Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Maqolalar Fan tarixidan.... Qadimgi Bobilliklarda orin qiymatiga qarab raqamlash

E-mail Chop etish
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Qadimgi Bobilliklarda orin qiymatiga qarab raqamlash

Eramizdan taxminan 40 asr ilgari qadimgi Bobilda orin qiymatiga qarab (pozitsion) raqamlash tizimi, ya'ni, aynan bir raqamning qaralayotgan sondagi orniga kora turli qiymatlar oladigan usulda raqamlash tizimi vujudga kelgan. Bizning hozirgi muomaladagi raqamlash tizimimiz ham aynan shunday, ya'ni, pozitsion raqamlash tizimidir. Masalan, biz qollaydigan 52 sonidagi 5 ning manosi 50, ya'ni, 510 ni bildiradi. 576 sonidagi 5 esa, 500 ni, ya'ni, 51010 ni anglatadi. Bizda 10 raqamai qanday ahamiyat kasb etsa, Bobilliklarning pozitsion raqamlashida 60 shunday orin tutgan. Shuning uchun ham bu usul oltmishli sanoq tizimi deb ataladi. Bobilliklar 60 dan kichik sonlarni ikki xil belgi bilan yozishgan:

1 soni uchun belgi, 10 uchun -belgi ishlatilgan.

1) Bu belgilar pona shaklida bolgan. Chunki u vaqtlarda Bobilliklar gil taxtachalarga uchburchak shakldagi choplar bilan yozib axborot almashinishgan ekan. Bobil raqamlash tizimidagi bu belgilar qaysi sonni yozmoqchi bolinsa, shuncha marta takrorlangan. Masalan

Oltmishli sanoq tizimi onli sanoq tizimidan keyin paydo bolgan, chunki 60 dan kichik sonlar bu tizimda ham onli sanoq tizimi asosida yozilda. Ammo oltmishli tizimning Bobilda qachon va qanday vujudga kelgani malum emas. Bu haqida koplab farazlar ortaga tashlanishiga qaramay, hozirda ularning birortasi ham qatiy isbotlanmadi.

Oltmishli tizimda butun sonlarni yozish qadimgi Ossuriya va Bobil podsholigidan tashqariga chiqa olmadi. Ammo oltmishli kasrlar bu chegaradan ancha olisga: Yaqin Sharq mamlakatlari, Ortaa Osiyo, Shimoliy Afrika va Garbiy Yevropaga otib ketgan. Bu xil kasrlar, ayniqsa astronomiyada, onli kasrlar ixtiro qilingunicha, ya'ni, XVII asr boshlarigacha ishlatib kelingan. Burchak, yoy va graduslarning (shuningdek soatning) 60 minutga, minutning 60 sekundga bolinishi oltmishli sanoq kasrlar tizimining hozirgi kunda ham saqlanib kelayotganiga dalildir.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 14.09.2018 11:56  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - may - Kimyogarlar kuni


1 - iyun - Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni


5 - iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


13 - Iyd al-Adho - Qurbon hayoti kuni (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


 

1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Bilimlar kuni.


 

1 - Oktyabr - Ustoz va murabbiylar kuni. (Dam olish kuni)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Fizika o'qituvchisi bolalarga savol beryapti:

-1 kg temir og'irmi, yoki, 1 kg paxtami?

Bir olg'ir so'zamol bola javob qaytradi:

-Domla oyoqqa tushib ketsami, yoki, tarozida tortib ko'rsami?



Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!