Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Ionosfera

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 2
Juda yomon!A'lo! 

Ionosfera

Balandlik ortgansari atmosferadagazlarning zichligi tez kamayaboradi. Ayni vaqtda quyosh spektrining ultrabinafshaqismi intensivlashadi. Bu qisqa tolqinli nurlanish atom va molekulalarni ionlashga qodir. Bundan hosil bolgan elektron va ionlar mustaqil ravishda harakatlana boshlaydi. Albatta, ortacha olganda har xil ishorali zaryadlar bir-biriga tortishadi va rekombinatsiyalashadi, ya'ni qayta birikadi. Biroq, ionlar konsentratsiyasi kichik bolganda ularning qarama-qarshi ishorali ion yoki elektron bilan uchrashishi uchun kop vaqt talab qilinadi. Bu vaqt (soatlar va hatto kunlar) mobaynida quyosh nurlanishi kop yangi ionlar hosil qilishga ulguradi. Natijada har qaysi balandlikda elektronlar va ionlarning ma'lum konsentratsiyasi vujudga keladi. Turgan gapki, bu kunning qaysi vaqti ekanligiga ham bogliq boladi. Chunki ionlar tunda faqat rekombinatsiyalashadi.

Yer sirtidan uzoqlashgan sari elektronlar konsentratsiyasi oldin kopayadi (quyosh yorugligining ionlovchi ta'siri ortadi), yuqori balandliklarda esa kamayadi (chunki atmosfera zichligi kamayadi). Yuqori elektron (demak ion) konsentratsiyali soha vujudga keladi. Muhit butunlay elektroneytral bolib qoladi. Bu muhit ionosfera deb ataladi.

Aksariyat sayyoralarda ionosfera mavjud. Xususan, Venera, Mars, Yupiterda ionosfera borligi aniqlangan. Yer ionosferasi bir necha qatlamdan iborat. Pastki qatlam D harfi bilan belgilanadi; u kunduz vaqtida 90 km balandlikda joylashib, tunda esa goyib boladi. E qatlami 110 km balandlikda joylashadi va u tunda ham saqlanib qoladi. Lekin undag elektronlar konsentratsiyasi tun vaqtida 20 martagacha kamayadi. Nihoyat, 200 va 300 km balandliklarda F1 va F2 qatlamlar joylashgan. Ulardagi elektronlar konsentratsiyasi eng kop bolib, xususan kunduzi 1 m3 dagi elektronlar soni ikki millionga yetadigan darajada boladi.

Hali fazoga parvoz qiladigan raketalar paydo bolmasdan avval va ionlar konsentratsiyasini bevosita olchashning imkoni yoq bolgan davrlardayoq, Yer atmosferasi tarkibida ionosfera mavjudligi aniqlangan edi. Ionosfera ozidan qaytgan radiotolqinlar yordamida kashf qilingan. 1895 yilda rus ixtirochisi A.S. Popov dunyoda ilk radiogrammani uzatdi. 1901 yilda Atlantika okeani orqali radioeshittirish amalga oshirildi.

Radiotolqinlar atmosferaning yuqori qatlamlaridan otib koinot boshligiga chiqib tarqab ketmasdan, aksincha atmosferaning elektron zichligi yuqori bolgan qatlamlaridan qaytib, yerni qamrab olgani tufayli, bunday radioefirlarni amalga oshirish amalda imkonli boladi.

Radiotolqinlarning qaytishi ularning chastotasi yoki tolqin uzunligiga kop jihatdan bogliq. Elektronlar konsentratsiyasi ne (sm?3 bilan ifodalanadi) bolgan qatlamdan 33000 m/?ne dan uzun elektromagnit tolqinlar qaytadi. Bu formulaga F2 qatlam uchun orinli bolgan ne=2106 sm3 ni qoyamiz. Bundan ma'lum boladiki, uzunligi 25 m dan ortiq tolqinlar yordamida katta masofaga barqaror radioeshittirishlar uzatish mumkin ekan. Endi radio qabul qilgich shkala diapazoniga koz tashlang: qisqa tolqinlar diapazoni aynan shu tolqin uzunligidan yoki, unga mos 12 mHz chastotadan boshlanadi.

Bundan qisqa tolqinlar (metrli va detsimetrli) televidenie va UQT-radioeshittirishlar uchun qollaniladi. Ularni antenna (teleminora) qabul kolamidagina qabul qilish mumkin. Bundan ham qisqa, santimetrli tolqinlardan koinot apparatlari bilan aloqa boglash uchun foydalaniladi. Ular ionosfera orqali bemalol ota oladi.

Yangilаndi: 07.02.2015 02:13  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Serjant askarlarga daraxt kestiryapti.

Bir askar norozi ohangda:

-Men oliy ma'lumotli matematikman, menga ozimga mos ish bering...

-Yaxshi, unda sen ildiz chiqarish bilan shugullan!


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 766
O'qilgan sahifalar soni : 2653391

Tafakkur durdonalari

Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, aqlli va baxtli bo'lishlari shart...

I. Karimov