Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Boshqa birliklar tizimlari SGS tizimi. (mutloq tizim)

SGS tizimi. (mutloq tizim)

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 0
Juda yomon!A'lo! 

SGS tizimi. (mutloq tizim)

O’lchov birliklarini xalqaro miqiyosda yagona tizimga keltirish g’oyasi XIX asrda paydo bo’ldi. Nemis olimi Karl Fridrix Gauss tomonidan ishlab chiqilgan va Santimetr – Gramm – Soniya birliklariga asoslangan SGS (asosiy birliklarning bosh harflaridan yig’ma akronim) tizimi 1832 yilda xalqaro tizim sifatida fanga taklif etilgan edi. SGS tizimini «mutloq tizim» deb ham nomlashgan. 1881 yilda, o’sha davr uchun yangi va istiqbolli soha hisoblangan elektr sohasi mutaxassislarining I Xalqaro kongresida SGS tizimi rasman qabul qilindi. SGSni joriy etishdan asosiy maqsad eng muhim elektrotexnik hisoblashlar uchun yagona va unifikatsiyalangan birliklarni xalqaro miqiyosda qabul qilish bo’lgan.

SGS tizimi Britaniya elektrotexnika etalonlari qo’mitasi tomonidan 1862 – 1870 yillarda ishlab chiqilgan. U hozirgi amaldagi SI tizimi tarkibiga to’liq kirmaydi, lekin, fizika fani uchun professional tizim sifatida juda qulay va o’zining turli ko’rinishlari – SGSE, SGSM kabilar orqali ilm fanning turli sohalarida keng qo’llanilgan.

 


SGSning turli variantlarda va nomlarda namoyon bo’lishiga albatta jiddiy sabab bor: uning to’rtinchi asosiy birligi ham mavjud bo’lib, uni qo’yilgan masala yoki tadqiqotdan ko’zlangan maqsaddan kelib chiqib tanlab olinadi. Qabul qilingan to’rtinchi birlik «o’lchamsiz kattalik» uchun deb hisoblanadi va uning uchun agar, magnit singdiruvchalik qabul qilinsa, tizim endilikda SGSM, agar, elektr singdiruvchanlik qabul qilinsa, SGSE deb yuritilaverdi.  Qisqa variant ham mavjud – oddiygina SGS. Bunda har ikkala singdiruvchalik qiymati birga teng deb olingan. Bu tizimni uzoq yillar Gauss tizimi deb ham atashgan. Chunki bu tizimni dastavval fanga olmon olimi Karl Fridrix Gauss 1832 yilda tavsiya etgan edi. Agar mazkur tizim qoidalariga ko’ra, to’rtinchi birlik qilib zaryad birligi uchun Franklin qabul qilinsa, SGSF, tok birligi sifatida esa Bio ni qabul qilib SGSB ni hosil qilish mumkin edi. Shuningdek, SGS tizimining SGSε0 va SGSμ0 ko’rinishlari ham mavjud.

SGS da kuch birligi – Dina bo’lib, u massasi 1 gramm bo’lgan jismga yo’nalish bo’yicha 1 sm/soniya2 tezlanish beradigan kuchga teng.

 

SGSning ba’zi birliklari va ularni SIga o’tkazish

Kattalik

Birlik

Belgilanishi

SI dagi qiymati

Bosim, Mexanik kuchlanish

Dina taqsim santimetr kvadrat

din/sm2

0.1 Pa

Dinamik qovushqoqlik

Puaz

p

0.1 Pa∙soniya

Energiya, Ish, Issiqlik miqdori

Erg

erg

10−7 Joul

Kinematik qovushqoqlik

Stoks

St

10−4 m2/soniya

Kuch

Dina

din

10−5 nyuton

Magnit induktsiyasi

Gauss

Gs

10−4 Tesla

Magnit maydon kuchlanganligi

Ersted

E

79.5775 A/m

Magnit oqimi

Maksvell

mks

10−8 Veber

Magnit yurituvchi kuch

Gilbert

Gb

0.795775 Aamper

Massa

Gramm

gr

10−3 kilogramm

Maydon, Yuza

Kvadrat santimetr

sm2

10−4 metr

Quvvat

Erg taqsim soniya

erg/soniya

10−7 Vatt

Ravshanlik

Stilb

Sb

10−4 kd/m2

Solishtirma og’irlik

Dina taqsim santimetr kub

din/sm3

10 N/m3

Tezlanish

Gal

sm/soniya2, Gl

10−2 metr/soniya2

Tezlik

Soniyasiga sanimetr

sm/soniya

10−2 metr/soniya

Uzunlik

Santimetr

sm

10−2 metr

Yoritilganlik

Fot

10−4 lyuks

Yangilаndi: 10.08.2013 15:10  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

СмешноУлыбаюсьПодмигиваю

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltaviy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 374
Kiritilgan mаqolalar soni : 762
O'qilgan sahifalar soni : 2501445

Tafakkur durdonalari

Dunyoda ilmdan o'zga najot yo'q va bo'lmagay! (Imom Buxoriy)