Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Horijlik olimlar Mendeleyev haqida 11 fakt

Mendeleyev haqida 11 fakt

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 17
Juda yomon!A'lo! 

Mendeleyev haqida 11 fakt

Mendeleyev - jahon ilm-fani taraqqiyotiga ulkan hissa qoshgan buyuk olimlardan biri. Kopchiligimiz uni odatda, maktab kimyo xonasidagi sersoqol portreti hamda, uning nomi bilan ataluvchi, kimyoviy elementlar davriy jadvali orqali bilamiz. Ushbu maqolamizda esa, mashhur kimyogarning hayotiga oid biz bilmagan yana boshqa qirralari haqida fikr almashamiz...

Oilada 17-chi farzand.

Dmitriy Mendeleyev, Tobol shahri gimnaziyasining direktori lavozimida ishlagan Ivan Pavlovich Mendeleyev oilasidagi 17-farzand bolgan. osha vaqtlarda, bunchalik kop bolali oilaga ega bolish, rus ziyolilari orasida nihoyatda kam urf bolgan hodisa sifatida qaralgan. 17 ta farzand deganda, ajablanib yoki, hayratlanib qarashdan oldi, Ivan Pavlovichning Dmitriydan oldingi nechta farzandi yashab ketganiga ham e'tibor qaratish zarur: 17-chi farzanddan avvalgilaridan faqat ikki ogil va 5 qiz hayotda yashab ketgan. Dmitriydan avvalgi 8 ta aka-opalari chaqaloqligidayoq olib ketgan, ulardan uchtasi esa, olik tugilgan ekan...

Aslida u Mendeleyev emas!

Hayron bo'lmang, haqiqatan ham Dmitriy Ivanovichning asl familiyasi Mendeleyev emas. Bu hatto taxallus ham emas. Aksincha, Mendeleyev - Ivan Pavlovichlarning qo'shnisining familiyasi! Gap shundaki, ularing oilasining asl familiyasi Sokolov bo'lgan. Biroq, Dmitriy Ivanovichning bobosi, ya'ni Pavel Maksimovich, o'zining hudojo'yligi tufayli, cherkov xizmatiga kirib, u yerda ma'lum martabaga erishgach, o'sha zamon an'analariga ko'ra, o'z o'g'illariga boshqa familiyalar bergan. Xususan, katta o'g'li Aleksandrga familiyani, cherkov joylashgan qishloq nomini - Tixomandritskiy deb o'zgartirgan bo'lsa, Ivanga, ya'ni, mashhur olimning otasiga, qishloqdagi qo'shnilari - Mendeleyevlarning fmiliyasini bergan ekan. Ana shunaqa, hozir biz Mendeleyev emsa, balki, Sokolov davriy jadvali haqida gaplashayotgan bo'lishimiz mumkin edi...

Qoloq ikkichi va oltin medalchi!

Dmitriy Mendeleyev gimnaziyada unchalik yaxshi oqimagan. U ayniqsa lotin tili va ilohiyot darslarini umuman xushlamagan. Peterburgdagi pedagogika institutidagi oqish chogida u yaxshi ozlashtirmaganligi uchun, bir marta kursdan kursga ham qoldirilgan. U birinchi kursda, matematikadan tashqari boshqa barcha fanlardan qoniqarsiz baho olgan ekan. Matematikadan ham u zorga 3 ga topshirgan... Biroq, yuqori kurslarga otib, bolajak olimning ishlari yurishib ketdi: u barcha fanlarni a'loga ozlashtirib, ortacha 4.5 ball bilan institutni yakunladi, faqat ilohiyot darslaridan Mendeleyev 3 baho olgan. 1855 yilda, Dmitriy Mendeleyev institutni oltin medal bilan yakunlaydi va Simferopol gimnaziyasiga katta oqituvchi qilib ishga tayinlanadi. Biroq, bu orada boshlanib qolgan Qrim urushi tufayli, Mendeleyev ish faoliyatini Odessadagi Rishyel litseyida davom ettirishga majbur boladi.

Chamadon yasash boyicha tan olingan mohir usta.

Mendeleyevning asosiy ishidan tashqari, qoshimcha hunari, yoki xobbisi - kitoblarni muqovalash, portretlar uchun ramkalar tayyorlash va chamadonlar yasash borasida yetuk usta bolganligini kopchilik yaxshi bilmasa kerak. U yasagan chamadonlar, Moskva, Qozon, Peterburg va butun sharqiy Yevropa bozorlarida xaridordir bolib, oziga xos ogzaki brend - «aynan Mendeleyevniki» nomi ostida, savdogarlar orasida ma'lum va mashhur bolgan. Bundan tashqari, olim, oz davri uchun goyat mukammal va mustahkam sanalgan kley mahsulotlari ishlab chiqarish boyicha ham dong taratgan. U oz kley tayyorlash retseptini qattiq sir saqlagan.

Olim - aygoqchi.

Dmitriy Ivanovich sanoat aygoqchiligi boyicha ham uncha-muncha ishlar qilganini kopchilik bilmasa kerak. U 1890 yilda, Chor Rossiyasi dengiz vazirligi buyurtmasiga kora, tutunsiz poroxni tayyorlash texnologiyasi boyicha, garb davlatlari tomonidan sir tutiladigan ma'lumotlarni qolga kiritish borasida ish olib borgan. Bunday poroxni chet eldan oltin evaziga sotib olish ruslarga juda qimmatga tushar edi. Hukumat buyurtmasini qabul qilgach, Mendeleyev Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya davlat kutubxonalari va statistika idoralaridan, songgi 10 yillik tegishli komir va hokazo porox tayyorlashda qollanuvchi tarkibiy ingridientlarning iste'mol va sarf miqdori haqidagi hisobotlarni tekshirib chiqib, ular asosida, tegishli proportsiyalarni keltirib chiqaradi va 1 haftalik izlanishlardan song, Chor hukumati dengiz floti uchun tutunsiz porox tayyorlash usulini ochib beradi.

Mendeleyev poroxini ruslar AQSHdan sotib olishgan.

1893 yilda, xorijiy manbalar asosida Mendeleyev ozi qayta ochgan tutunsiz porox tayyorlash usuli boyicha ishlab chiqarishni sanoat miqyosida yolga qoydi. Lekin, ruslarning ozi ham bu bu borada ozlaridan ha ustasi farang nayrangchilar - AQSHliklar haqida unutib qoyishgan korinadi. Chunki, Mendeleyev usulidagi poroxni, Chor hukumatidan avvalroq, okean orti korchalonlari patentlashtirishga erishishdi va Mendeleyev poroxi ishlab chiqarish huquqini ozlariniki qilib olishdi. Vaziyatga kora, Rossiya, oz olimi nomi bilan ataluvchi poroxni Amerikdan sotib olishga majbur bolgan. Bu haqda, AQSHda hatto hajviyalar ham tarqalgan ekan.

Dvigatelli aerostat loyihasi.

Dmitriy Mendeleyev, Yer atmosferasining yuqori qatlamlari, xususan stratosferani tadqiq qilish maqsadida, aeronavtik ekspeditsiyalar uyushtirish borasida jiddiy takliflar bilan chiqqan edi. Jumladan u aerostat uchun maxsus dvigatel ornatib, boshqariladigan aerostat yasash loyihasini ishlab chiqqan. Biroq kimyogar olimga, konstruktsiyni yigish uchun mablag ajratilmagan va loyiha qogozda qolib ketgan. Natijada, stratosferaga aerostatda parvoz qilish boyicha uloqni nemislar olib ketishdi. Stratosfera tomon birinchi boshqariladigan aerostatni, Germaniyaning Augusburg shahridan 1931-yilda uchirildi. Stratosfera tomon qilingan ilk parvoz balandligi 11 km ni tashkil qilgan.

Neftni quvurlar orqali uzatish goyasi.

Biz davriy jadval muallifi sifatida taniydigan Dmitriy Mendeleyev, shuningdek, neftni tarmoqlangan quvurlar sistemasi orqali, qazib olish joylaridan qayta ishlash korxonalariga uzatish goyasining muallifi hamdir. Aynan Mendeleyev, neftning kelib chiqishi organik kimyoga borib taqalishini, va uni tarkibiy qismlarga parchalash orqali, benzindan boshqa yana koplab foydali mahsulotlar olish mumkin bolishini ta'kidlagan. U neftning ikkilamchi qoldiqlarini shunchaki yoqib yuborishni jinoyat sifatida baholagan edi. U oz zamonasi neft magnatlariga, neftni aravalarda va meshlarda tashishdan kora, sisterna va quvurlarda uzatish iqtisodiy va xavfsizlik nuqtai nazarlaridan foydali ekanligini aniq amaliy misollar va matematik hisob-kitoblar bilan isbotlab bergan.

Nobel mukofotining uch karra laureati.

Dmitriy Mendeleyevning nomzodi, jahondagi eng nufuzli ilmiy mukofot bolmish - Nobel mukofoti uchun uch marta 1905, 1906, hamda, 1907-yillarda ilgari surilgan. Biroq har safar, mukofot uning raqobatchilariga topshirilgan.

ozinikilar ichida begona, begonalar ichida ozlariniki.

Kimyo dahosi Mendeleyev, ozining yuksak ilmiy salohiyati va beqiyos amaliy ishlari bilan tirikligidayoq butun dunyoda katta shuhrat qozongan. Chunonchi u, Yevropa va okean ortining yirik nufuzli ilmiy uyushmalari va akademiyalarining haqiqiy va faxriy a'zoligiga saylangan. Biroq shunday ajoyib olimni, oz vatani fanlar akademiyasining a'zoligiga qabul qilishmagani qiziq va taajjubli holat. Yana shunisi galatiki, Dmitriy Mendeleyevning nomzodi Neobel mukofotiga tavsiya etilgan yillarda, yashirin ovoz berish jarayonlarida, aynan rus Fanlar Akademiyasining ozi, uning nomzodiga qarshi(!) ovoz bergan ekan...

Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy jadvalini tuzgan birinchi olim emas!

Haqiqatan ham, Dmitriy Mendeleyev, kimyoviy elementlar davriy jadvalini tuzgan eng birinchi olim emas. U kimyoviy elementlarning xossalarining davriyligi haqidagi goyani ham birinchi bolib ilgari surgan emas. Mendeleyevning yutugi va fan oldidagi eng katta xizmati, kimyoviy elementlarning xossalarining davriyligi qonuniyatlarini aniqlaganligi va uning asosida, ozigacha fanga ma'lum bolgan elementlarni jadvalga joylashtirib chiqqanligidir. Olim, xossalarning davriyligi asosida, hali fanga noma'lum bolgan kimyoviy elementlar uchun bosh katakchalar qoldirib ketgan. Jadvalning davriyligi va oraliq bosh kataklarga togri kelishi lozim bolgan fizik va kimyoviy xossalarga kora, hali ochilmagan kimyoviy elementlar haqida nazariy ma'lumotlarga ega bolish va ularni qanday qilib kashf qilish yoki sintez qilish mumkinligi haqida xulosalar chiqarish imkoni paydo bolgan.

Mendeleyev sharafiga, uning nomi bilan atalgan kimyoviy element.

Mendeleyev sharafiga, muallifi uningozi bolgan, kimyoviy elementlar davriy jadvalidagi 101-element, «Mendeleyeviy»deb atalgan. galati joyi shundaki, ilk bora 1955-yilda sun'iy ravishda olingan mazkur 101-element uchun rus kimyogari nomini, ruslarning ozi yoki ularga qardosh millat olimlari emas, balki, ularning okean ortidagi ashaddiy raqobatchilari - AQSHning Kaliforniya shtati, Berkli universitetining G.Siborg boshchiligidagi kimyogar olimlari guruhi taklif etgan!Sovuq urush ayni avjiga chiqqan zamonlarda ham, ilm-fan fidoyilarining bunday tolerant va begaraz pozitsiya tutishlari tahsinga sazorov holatdir...


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 12.09.2018 13:16  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:
Banner

Buyuk olimlar fotogalereyasi

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

"Dohiyona" qisqartirish:

????????????????????????


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 780
O'qilgan sahifalar soni : 3594390

Tafakkur durdonalari

Dunyo imoratlari ichida eng ulug'i - MAKTABDIR! (M Behbuduy)