Yevroosiyoning shimoliy-garbiy qismlarida kuzatish mumkin boladi. Ushbu toliq fazadagi Quyosh tutilishini quruqlikning juda oz qismida kuzatiladi. Xususan, toliq tutilish yolagiga togri keladigan quruqlik qismlari sifatida Farer orollari ham Spitsbergen arxipelagini keltirish mumkin xolos. 20-martdagi Quyosh tutilishining maksimal fazasida, Quyoshni tosib qoyuvchi Oy diskining Quyosh gardishidan kattaligi 1.0445 gacha yetadi. Toliq tutilish davomiyligi 1337 soniya (2 daqiqa va 47 soniya) ni tashkil qiladi. Soya uzunligi esa, 462.6 km dan iborat boladi. Tutilish Toshkent vaqti boyicha soat kunduz 12:40 da boshlanadi. Toliq faza (ya'ni, Quyosh gardishining toliq tutilishi) Toshkent vaqti bilan 14:09 da Islandiya yaqinidagi Shimoliy dengiz akvatoriyasida yuz beradi. Oy soyasining Yer sirti boylab sayohati, jami bolib 4 soat, 9 daqiqa va 21 soniya davom etadi.

Taasufki, bu safargi Quyosh tutilishi vatanimiz hududidan faqat qisman korinadi.

Fiziklar va astronom olimlarni doim ilhomlantiradigan Quyosh tutilishi hodisasi, oziga xos, kamyob va ajoyib tabiat hodisasi bolib, ilm-fandan yiroq bolgan odamlar uchun ham vahimaga soladigan va zavqlantiradigan muhim voqea hisoblanadi. Ilgari zamonlarda Quyosh tutilishidan kishilar qorqib, sarosimaga tushishgan bolsa, hozirda ilm-fanda andak bolsa-da xabardor bolgan har qanday shahs, avvalo bunday noyob tabiat hodisasini otkazib yubormasdan, uning jozibasidan bahra olisha intiladi.

Quyosh tutilishi haqidagi ilk qaydlar, eng qadimgi tarixiy manbalarda ham koplab topiladi. Xitoy, Musulmon sharqi va garbiy Yevropa manbalarida hatto aniq sanalar bilan qayd etilgan qadimgi bitiklar mavjud. Qadimgi dunyo manbalarida Quyosh tutilishi asosan, mifologik va teologik nuqtai nazardan tahlil qilingan bolsa,ilk orta asrlarga oid manbalardan boshlab, Quyosh tutilishiga nisbatan, ilk ilmiy baho berish vatushuntirishlar uchraydi. Xususan, Quyosh tutilishi hodisasining hech qanday gayritabiiy hol bolmay, balki, aynan mutlaqo tabiiy jarayon ekanligini ilk bora, buyuk vatandosh bobokalonimiz Ahmad al-Fargoniy isbotlab bergan edi.

Quyosh tutilishi, Oyning Yer atrofidagi orbitasi boylab harakati jarayonida, Yer va Quyosh orasidagi fazoda bolgan vaqtida, Yer yuzasining malum qismlariga toliq yoki qisman Oyning soyasi tushishi tufayli sodir boladi. Ya'ni Oy, oz jismi bilan Quyoshni Yerdan tosib qoyadi. Oyning Yerga tashlaydigan kolankasi diametri, 270 km dan oshmaydi, shu sababli ham, Quyosh tutilishi, Yer yuzasi boylab tor markaziy yolak boyicha kuzatiladi xolos. Shuning uchun ham, Quyosh tutilishni togridan-togri kuzatish imkoniyati mavjud bolgan shaharlar miqdori cheklangandir. Bazan toliq Quyosh tutilishi markaziy yolagi, faqat okean yuzasidan otib, uni quruqlikdan kuzatish umuman imkonsiz bolishi ham mumkin. Lekin, toliq tutilish vaqtida, Oyning yarimsoyasi, markaziy yolakning har ikki tarafida, 3240 km gacha masofada tarqaladi. Yani, shuncha masofada Quyosh tutilishini qisman kuzatish mumkin boladi. Quyosh tutilishi vaqtida,Oy soyasi Yer yuzasi boylab, kamida 1 km/soniya tezlik bilan otib boradi. Shu tufayli, Quyosh tutilishi, uzogi bilan, 7.5 daqiqa davom etadi xolos.

Quyosh tutilishi, faqat, yangi oy boshida, Oyning ozi hali korinmagan vaqtda, uning Yerga yuzlangan tarafini Quyosh yoritmagan holatidagina sodir boladi. Quyosh tutilishlari ikki xil toliq va qisman bolishi mumkin. Agar Yerdagi kuzatuvchi, Quyoshning yuzasini Oy gardishi toliq tosib, natijada, Yerning kuzatuvchi turgan qismini qorongulik qoplagan holatini kuzatsa, bunday Quyosh tutilishi, toliq tutilish hisoblanadi. Agar Oy gardishi, Quyoshning chetidan qisman qoplab, biroq uning yorugligini butunlay tosib qoya olmasa, bunday tutilish qisman tutilish boladi. Bulardan tashqari, Quyosh tutilishining halqasimon tutilish nomli turi ham kuzatiladi. Bunday tutilishda, Oy gardishi, Quyosh yuzasini toliq tosib qoya olmaydi, balki, uning ichida, kichikroq diametrli qoramtir doira shaklida namoyon boladi. Bunda, Oy gardishi atrofida, halqa korinishidagi Quyosh nurlarining yorqin shulalari taralib turadi. Bunday Quyosh tutilishi, Oy orbitasining elliptikligi tufayli Oyning yerdagi kuzatuvchiga nisbatan korinish burchagining, ozgarishlari natijasida, yani. Oyning Yerga nisbatan joylashuv masofasi uzoqligidan, kuzatuvchiga nisbatan, Oy gardishi, Quyosh gardishidan kichik diametrga ega bolishi tufayli sodir boladi. Halqasimon tutilish, Oyning Yerga nisbatan joylashgan masofasi va Yerning Quyoshga nisbatan joylashgan masofasi, orta masofalarda (ya'ni, apogey va perigey, aposeleniy va pereseleniy nuqtalaridan ortacha masofalarda harakatlanganida) bolgan vaqtlarda kuzatiladi.

Sayyoramizning aynan bir hududida Quyosh tutilishining qayta takrorlanishi ancha noyob hodisa. Aynan bir hududda toliq tutilish esa, juda uzoq davriylikda takrorlanadi. Masalan, bizning vatanimiz Ozbekiston Respublikasi joylashgan geografik hududda, oxirgi marta toliq Quyosh tutilishi, bundan 5 asrdan ham ortiqroq vaqt muqaddam, Temuriylar hukmronligi[1] zamonida, aniqrogi, 1487 yilning 20-iyulida sodir bolgan. Osha tutilish vaqtida, Quyosh tutilishi, Shimoliy Muz Okeanining Shimoliy Amerika sohillaridan boshlanib, Islandiya oroli, Oq dengiz, Ural orqali, hozirgi Qoraqalpogiston Respublikasining shimoli, Orol dengizi, markaziy Qizilqum, Samarqand, Buxoro shaharlaridan otgan. Tutilish Fargona vodiysi orqali, hozirgi sharqiy Turkiston olkasiga borganida nihoyasiga yetgan. Toliq tutilish hodisasini, Movarounnahr munajjimlari va aholisi, 2 daqiqa va 55 soniya mobaynida kuzatishga muvaffaq bolishgan. Taassufki, ushbu tutilish haqida, tarixiy manbalarda hozircha birorta ilmiy, yoki, oddiy qayd topilganicha yoq (tutilish Ulugbek zamonida bolganida bormi...). Oshandan buyon, Ozbekiston hududida birorta toliq Quyosh tutilishi hodisasi kuzatilmagan. Yurtimiz hududidagi navbatdagi Quyosh tutilishi esa, 2060 yilning 30-aprelida kutilmoqda. Nasib etsa, osha toliq tutilish hodisasini, Qoraqalpogiston Respublikasining janubiy tumanlari, Xorazm viloyati, Navoiy viloyati, Buxoro viloyatining shimolidan song, qoshni Qozogiston Respublikasining Janubiy Qozogiston viloyati, Jizzax, Sirdaryo va Toshkent viloyatlarida hamda, Fargona vodiysining shimoliy qismida kuzatish imkoni boladi.

