Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Astronomiya Voyajer-1, Geliosferani tark etib...

Voyajer-1, Geliosferani tark etib...

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 4
Juda yomon!A'lo! 

Voyajer-1

Amaldagi maqsadi Quyosh tizimi va uning tevarak chegaralarini organishga moljallangan avtomatik fazoviy zond. AQSH tomonidan 1977 yilning 5-sentyabrida, Kanaveral kosmodromidan Titan IIIE raketa eltuvchisi yordamida orbitaga chiqarilgan. Start vaqtidagi vazni 723 kg. Taminot manbai sifatida plutoniy-238 asosida ishlovchi, 3 ta radioizotopli termoelektr generatori qollanilgan. Dastlabki vaqtda, Voyajer-1ning asosiy vazifasi, gigant sayyoralar Yupiter va Saturnni tadqiq qilish sifatida belgilangan bolib, ishchi rejim muddati 5 yil baholangan edi. Voyajer-1dastlabki manzil Yupiter tevaragiga 1979 yilning 1 yanvar kuni yetib bordi va ushbu gigant sayyora yuzasini, uning tabiiy yoldoshlarini fotosuratini yerga yubordi. Kozlangan ikkinchi manzil Saturnga esa apparat 1980 yilning 13 noyabr kuni yetib bordi. Voyajer-1 Yupiter va Saturnning mufassal fotokadrlarini olgan eng birinchi kosmik apparatdir. Shuningdek Voyajer-1 yordamida, ushbu gigant sayyoralarning ilgari fanga malum bolmagan bir necha tabiiy yoldoshlari aniqlandi. Voyajer-1 belgilangan vazifalarni toliq bajarib bolgach, ozining ish qobiliyatini 100% saqlab qoldi va un iQuyosh tizimining chetki qismlarini organish maqsadida, geliosfera chegarasiga yonaltirilidi. 1998 yilning 17-fevral kuni Voyajer-1, osha vaqtgacha, Quyoshdan eng uzoq masofaga yetib borgan fazoviy apparat - Pioner-10 kosmik zondini quvib otdi va inson tomonidan yaratilgan fazoviy apparatlar ichida Quyoshdan eng olis masofaga uzoqlashgan kosmik apparatga aylandi. Voyajer-1ning keyingi maqsadi, Koyper belbogi hududini tadqiq qilish va geliopauza chegarasiga yetib borish va u haqidagi axborotlarni yerga uzatish sifatida belgilandi. Voyajer-1 bu vazifani ham uddalab, keyin geliosferani tark etib, yulduzlararo fazoga chiqib ketsa, u yulduzlararo fazo muhiti haqida malumot uzatgan dastlabki apparatga aylanishi kozda tutilgan edi.

Hozirgi vaqtda, Voyajer-1 giperbola treaektoriyasi boyicha uchmoqda va endilikda hech qachon Quyosh tizimiga qaytmaydi. 2010 yil iyun oyidan boshlab, Voyajer-1ga Quyosh shamolining tasiri muntazam susayib borayotganligi, demakki, u Quyosh tizimining eng chetki hududlariga yaqinlashayotganligi qayd etilmoqda. 2010 yilning 13 dekabridan etiboran, Voyajer-1ga Quyosh shamolining tasiri nolga tenglashgani etirof etilgan. Bu vaqtda u startdan boshlab, 116,38 a.b. masofani, ya'ni, 17,41 milliard km yolni bosib otgan edi. 2011 yilning dekabrida, Quyoshdan 119 a.b. masofada, Voyajer-1 stagnatsiya hududi deb nomlanuvchi fazoga yetib bordi. Bu hudud, yulduzlararo fazodan apparatni ajratib turgan songgi hudud bolib, bu joyda Voyajer-1 yulduzlararo fazodan kelayotgan yuqori energetik quvvatli zaryadlangan zarrachalar oqimi va bosimining keskin ortishiga duch keldi. Bu hududda magnit induksiyasining qiymati, Quyosh tizimining Voyajer-1 ortda qoldirgan hududlaridagiga nisbatan, deyarli ikki barobar osdi va magnit maydonining ancha yuqori darajada kuchlanganligi qayd etildi. 2012 yilning 14 iyun kuni, Voyajer-1 datchiklarida, galaktik va kosmik nurlanishlarning keskin ortganligini, ayni vaqtda esa, Quyoshdan keluvchi zaryadlangan zarrachalar oqimi va miqdorining keskin susayishi qayd etildi. Ushbu malumotlarga kora, olimlar, Voyajer-1ning geliosfera va yulduzlararo fazo chegarasiga juda yaqinlashganligi va yaqin oradi, u geliosferani butunlay tark etib, yulduzlararo fazoga chiqib ketishi haqidagi xulosalar kelishdi. 2012 yilning 25-avgust kuni, Quyoshdan 121.7 a.b. masofada, Voyajer-1 nihoyat gelosferani tark etdi va yulduzlararo fazoga chiqib ketdi. Bu haqida, Nyu-Meksiko universiteti professori Bill Vebber rasmiy bayonot berdi. Biroq, bu haqda NASA raddiya berib, Voyajer-1 hali geliosferani tark etmaganligi, bu haqdagi yakuniy xulosa, geliosfera va yulduzlararo fazo chegarasida magnit maydoni qutblarining ishorasi ozgarishi qayd etilganida berilishini takidlagan. Shunga qaramay, 2013 yilning 12-sentyabr kuni NASA, Voyajer-1ning haqiqatan ham, geliosfera chegarasini tark etib, yulduzlarao fazoga chiqqanligini tasdiqladi[1].

Voyajer-1 tomonidan, 40 a.b. masofadan turib olingan Yer sayyorasi fotosurati. 1990 yil.

Voyajer-1 tomonidan, 40 a.b. masofadan turib olingan Yer sayyorasi fotosurati. 1990 yil.

Hozirda (2014 yil, 5-may holatiga) Voyajer-1 Quyoshdan taxminan 127.71 a.b. masofada, 17 km/soniya tezlik bilan harakatlanmoqda va uning ishchi qobiliyati toliq saqlanib kelmoqda. Uning bortidagi radioizotopli termoelektr generatorlarining quvvati va ishchi qobiliyati, apparatni yana taxminan 2025 yilgacha hech bolmasa minimal darajada taminlay olishi kozda tutilmoqda.


Voyajer-1ga oid qiziqarli faktlar:

  • Voyajer-1, shu davrgacha inson tomonidan yaratilgan, eng tez harakatlanuvchi mexanizmdir, u hozirda, kamida 17 km/soniya tezlik bilan uchmoqda;
  • Voyajer-1 inson tomonidan yaratilgan mexanizmlar ichida eng uzoq masofaga yetib brogan mashina hisoblanadi;
  • Taxminan 40000 yildan keyin, Voyajer-1 Quyoshdan 1 yoruglik yili masofasiga uzoqlashadi;
  • Voyajer-1 apparati bortida, Yerdan tashqarida bolishi mumkin bolgan ongli mavjudotlar, ozga sayyoraliklarga yollangan murojaatnoma oltin disk mavjud bolib, unga Voyajer-1 ni loyihalash vaqtida amalda bolgan AQSH prezidenti Jimmi Karterining ozga sayyoraliklarga yollagan murojaat-nutqi, Yerning Quyosh tizimidagi joylashuvi koordinatalari, Yerga oid surat va tovushlar, va ho kazo axborotlar yozilgan;
  • Yer va apparat orasidagi masofa sababidan, hozirda Voyajer-1dan uzatilgan axborot signallari Yerga 17 soatdan koproq vaqtdan keyin yetib kelmoqda.
  • Taxminan 285000 yildan keyin, Voyajer-1 yerdan taxminan 8.6 yoruglik yili masofasiga, xususan, eng yaqin yulduz Siriusyulduzigacha yetib borishi mumkin;
  • Voyajer-1ning amaldagi tezligini inobatga olsak, m=m0u2/c2 formulaga kora, hozirda uning massasi, start vaqtidagidan 1,168 milligrammga koproq bolishi kerak;
  • Malum vaqtlarda, Yer va Voyajer-1 orasidagi masofa qisqarib va uzoqlashib turadi, chunki, Yerning Quyosh atrofidagi orbitasi boylab aylanish tezligi, Voyajer-1ning Quyoshdan uzoqlashish tezligidan kattaroqdir.
  • 2017 yil 5-sentyabrda, Voyajer-1 sartga chiqqanidan buyon, roppa-rosa 40 Yer yili toladi.


[1]Ron Cowen. Voyager 1 has reached interstellar space. News & Comment. Nature jurnali, 12 Sentybr 2013 yil)

Yangilаndi: 19.05.2014 20:12  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Bildirilgan fikrlar   

 
0 #1 Javob: Voyajer-1, Geliosferani tark etib...Suhrob 2017-11-07 13:00
maqola judaajoyib rahmat kottakon!
Iqtibos
 

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyo darsida oqituvchi bolalarda sorayapti:

-Nodira senda eritma qanday rangda chiqdi?

-Qizil.

-A'lo, bahoing 5.

Doston senda-chi?

-Pushti rangda.

-Yaxshi, bahoing 4.

-Boltavoy sendachi, eritma rangi qanaqa?

-Qora...

-Boltavoy bahoing ikki! Sinf!!! Partalar tagiga yotinglaaaaaar....


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 766
O'qilgan sahifalar soni : 2646203

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis