Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Qiziqarli kimyo Rekordlar kitobi kimyo haqida nima deydi? Yoxud kimyoning eng-eng-eng ajabtovur raqamlari.

Rekordlar kitobi kimyo haqida nima deydi? Yoxud kimyoning eng-eng-eng ajabtovur raqamlari.

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 14
Juda yomon!A'lo! 

Rekordlar kitobi kimyo haqida nima deydi? Yoxud kimyoning eng-eng-eng ajabtovur raqamlari.

Koplab sport turlarida rekordlar muntazam qayd etib, tarixga muhrlanib boriladi. Rekordlar deganda, kopchilikning koz ongida avvalo osha mashhur Ginnesning rekordlar kitobi gavdalanadi. Ushbu kitob, inson va uning faoliyati, ilm-fan, tabiat va ho kazolarga oid turli tuman, ba'zan esa, ota kulgili rekordlarni ham qayd etib, muntazam ravishda chop etib boradi. Bu kitobni jahonning koplab mamlakatlarida, mahalliy rekordlar bilan toldirilgan shaklda qayta nashr etilib, millionlab adadlarda sotilishi barchaga ayon. Ushbu kitobda, aniq fanlarga, xususan, kimyo borasidagi eng-eng iborasi bilan qoshib yoziluvchi son va sifatlarga ham keng orin berilgan.

Muhtaram saytimiz mutolaachilari, ushbu maqolamizda, Ginnes rekordlari kitobidagi, kimyoga oid qaydlar bilan tanishamiz.

Ginnes rekordlar kitobining kimyoga bagishlangan qismida, an'anaga kora, avvalo kimyoviy elementlar haqidagi qaydlar bilan boshlanadi, demak: - yer qobigi - litosferada eng kop tarqalgan element - Kisloroddir (massa boyicha 46.60%), atmosferada esa, Azot (78.09%). Yerdan tashqarida eng kop tarqalgan kimyoviy element - Vodorod bolib, u 90% miqdorda baholangan. Tabiatda mavjud kimyoviy elementlar ichida eng noyobi - Astat hisoblanadi. U butun yer sayyorasida atiga 0.16 gramm miqdorda mavjuddir. Gazsimon moddalar ichida eng ogiri - Radon bolib, me'yoriy sharoitda uning 1 litri 10.05 gramm keladi. Eng qimmat kimyoviy element esa - Kaliforniydir. Uning 1 mikrogrami, 10 AQSH dollari atrofida baholanadi. Bu degani, bir mol Kaliforniyning narxi, 250 milliard dollarni tashkil qilib, u Oyga astronavt uchirish dasturining qiymatidan ham ortiq miqdorni tashkil etadi.

Izotoplar orasida eng uzoq yashovchani - Texnetsiy-128 bolib, uning yarim yemirilish davri 1.51024 yilga choziladi. α-faol moddalardan esa Samariy-148 eng yashovchan bolib, u 81015 yil yashashi mumkin. β-faol moddalardan Kadmiy-113 ning umri 91015 yil davom etadi. Ksenon va Seziy kimyoviy elementlari, izotoplar soni boyicha rekordchilar hisoblanishadi - ularning har ikkalasida, 36 tada izotop mavjud.

Agar biz faqat kimyoviy elementlarnigina emas, balki, kimyoviy moddalarni ham e'tiborga qoshadigan bolsak, unda eng ogir gaz maqomi - Volfram ftoridiga (WF6) nasib etadi - ushbu birikma 17.3 C qaynash haroratiga ega bolib, xona haroratida, rangsiz gaz holatida, 12.9 g/l vaznga ega boladi. Eng qiyin eriydigan modda esa, Gafniy va Tantal karbidlari qotishmasi bolib, u 4215 C gacha bardosh bilan turib bera oladi.

Fanga ma'lum izotoplar orasida eng beqarori, Litiy-5 ning yashash vaqti, atiga 4,410?22 soniya bolib, uning yashash vaqtini, yoruglik tezligi bilan taqqoslash qiziq: bunday vaqt ichida yoruglik ham atiga 10-11 sm masofani, ya'ni, har qanday atom diametridan faqat bir necha on marta katta yolni bosib otib ulguradi xolos. Litiy-5 yemirilishida, uning yadrosidan ajralib uchib chiqayotgan α-zarracha, albatta, yoruglik tezligidan kichikroq tezlikda uchadi. Demak, u yuqorida korsatilgan vaqtda, yadroni tark etishga zorga ulgurar ekan.

Metallarning fizik xossalariga otamiz: eng oson ishlov beriladigan metall - oltin hisoblanadi. Uning 1 g miqdoridan, 2,4 km uzunlikdagi sim tayyorlash mumkin. Bunday qimmatbaho tilla simning qalinligi esa, odam sochi tolasidan, 10 barobar ingichkaroq boladi. Eng qiyin eriydigan metall - Volframdir, u 3420 C dagina eriy boshlaydi. Eng ogir metall esa Osmiy[1]dir. Kimyoviy elementlar ichida xususiyatlari boyicha eng toksik element sifatida Radiy tan olingan. Bularga qoshimcha tarzida shun aytish mumkinki, eng yengil metall - Litiydir. Uning zichligi Irridiydan 45 marta kichik bolib, ozidan keyingi pogonada turuvchi Natriydan deyarli 2 barobar yengil tortadi. Eng qattiq metall - Xrom, eng yumshogi esa - Seziy; eng katta issiqlik otkazuvchanlik va eng katta elektr otkazuvchanlikka Kumush ega bolsa, issiqlik otkazuvchanlik bobida Simob, elektr otkazuvchanlikda esa, Germaniy eng past natija egasidir. Eng katta ionizatsiya potensiali Geliy-4 ga tegishli (24,59 eV), eng kichik ionizatisiya potensiali esa Rubidiyga nasib etgan (4,18 eV).

Navbat kimyoviy birikmalarga. Nimagadir, Ginnes kitobida, birikmalarning asosan yoqimsiz xossalariga kengroq orin berilgan: birikmalar ichida eng qolansa hidlisi - etilmerkaptanlar (C2H9SH) va butilselenomerkaptan (C2H9SeH) bolib, u achigan karam, sarimsoq, piyoz va butun boshli tashlandiq uyumining umumiy badboyligining oziga xos miksi singari, juda ham qolansa hid taratadi. Eng qattiq toksik nevrologik ta'sirga ega gaz bu gaz XV hisoblanadi. U ilk marta 1952 yilda sintez qilingan bolib, tarkibiy tuzlishi faqat 22 yil otibgina oshkor qilingan. U S-2-metilfosfonitiol kislotasining o-etil efiri, ya'ni, diizopropilaminoetildir:

XV gazi, fosgenga nisbatan toksik jihatdan 300 barobar xavfliroq bolib, uning halokatli dozasi 0.3 mg ni tashkil qiladi. Shu damgacha sintez qilingan birikmalar ichida eng zaharlisi TCDD - 2.3.7.8-tetraxlordibenzo-n-dioksin, kaliy-sioniddan 150000 marta zaharliroq ekan.

Eng kuchli biologik faol birikma - d-lizergin kislotaning tartratdietilamidi (gallyutsinogen LSD-25), ya'ni, C20H25N3O4 hisoblanadi; hozirgacha olingan eng kuchli ogriq qoldiruvchi modda, ya'ni analgetik - 1978-yilda olingan R33799 moddasi bolib, morfindan 12000 marta kuchli ta'sirga egadir.

Eng qimmat modda bu Interferon: bu preparatning bir mikrogramining milliondan bir ulushi 10 AQSH dollari turadi.

Eng past konsentratsiyasida ham odam aniqlay oladigan kimyoviy birikma bu Vanilindir. Uning mavjudligini, sezgisi yaxshi rivojlangan odam, havodagi konsentratsiyasi 210-11gramma bolganida ham seza olar ekan.

Organik suyuqliklar ichida engogiri - metilenyodid CH2I2 bolsa (uning zichligi xona haroratida -3,32 g/sm3ni tashkil etadi)

davomi bor...


[1]Eng ogir element sifatida - Osmiy, kop yillar davomida darsliklar va ilmiy nashrlarda qayd etib kelindi. Biroq, songgi vaqtlarda olib borilgan tadqiqotlar, Iridiy elementining Osmiydan ham ogirroq ekanligiga ishora qilmoqda. Bu haqida keyinroq batafsil toxtalamiz.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 12.09.2018 13:24  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltaviy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Mavzuga oid boshqa materiallar

Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 784
O'qilgan sahifalar soni : 3673031

Tafakkur durdonalari

Dunyoda ilmdan o'zga najot yo'q va bo'lmagay! (Imom Buxoriy)