2060 yildagi toliq Quyosh tutilishi, Toshkent vaqti bilan, 30 aprel, soat 15:25 da, qisman tutilish orqali boshlanadi. Yani aynan shu vaqtda, Oy Quyosh diskini ong tomondan oroq shaklida, asta sekin tosib qoya boshlaydi.

Toliq tutilish esa, Toshkent vaqti bilan soat 16:33 da boshlanib, u 1 daqiqa va 38 soniya davom etadi. Soat 16:35:26 da toliq tutilish yakunlanib, Quyosh diskining ong tarafi asta-sekinlik bilan yorisha boshlaydi va soat 17:37 ga kelib, Quyosh tutilishi yakunlanadi. Tutilish vaqtida, Oyning Yerga tashlagan kolankasi kengligi 222 km ni tashkil qiladi, bu vaqtda Oy, Yerdan 350206 km masofada bolib, uningYerdagi kuzatuvchiga nisbatan korinadigan diametri, Quyoshning korinadigan diametridan 1.066 marta kattaroq korinadi. Shuning uchun, Oy diski, Quyoshni toliq tosib qoyadi va qorongulik tushadi. Oy soyasi tushgan hududlardan qaralganda, osmonda yulduzlar, sayyoralarni korish va Quyosh tojini kuzatish mumkin boladi.

Umuman olganda esa, 2060 yil 30 apreldagi toliq Quyosh tutilishi hodisasi, bizning hududlarimizgacha avval Braziliyaning shimoliy-sharqiy sohillaridan boshlanadi va markaziy Atlantika orqali, garbiy va shimoliy Afrika davlatlari - Kot dIvuar, Gana, Nigeriya, Niger, Chad, Liviya, Misrning shimoliy-garbiy chekkasidan, Orta Yer dengizining sharqiy qismi, Kipr oroli, Turkiya, Armaniston, Ozarbayjon va Kaspiy dengizining markaziy qismi orqali otib keladi. Ozbekiston hududidan keyin, Qirgizistonning shimoliy viloyatlari hamda, sharqiy Turkiston (Shinjon-Uygur muxtor olkasi) orqali, Xitoyning markaziga borganda, toliq tutilish yakunlanadi (xaritaga qarang). Quyosh tutilishining maksimal fazasi, 28 shimoliy kenglik va 20,9 sharqiy uzunlikda, yani, Liviya davlati hududida sodir boladi (xarita markazidagi yashil yulduzcha). Bu vaqtda Quyosh gorizontdan 76 yuqorida joylashib, azimut 154 ni tashkil qiladi.

...Agarda siz Quyoshning toliq tutilishi hodisasini kuzatmoqchi bolsangiz va buning uchun 2060 yilni kutishni istamasangiz, quyidagi jadval asosida mos vaqt va joy tanlashingiz mumkin:

XXI asr davomida kuzatiladigan Quyoshning toliqtutilishlari jadvali.

Sana

Kattaligi[1]

Muddati

Kengligi[2]

Korish mumkin bolgan hududlar.

21.06.2001

1.050

4 daqiqa

57 soniya

200 km

T: Angola,Zambiya, Zimbabve, Mozambik, Madagaskar;

Q: Janubiy Amerika, Afrika

04.12.2002

1.024

2 daqiqa

4 soniya

87 km

T: Angola, Botsvana, Zimbabve, Mozambik, Avstraliya;

Q: Afrika, Antarktida, Avstraliya, Indoneziya,

23.11.2003

1.038

1 daqiqa 57 soniya

495 km

T: Antarktida;

Q: Avstraliya, Yangi Zelandiya, Chili, Argentinaning janubi

29.03.2006

1.052

4 daqiqa 7 soniya

104 km

T: Braziliya, Gana, Togo, Benin, Nigeriya, Niger, Liviya, Turkiya, Gruziya, shimoliy Kavkaz, Qozogiston;

Q: Shimoliy va markaziy Afrika, Markaziy Osiyo, Yevropa.

01.08.2008

1.039

2 daqiqa 27 soniya

237 km

T: Grenlandiyaning shimoli, Rossiya markazi, Mongoliya;

Q: Shimoliy Yevropa, Osiyo, Shimoliy Muz Okeani orollari.

22.07.2009

1.080

6 daqiqa 39 soniya

258 km

T: Hindiston, Butan, Myanma, Bangladesh, janubiy Xitoy;

Q: janubiy-sharqiy Osiyo, Koreya, Yaponiya, Filippin.

11.07.2010

1.058

5 daqiqa 20 soniya

259 km

T: Chili va Argentina janubiy hududlari, Polineziya;

Q: Janubiy Amerikaning garbi, Fransuz Polineziyasi.

13.11.2012

1.05

4 daqiqa

2 soniya

179 km

T: Avstraliya, Yangi Zelandiya;

Q: Janubiy Amerikaning janubiy-sharqi, Tinch okeani janubi, Antarktida yarim oroli.

20.03.2015

1.045

2 daqiqa

47 soniya

463 km

T: Farer orollari, Shpitsbergen, Shimoliy qutb;

Q: Yevropa, Markaziy Osiyo, Grenlandiya, garbiy Rossiya.

09.03.2016

1.045

4 daqiqa

9 soniya

155 km

T: Indoneziya, Mikroneziya, Marshall orollari;

Q: Janubiy-sharqiy Osiyo, Koreya, Yaponiya, Kuril orollari, Kamchatka, Gavayi, Alyaska, Tinch okeani.

21.08.2017

1.031

2 daqiqa

40 soniya

115 km

T: AQSH markaziy shtatlari;

Q: Shimoliy va markaziy Amerika, Karib havzasi, Chukotka, Islandiya, Grenlandiya, Britaniya orollari, Portugaliya.

02.07.2019

1.046

4 daqiqa

33 soniya

201 km

T: Argentina, Chili;

Q: Janubiy Amerika, Galapagos, Pasxa oroli, Polineziya.

14.12.2020

1.025

2 daqiqa

10 soniya

90 km

T: Argentina, Chili, Kiribati, Polineziya;

Q: Janubiy Amerika, Afrikaning janubiy-garbi, Antarktida.

04.12.2021

1.037

1 daqiqa

54 soniya

419 km

T: Antarktida;

Q: Afrikaning janubi, Atlantikaning janubiy hududlari.

08.04.2024

1.057

4 daqiqa

28 soniya

198 km

T: Meksika, AQSHning markaziy shtatlari, Kanada sharqi;

Q: Shimoliy va markaziy Amerika.

12.08.2026

1.039

2 daqiqa

18 soniya

294 km

T: Arktika, Grenlandiya, Islandiya, Ispaniya;

Q: Shimoliy Amerika. Afrikaning garbi, Yevropa.

02.08.2027

1.079

6 daqiqa

23 soniya

258 km

T: Marokash, Ispaniya, Jazoir, Liviya, Misr, Saudiya Arabistoni, Yaman, Somali;

Q: Sahroi Kabir, yaqin sharq, janubiy-garbiy Osiyo.

22.06.2028

1.056

5 daqiqa

10 soniya

230 km

T: Avstraliya, Yangi Zelandiya;

Q: Janubiy-sharqiy Osiyo, Hind okeani janubi.

25.11.2030

1.047

3 daqiqa

44 soniya

169 km

T: Botsvana, JAR, Avstraliya;

Q: Afrikaning janubi, Hind okeani janubi, Antarktida.

30.03.2033

1.046

2 daqiqa

37 soniya

781 km

T: Rossiya sharqi (Chukotka, Kamchatka) Alyaska;

Q: Shimoliy Amerika.

20.03.2034

1.046

4 daqiqa

9 soniya

159 km

T: Nigeriya, Kamerun, Chad, Sudan, Misr, Saudiya Arabistoni, Eron, Afgoniston, Pokiston, Hindiston, Xitoy;

Q: Afrika shimoli, Yevropa, yaqin sharq.

02.09.2035

1.032

2 daqiqa

54 soniya

116 km

T: Xitoy, Koreya yarimoroli, Yaponiya;

Q: Uzoq sharq, Tinch okeani shimoli.

13.07.2037

1.041

3 daqiqa

58 soniya

201 km

T: Avstraliya, Yangi Zelandiya;

Q: Tinch okeani janubi.

26.12.2038

1.027

2 daqiqa

18 soniya

95 km

T: Avstraliya, Yangi Zelandiya, Tinch okeani janubi;

Q: Janubiy-sharqiy Osiyo, Antarktida.

15.12.2039

1.036

1 daqiqa

51 soniya

380 km

T: Antarktida;

Q: Janubiy Amerika.

30.04.2041

1.019

1 daqiqa

51 soniya

72 km

T: Angola, Kongo, Uganda, Somali, Keniya;

Q: Braziliya, Ekvatorial Afrika, yaqin sharq.

20.04.2042

1.061

4 daqiqa

51 soniya

210 km

T: Malayziya, Indoneziya, Filippin;

Q: Janubiy-sharqiy Osiyo, Avstraliya.

09.04.2013

1.01

-

-

T: Chukotka;

Q: Shimoliy qutb, Rossiya va Kanada Tundrasi.

23.08.2044

1.036

2 daqiqa

4 soniya

453 km

T: Grenlandiya, Kanada, AQSH shimoliy-garbi;

Q: Osiyo shimoli, Shimoliy Amerika garbi.

12.08.2045

1.077

6 daqiqa

6 soniya

256 km

T: AQSH janubi, Dominikana, Gaiti, Venesuela, Fransuz Gvianasi, Surinam, Braziliya shimoli;

Q: Shimoliy, markaziy va Janubiy Amerika, Afrikagarbi.

02.08.2046

1.053

4 daqiqa

51 soniya

206 km

T: Braziliya, Angola, Namibiya sharqi, Botsvana, JAR, Svaizelend, Mozambik;

Q: Afrika janubi.

05.12.2048

1.044

3 daqiqa

28 soniya

160 km

T: Chili, Argentina, Namibiya, Botsvana;

Q: Janubiy Amerika, Afrika janubiy-garbi.

30.03.2052

1.047

4 daqiqa

8 soniya

164 km

T: Meksika, AQSH, Tinch va Atlantika okeanlari markazi;

Q: Janubiy Amerika, Karib havzasi, Shimoliy Amerika.

12.09.2053

1.033

3 daqiqa

4 soniya

116 km

T: Marokash, Jazoir, Tunis, Liviya, Misr, Saudiya Arabistoni, Indoneziya;

Q: Afrika, Yevropa, Osiyo qitalari boylab.

24.07.2055

1.036

3 daqiqa

17 soniya

202 km

T: Afrikaning janubidagi barcha davlatlar;

Q: Afrika, Antarktida.

05.01.2057

1.029

2 daqiqa

29 soniya

102 km

T: Atlantika va Hind okeanlari janubi;

Q: Afrika janubi, Antarktida.

26.12.2057

1.035

1 daqiqa

50 soniya

355 km

T: Antarktida;

Q: Avstraliya.

11.05.2059

1.024

2 daqiqa

23 soniya

95 km

T: Ekvador, Peru, Braziliya, Tinch okeani markaziy qismi;

Q: Amerika materigi.

30.04.206

1.066

5 daqiqa

15 soniya

222 km

T: Kot dIvuar, Gana, Togo, Benin, Nigeriya, Niger, Chad, Liviya, Misr, Turkiya, Armaniston, Ozarbayjon, Kaspiy dengizi, Ozbekiston, Qozogiston janubi, Qirgiziston, Sharqiy Turkiston;

Q: butun, Afrika, sharqiy Yevropa, garbiy Osiyo.

20.04.2061

1.048

2 daqiqa

37 soniya

539 km

T: Qozogiston, Rossiya;

Q: Kavkaz, Orta Osiyo, Sibir,

24.08.2063

1.075

5 daqiqa

49 soniya

252 km

T: Xitoy, Mongoliya, Yaponiya;

Q: Uzoq sharq, Sibir, Tinch okeani shimoliy-sharqi.

12.08.2064

1.049

4 daqiqa

28 soniya

184 km

T: Chili, Argentina;

Q: Janubiy Amerika, Meksika, Karib havzasi, Antarktida.

17.12.2066

1.042

3 daqiqa

14 soniya

152 km

T: Avstraliya, Yangi Zelandiya;

Q: Tinch okeani janubi, Antarktidaning Tinch okeani sohili.

31.05.2068

1.011

1 daqiqa

6 soniya

152 km

T: Avstraliya, Yangi Zelandiya;

Q: Hindiston, Hindixitoy, Malay arxipelagi, Antarktida.

11.04.2070

1.047

4 daqiqa

4 soniya

168 km

T: Shri-Lanka, Myanma, Tailand, Laos, Vetnam, Filippin;

Q: Janubiy-sharqiy Osiyo, Alyaska, Kanada.

23.09.2071

1.033

3 daqiqa

11 soniya

116 km

T: Meksika, Kolumbiya, Venesuela, Gayana, Surinam, Braziliya, Fransuz Gvianasi;

Q: Janubiy va Shimoliy Amerika, garbiy Afrika.

12.09.2072

1.056

3 daqiqa

13 soniya

732 km

T: Sibir;

Q: butun Osiyo, sharqiy Yevropa, Grenlandiya.

16.01.2075

1.031

2 daqiqa

42 soniya

110 km

T: Chili, Argentina, Paragvay, Braziliya.

Q: Yangi Zelandiya, Antarktida.

06.01.2076

1.034

1 daqiqa

49 soniya

340 km

T: Antarktida;

Q: Avstraliya, Janubiy Amerika.

22.05.2077

1.029

2 daqiqa

54 soniya

119 km

T: Avstraliya;

Q: Hindiston, Hindixitoy, Malay arxipelagi, Antarktida.

11.05.2078

1.07

5 daqiqa

40 soniya

232 km

T: Meksika, AQSH;

Q: Amerika materigi.

01.05.2079

1.051

2 daqiqa

55 soniya

406 km

T: AQSH, Kanada, Grenlandiya;

Q: Amerika materigi.

03.09.2081

1.072

5 daqiqa

33 soniya

247 km

T: Markaziy Yevropa, Turkiya, Suriya, Iroq, Quvayt, Qatar, BAA, Saudiya Arabistoni, Ummon;

Q: Shimoliy Afrika, Yevropa, Osiyo.

24.08.2082

1.045

4 daqiqa

01 soniya

163 km

T: Indoneziya, Papua-Yangi Gvineya, ;

Q: Hindiston, Hindixitoy, Malay arxipelagi, Avstraliya, Antarktida.

27.12.2084

1.04

3 daqiqa

04 soniya

146 km

T: Hind va Atlantika okeanlarining janubiy qismlari, ;

Q: Afrika janubi, Avstraliya, Antarktida.

11.06.2086

1.017

1 daqiqa

48 soniya

86 km

T: Namibiya, Botsvana;

Q: Afrika janubi, Janubiy Amerika.

21.04.2088

1.047

3 daqiqa

58 soniya

173 km

T: Mavritaniya, Garbiy Sahroi Kabir, Mali, Jazoir, Tunis, Gretsiya, Turkiya, Rossiya, Qozogiston, Xitoy;

Q: Shimoliy Amerika, Yevropa, Afrikaning shimoli, Osiyo.

04.10.2089

1.033

3 daqiqa

14 soniya

115 km

T: Xitoy, Tinch okeani markaziy qismi;

Q: Osiyo, Avstraliya.

23.09.2090

1.056

3 daqiqa

36 soniya

463 km

T: Kanada, Grenlandiya, Buyuk Britaniya, Fransiya;

Q: Shimoliy Amerika, Yevropa, Osiyo va Afrika shimoli.

15.08.2091

1.022

1 daqiqa

38 soniya

236 km

T: Antarktidaning Tinch okeani sohillari;

Q: Avstraliya, Yangi Zelandiya.

27.01.2093

1.034

2 daqiqa

58 soniya

119 km

T: Avstraliya;

Q: Janubiy-sharqiy Osiyo, Yangi Zelandiya, Antarktida.

16.01.2094

1.034

1 daqiqa

51 soniya

329 km

T: Antarktida;

Q: Janubiy Amerika, Yangi Zelandiya.

02.06.2095

1.033

3 daqiqa

18 soniya

145 km

T: Namibiya, Botsvana, Mozambik, Zambiya, Madagaskar;

Q: Afrika janubi.

11.05.2097

1.054

3 daqiqa

10 soniya

339 km

T: Alyaska, Chukotka;

Q: Osiyo, Yevropa va Shimoliy Amerikaning shimoli.

14.09.2099

1.068

5 daqiqa

18 soniya

241 km

T: Kanada, AQSH, markaziy Atlantika;

Q: Janubiy va Shimoliy Amerika, garbiy Afrika.

04.09.2100

1.04

3 daqiqa

32 soniya

142 km

T: Ekvatorial Afrika, Madagaskar;

Q: Afrika, Antarktida.

Jadvalga izoh: 6-ustundagi T belgisi, Quyoshning toliq tutilishini kuzatish mumkin bolgan hududlarni, Q belgisi esa, tutilishni qisman kuzatish mumkin bolgan hududlarni ifodalaydi.

Jadvalda XXI asr uchun faqat toliq tutilishlar sanalari va joylari keltirildi. Bulardan tashqari, XXI asr davomida, 72 marta halqasimon tutilish, hamda, 77 marta qisman, shuningdek 7 marta gibrid Quyosh tutilishlari sodir boladi. Quyosh tutilishlarining umumiy soni esa, asr davomida, 224 tani tashkil qiladi. Eng kop Quyosh tutilishlari, 2011, 2029, 2047, 2065, 2076 va 2094 yillarda sodir boladi. Bu yillarning har birida, 4 martadan Quyosh tutiladi. XXI asrdagi, davomiyligi eng uzoq toliq Quyosh tutilishi esa, 2009 yilning 22 iyulida, Yaponiyaning Kagosima prefekturasi hududida kuzatilgan toliq tutilish davomiyligi oshanda, 6 daqiqa va 39 soniyani tashkil etgan edi.


[1] Yani, Yerdagi kuzatuvchiga nisbatan, Oyning korinadigan diametrining, Quyosh gardishiga nisbatan korinish kattaligi.

[2] Yerga tushadigan Oy soyasining kengligi.


[1] Bu davrda Movorounnaxrda Sulton Ahmad Mirzo (1451-1494), Fargona va Toshkentda esa, Mirzo Boburning otasi Umarshayx Mirzo davlat boshqaruvida bolishgan.

Yangilаndi: 16.03.2015 05:17  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyogar ota oz oshnalariga maqtanmoqda:

-Kecha meni oglim tili chiqib, birinchi sozini gapirdi!

-Nima dedi? Dadami, oyimi?

-Izopropiloftormetilfosfonat...


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 766
O'qilgan sahifalar soni : 2653358

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!