Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Atmosfera

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 7
Juda yomon!A'lo! 

Atmosfera

Atmosfera yerning gazsimon tashqi qobigi bolib, u yer bilan birgalikda bir-butun holatda aylanadi va sayyorani kosmik nurlardan, meteoritlardan, hamda meyoridan ortiq qizib yoki sovib ketishidan himoyalaydi. Yer atmosferasi aniq ifodalanadigan ustma-ust qatlamlardan iborat. Atmosferani, yer sirtidan balandlik yuqorilagan sari harorat ozgarishiga kora, beshta asosiy sfera va ular orasidagi uchta otish qatlamlariga ajratiladi. Ular quyidagilar:

Sfera nomi

Sferaning ortacha balandligi

Otish qatlami va

uning balandligi, km

Vertikal boyicha haroratning ortacha taqsimlanishi.

Troposfera[1]

Yer sirtidan tropopauzagacha

Tropopauza:

  • qutblarda 8 10;
  • orta kengliklarda

10 12;

  • tropiklarda 16 18.

Har 1 km balandlikda ortacha 6.5 C ga pasayadi.

Statosfera[2]

Tropopauzadan 50 55 km balandlikkacha

Stratopauza: 50 55 km qatlamda

Stratopauzada ?2.5 dan ?12 gacha yetadi.

Mezosfera[3]

Stratopauzadan 80 85 km

Mezopauza: 80 85 km qatlamda

Har 1 km balandlikda

3 4 C ga pasayadi.

Termosfera[4]

80 85 km dan yuqori.

?

Muttasil ortib boradi va

120 km da ?60 C gacha, 150 km da esa 700C gacha yetadi

Ekzosfera[5]

800 1000 dan baland

?

Balandlik ortishi bilan harorat ortadi.


  • [1] Troposfera atmosferaning eng quyi qatlami. Uning yuqori chegarasi tropopauza yil fasli va geografik kenglikka bogliq ravishda ozgaradi. Troposferada yerning havo qobigi massasining deyarli 80% qismi hamda, suv buglarining 90% qismi jamlangan bolib, unda Yerdagi ob-havoni belgilaydigan jarayonlar yuz beradi.

  • [2] Stratosfera troposfera ustidagi qatlam. Unda butun atmosferaning taxminan 20 % massasi jamlangan. Stratosferaning quyu qismi (20 km balandlikkacha) balandlik ortsa ham haroratning deyarli ozgarmasligi bilan qiziq bolib, unda ortacha ?56.5 C saqlanadi, keyin esa, har 1 km balandlashda ortacha 1 2 C ga kotarilishni boshlaydi va stratosferaning yuqori qatlamlarida deyarli 0C ga yetadi. Stratosferaning yuqori qismida katta konsentratsiyadagi Ozon (O3) qatlami bolib, u Quyoshdan kelayotgan ultrabinafsha nurlarining katta qismini yutib qoladi va yerdagi hayotni bu nurlarning salbiy tasiridan himoya qiladi. Stratosferaning eng yuqori qatlamlarida Yer sharoitidagi eng yuqori shamil tezliklari kuzatiladi (360 km/soatgacha).

  • [3] Mezosferaga butun atmosfera massasining 0.3% kop bolmagan qismi togri keladi. Shamol tezligi 20 230 km/soat. Bu qatlamdan boshlab atmosferaning eng yuqori qatlamlari boshlanadi. Mezosferada havo juda siyrak, Kosmik nurlar tasirida, mezosfera havosi kuchli ionlashgan va elektr tokini ota otkazuvchanlik xususiyatiga ega. Aynan shi sferada qutb yogdusi paydo boladi.

  • [4] Termosferada butun atmosfera massasining 0.05% qismi toplangan bolib, unda Quyoshdan keluvchi qisqa tolqinli nurlanishlarni yutilish jarayonlari yuz beradi. Shu sababli, 200 300 km balandliklarda haroratning keskin kotarilishi kuzatiladi. Bu sferada harorat gradient ortacha 3 8 C/km boladi. Nisbatan yuqorida, 800 1000 km balandliklarda harorat taxminan ?1000 K atrofida ozgarmas xususiyat saqlab qoladi. Chunki bu qatlamlarda ota siyrak havo qatlami kosmik nurlarni juda ham kam miqdorda yutadi.

  • [5] Ekzosfera Atmosferaning eng yuqori va eng siyrak qatlami. Uning quyi chegarasida protonlar konsentratsiyasi ?1011 m3 ni tashkil qiladi va zarrachalar toqnashuvi juda ham kam sodir boladi. Bu qatlamdagi havoning asosiy tarkibiy qismlari atom holatidagi kislorod, azot va vodoroddan tashkilo topgan. Bu qatlamdagi bazi alohida zarrachalarning (asosan vodorod va geliyning atomlari) tezliklari kosmik tezliklardan ortiq bolib, ular yer tortish kuchini yengib otib, sayyoralararo boshliqqa uchib chiqib ketishi mumkin. Bu jarayon Dissipatsiya - Yer atmosferasining tarqalishi deb ataladi.
Yangilаndi: 22.07.2013 04:25  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - Iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Iyd al-Adho - Qurbon Hayiti . (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Agar qizil qalpoqcha,
bo'ridan yorug'lik tezligiga yaqin tezlikda qochsa,
u infraqizil qalpoqchaga aylanadi...



Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis