Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Tekin tushlik

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Tekin tushlik

10 nafar osmirlar, orta maktabni bitirganliklari munosabati bilan, restoranda dostona bayram tushligini uyushtirishdi. Barcha yigilib, birinchi taom dasturxonga tortilganida, yigitchalar bayram stoliga qanday tartibda otirish haqida bahslashib qolishdi. Ulardan biri boyma-boy otirishni taklif qilsa, ikkinchisi familiya boyicha, alifbo tartibida, yana biri esa tugilgan kuni raqamiga qarabotiraylik der edi. Bunday davralarda qiziqqonroq osmir yigitchalar mushtlashib ketishi ham chort emas. Bahs chozilgandan chozilib, dasturxonga tortilgan shorva sovib ulguribdi, lekin hech kim hali hamon stolga otirmas emish. Kuzatib turgan ziyrak ofitsiant vaziyatga aralashishga majbur bolibdi.

- Hurmatli yosh xorandalar, deb ularga ehtirom bilan murojaat qilibdi ofitsiant, - buguncha bayram dasturxoniga tasodifiy tartibda otiraveringlar va meni sozlarimni tinglanglar...

Osmirlar tasodifiy tartibda stullarga otirishibdi va ofitsiantga quloq tutishibdi.

- Ichingizda birortangiz, bugun qanday tartibda otirganingizni yozib olsin yoki eslab qolsin. Telefon fotokamerasiga muhrlab olsa ham boladi debdi ofitsiant. ertaga yana shu vaqtda tushlikka kelasizlar va unda, bugungi tartibdan bitta orin almashinish bilan joylashib tushlik qildasizlar, indinga tushlikda esa, ikkita joy almashtirib tushlik qildasizlar va shu taxlitda, dasturxon atrofiga yigilish mumkin bolgan barcha tartiblar boyicha otirib chiqasizlar. Barcha variantlarni amalda qollab chiqib, yana qayta bugungidek tartibda otirishga kelganingizda men sizlarni mutlaqo tekin va eng tansiq taomlar bilan mehmon qilaman. Va to ola olguningichza tekin mehmon qilaman!

Ofitsiantning taklifi osmirlarga juda juda maqul tushibdi. Ular hush kayfiyatda dasturxonga otirib, yaxshigina mehmon bolishibdi va tarqalishibdi. Ertasiga yana tushlikka osha restoranga yigilib, variantlar boyicha joylasha boshlashibdi. Indiniga, uning ertasiga, va ho kazo kunlari ham tushlikka kelib, har bir variantni qollab kora boshlashibdi. Ular tez orada bepul tushlikka erishmoqchi edilar... Biroq tekin pishloq faqat qopqonda boladi degan eski, ammo,ota haqqoniy xalq maqolini esga olishganida juda kech bolgan edi. Ulardan hech biriga bunday kunni korish nasib etmadi. Yoq-yoq, ofitsiantoz vadasida turmagani uchun emas, aksincha, osha 10 nafar ospirinning stol atrofida turli tartibda otirish varianti haddan ziyod kopligini ular hayolariga ham keltirishmagan edi. Matematikaga murojaat qilsak, ularning stol atrofida joylashish tartibining barcha variantlari soni oz emas, kop emas, 3628800 tani tashkil qiladi. Buncha kun esa, hisoblab topish qiyin emas ?10000 yilga yaqin (aniqrogi ?9935 yil 127 kun) boladi. Ibn Sino bobomiz takidlagan chang va gubor bolmaydigan zamonlarda ham odamzot bunchalik uzoq yashamasa kerak...

Agar siz hisob kitoblarimizga shubha qilsangiz, ozingiz boshqatdan tekshirib chiqishingiz mumkin. Yoki quyidagi soddaroq misolni korib chiqing:

Aytaylik, siz qoshiq va vilkani joylashtirmoqchisiz. Bunda faqat ikkita variant mavjud: A) qoshiq ongda, vilka chapda va B) vilka ongda qoshiq chapda. Juda oson, togrimi? Endi ular qatoriga oshpichoqni qoshamiz. Variantlar soni keskin ortadi: A) qoshiq ongda, vilka ortada, pichoq chekkada; B) Vilka ongda, qoshiq ortada, pichoq chekkada; C) pichoq ongda, vilka ortada, qoshiq chekkada; D) pichoq ongda, qoshiq ortada, vilka chekkada; E) Vilka, pichoq, qoshiq; F) qoshiq, pichoq, vilka. Korinib turibdiki, 3 ta buyumni joylashtirishda jami oltita variant bolar ekan. Bunday misollar odatda matndan kora tasvir yordamida samaraliroq tushuntiriladi:

Buyumlarsoni ortishi bilan, variantlar soni ham keskin kopayaveradi: 4 ta buyum uchun 24 ta variant; 5 ta uchun esa, 120 ta variant boladi. Bu narsa matematikada Nyuton binomi deyiladi va ! belgisi bilan ifodalanadi. Masalan, biz korib otgan misol uchun 3! Shaklida yoziladi va u 3!=123 shaklida yechiladi, yani, 123=6 kabi. Shu yosinda:

4 ta buyum uchun 4!= 1234=24

5 ta buyum uchun 5!= 12345=120

6 ta buyum uchun 6!= 123456=720

7 ta buyum uchun 7!= 1234567=5040 va

10 ta buyum uchun 10!= 12345678910=3628800

Tekin tushlik haqida orzu qilgan anavi yigitchalarga qaytsak. Agar ulardan aqalli bittasi matematika darsida hushyorroq otirganida, bunday kulgili shartga chippa chin ishonib otirmas edi. Agar mabodo, restoranga kirganlarning 5 nafari ogil va 5 nafari qizlar bolganida va ular bir qiz bir ogil otirish borasida tortishishganida, masala biroz soddaroq bolar edi. Agar ularning ichida birortasi 90 yoshga yetib va hali hamon osha restoranda tushlikka kirib turgan bolsa, va agar bu davr ichida restoranni ozi buzilib, yoki ziyrak ofitsiantning ozi vafot etib ketmasa, tekin tushlikka yetishishi mumkin bolardi. Keling bu masalani ham korib otamiz:

Ogil bolalardan biri, ozi istagan stulga otirsin. Undan keyingi 4 nafar ogil , va ozaro oraliqda qizlar uchun bittadan bosh stul qoldirib otirishsin. Shunda keyingi 4 nafar bola 24 xil variantda joylashishi mumkin boladi. Stullarning umumiy soni 10 ta bolganligidan, tartib boyicha eng birinchi (yoki eng chetda) otirgan ogil bolaning otirib chiqishi mumkin bolgan stullari varianti jami 10 tani tashkil qiladi. Demak, ogil bolalar uchun turli tartibda joylashish variantlari soni 2410=240 tani tashkil qiladi. Ular orasidagi bosh stullarga esa 5 nafar qizlar 120 xil variantda (yani 5!) joylashishi mumkin. Bundan esa, oddiy arifmetikaga murojaat qilsak, ogil va qiz bitiruvchilarning restorandagi bayram dasturxoni atrofida joylashish tartibi variantlari 240120=28800 bolar ekan. Bu son avvalgisidan kora ancha kichik bolib, bunday variantda, bitiruvchilarga atiga 79 yil kerak boladi. Agar bitiruvchilar restoranda ofitsiant bilan kulgili kelishuv tuzgan vaqtlarida kamida 15 yosh bolishsa, ular tekin tushlikka yetishgan taqdirda ham, 94 yoshni oralab, nevara, chevara va ho kazo ~vara lar bilan quchoqlari tolib, ozlari esa munkillab nuroniy chol va kampirlar bolib qolgan bolishar edi. Amalda bunday bolishi juda juda qiyin masala. Bilmadim, balki olimlar boqiylik eliksirini bolmasa ham, hech bolmaganda umrni uzaytirish yollarini kashf qilishsa, bunday uddaburon ofitsiantlar tiliga hushyor bolib qolishar. Ana shunaqa matematika...

Yangilаndi: 19.02.2014 13:40  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Fizika o'qituvchisi bolalarga savol beryapti:

-1 kg temir og'irmi, yoki, 1 kg paxtami?

Bir olg'ir so'zamol bola javob qaytradi:

-Domla oyoqqa tushib ketsami, yoki, tarozida tortib ko'rsami?



Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis