Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Gemfri Devi

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 0
Juda yomon!A'lo! 

Gemfri Devi

Gemfri Devi (inglizcha: Humphry Davy) ingliz fizigi, kimyogari, geolog. Elektrokimyoning asoschilaridan biri. Koplab kimyoviy elementlarning ochilishida ishtirok etganligi, shuningdek, buyuk olim Faradeyning ilm-fanga kirib kelishida ustozlik qilganligi bilan mashhur. London Qirollik jamiyati azosi va uning prezidenti lavozimlarida ishlagan.

Devi, 1778 yilning 17-dekabrida, Angliya janbiy-garbidagi Penzans nomli kichik shaharchada, yogoch oymakori ustasi oilasida tugilib osgan. 1794 yilda, otasi vafot etgach, Tonkin shaharchasiga onasi tomondan bobosi uyiga kochib otib, mahalliy dorixonachiga shogird tushgan. Aynan dorixonadagi faoliyat uni kimyo fanlariga qattiq qiziqtirib qoygan. 1798 yilda, Pnevmatika institutida oddiy kimyogar, 1801 yildan esa, assistent lavozimlarida ishlagan. 1802 yilda esa, u Qirollik institutiga kimyo fanlari professori unvoni bilan ishga tayinlangan. 1800 yilda kimyoviy moddalarning elektrokimyoviy nazariyasini fanga taklif etadi. Aynan shu yili, u Volta ustini yordamida, suvni elektrokimyoviy parchalashga muvaffaq boladi va, Lavuazening, suv kislorod va vodoroddan tashkil topganligi haqidagi fikrini shu yosinda tasdiqlaydi. Uning elektrokimyo boyicha tadqiqotlarini, hatto Napaleon ham yuqori baholab, 1805 yilda unga 3000 frank mukofot tayinlaydi. Osha yillari Angliya va Fransiya ozaro dushmanlik kayfiyatida bolib, bir necha oy avval, ingliz armiyasi Trafalgar jangida farang qoshinlarini yenggan edi. Devi doimo ilm-fan siyosatdan va davlatlararo ziddiyatlardan holi bolishi kerak deb hisoblagan va dushman tarafdan tayinlangan mukofotni qabul qilgan. Uning bu harakati, ingliz jamiyatida noroziliklarga sabab bolgan. U 1805 yilda, geologiya bilan ham jiddiy shugullana boshlaydi va Qirollik institutida, geologiya boyicha maruzalar tashkillaydi. 1807 yilning 13 noyabrida, Devi boshchiligida, dunyoda eng birinchi geologiya jamiyati London Geologiya ilmiy jamiyati tashkillanadi.

1807 yilga kelib, Devining elektrokimyo nazariyasi ozining ilk amaliy natijalarini bera boshladi: Devi, elektroliz usuli yordamida, bu vaqtgacha parchalanmaydigan elementlar deb hisoblangan kaliy va natriy elementlarining metall holatidagi moddalarini olishga muvaffaq boldi. 1808 yili, Gey-Lyussak va Tenerdan mustaqil ravishda, Bor kislotasidan Bor elementini ajratib olishga erishdi. Gemfri Devi, 1810 yilga kelib, xlor elementining tabiatini toliq bayon qilib berdi va kislotalarning vodorod nazariyasini fanga taklif qildi. 1809-1810 yillarda Devi, elektr yoyi tabiatini organish bilan shugullanib, uning fizik ahamiyatini ochib beradi. U shuningdek, qishloq xojaligi kimyosi boyicha ham bir qancha amaliy tadqiqotlar olib borgan. Devi, dala ekinlarining hosildorligi, ularni mineral tuzlar bilan toyintirilishiga bogliq ekanligini taxmin qilib, bu borada qoshimcha fundamental tadqiqotlar olib borish kerakligini takidlagan. U 1803-1813 yillar davomida, ozi ishlagan institutda, qishloq xojaligi kimyosi boyicha maruzalar oqigan.

Gemfri Devining ilm-fan oldidagi xizmatlari munosib baholanib, unga 1812 yilda Lord unvoni beriladi. Shu yili u, Jeyn Eypris ismli ayolga uylanadi. Devi 1815 yilda, shaxtalarda kop uchraydigan holat elektr lampasi tufayli kelib chiquvchi ruda gazining (osha vaqtlarda metanni shunday atashgan) alangalanishidan himoyalanishning xavfsiz usullarini ishlab chiqdi. Bu ixtiro uchun Deviga Baron unvoni berildi va shaxta egalari unga katta miqdorda mukofotlar tayinlashdi.

1820 yilda Gemfri Devining Qirollik Ilmiy Jamiyati prezidenti lavozimiga saylashgan. 1821 yilda esa, elektr otkazgichlarning qarshiligi, uning uzunligi va kondalang kesimi yuzasiga bogliqligini aniqladi va elektr otkazuvchanlik, haroratga bogliq ekanligini ilmiy isbotlab berdi.

1826 yilda Gemfri Devi apopleksiya xastaligiga chalinadi. U kasallik tufayli ancha vaqt bir joyda yotishga majbur boldi. 1827 yilda, kasalligiga qaramasdan, ukasi hamrohligida Yevropa boylab ilmiy safarga chiqadi. Biroq, kasallik toxtovsiz xuruj qilib, 1829 yil bahorda Angliyaga qaytishga majbur boladi. U 1829 yilning 29 mayida, 51 yoshida, qattiq apopleksik xuruj natijasida, yolda vafot etadi. Gemfri Devi Angliyaning eng nufuzli kishilari qatorida Vestminster abbatligida dafn qilingan. London Qirollik Ilmiy jamiyati uning nomi bilan maxsus medal korinishidagi ilmiy mukofot tasis etgan. Gemfri Devi sharafiga, Oydagi krater, va Davin minerali nomlangan.

 
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Buyuk olimlar fotogalereyasi

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltaviy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 766
O'qilgan sahifalar soni : 2646208

Tafakkur durdonalari

Dunyo imoratlari ichida eng ulug'i - MAKTABDIR! (M Behbuduy)